Τέσσερις εβδομάδες μετά το κλείσιμο του υδάτινου διαδρόμου, οι τιμές της ουρίας έχουν εκτοξευτεί 68%
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει εισέλθει σε νέα φάση. Τέσσερις εβδομάδες αφότου το Ιράν αποκλεισμό αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού στη διεθνή ναυτιλία, η διαταραχή δεν αποτελεί πλέον προσωρινό μπλόκο. Η Τεχεράνη απειλεί να θεσμοθετήσει ένα μόνιμο σύστημα τελών διέλευσης που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο τα λιπάσματα φτάνουν στις παγκόσμιες αγορές, με σοβαρές επιπτώσεις στο κόστος των αγροτικών εισροών και κατ’επέκταση στις τιμές τροφίμων παγκοσμίως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βράσιμο ή χύτρα ταχύτητας: Ποια μέθοδος μαγειρέματος διατηρεί περισσότερα θρεπτικά συστατικά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιστήμονες ανακάλυψαν γιατί χάνουμε την όρεξή μας όταν αρρωσταίνουμε
Το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης λειτουργεί ήδη ένα τυπικό διάδρομο διέλευσης μέσα από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, ελέγχοντας πλοία βάσει εθνικότητας, ιδιοκτησίας, φορτίου και πληρώματος. Τουλάχιστον 26 σκάφη έχουν διέλθει υπό αυτό το σύστημα, με δύο τουλάχιστον να πληρώνουν τέλη σε κινεζικά γουάν μέσω κινεζικού ναυτιλιακού μεσάζοντα. Ο Ιρανός βουλευτής Alaeddin Boroujerdi επιβεβαίωσε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι τα πλοία χρεώνονται έως 2 εκατομμύρια δολάρια ανά διέλευση, χαρακτηρίζοντάς το «νέο κυρίαρχο καθεστώς» στον υδάτινο διάδρομο. Κανένα φορτίο που διέρχεται υπό αυτό το σύστημα δεν κατευθύνεται προς ΗΠΑ ή Ευρώπη.
Σοκ στις τιμές λιπασμάτων
Οι επιπτώσεις στις αγορές είναι ήδη δραματικές. Η τιμή αναφοράς της ουρίας για τον Μάιο 2026 έχει εκτοξευτεί κατά 68% από την αρχή της κρίσης, φτάνοντας τα 681 δολάρια ανά μετρικό τόνο στις 19 Μαρτίου. Ο οίκος αξιολόγησης Fitch έχει αναθεωρήσει ανοδικά τις προβλέψεις του για τιμές αμμωνίας και ουρίας κατά περίπου 25% για το 2026.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρεατίνη ή αμινοξέα; Ποιο συμπλήρωμα ταιριάζει στους στόχους σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρότα-Ντομάτες: Ο τρόπος που τα μαγειρεύουμε επηρεάζει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών
Η κατάσταση στις ΗΠΑ έχει ήδη χαρακτηριστεί «θέμα εθνικής ασφάλειας» από τον Υπουργό Γεωργίας Brooke Rollins, καθώς περίπου ένας στους τέσσερις αμερικανούς αγρότες δεν έχει εξασφαλίσει ακόμα λιπάσματα για την εαρινή καλλιέργεια. Το κόστος φύτευσης καλαμποκιού το 2026 εκτιμάται στα 917 δολάρια ανά εκτάριο, αφήνοντας τον μέσο αγρότη να αντιμετωπίζει ζημία περίπου 150 δολαρίων ανά εκτάριο, ακόμα και πριν ληφθεί υπόψη η κρίση. Πενήντα τέσσερις αγροτικές οργανώσεις έχουν ήδη απευθύνει έκκληση στον Πρόεδρο Τραμπ για παρέμβαση.
Περιορισμένες εναλλακτικές
Η κρίση επεκτείνεται και στις εξαγωγές θείου, ενός κρίσιμου εισροή για τη μετατροπή φωσφορικού πετρώματος σε λίπασμα. Ο Κόλπος ελέγχει σχεδόν το ήμισυ των παγκόσμιων εξαγωγών θείου, με χώρες υψηλού κινδύνου όπως Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κουβέιτ και Κατάρ να αντιπροσωπεύουν το 41% των παγκόσμιων εξαγωγών θείου το 2025.
Οι εναλλακτικές διαδρομές στενεύουν. Η Κίνα έχει επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές λιπασμάτων για να προστατεύσει την εγχώρια αγορά, ενώ η ρωσική ουρία ήδη αντιπροσώπευε το 47% των αμερικανικών εισαγωγών αζώτου στα μέσα του 2025. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι ακόμα και μετά το άνοιγμα των Στενών, θα χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθεί η αλυσίδα εφοδιασμού.
Ο κύριος οικονομολόγος του FAO, Máximo Torero, περιγράφει την κατάσταση ως «συστηματικό σοκ που επηρεάζει τα επισιτιστικά συστήματα παγκοσμίως», επισημαίνοντας ότι οι αγρότες παγκοσμίως αντιμετωπίζουν διπλό κόστος από ακριβότερα λιπάσματα και υψηλότερα καύσιμα που επηρεάζουν άρδευση και μεταφορές. Ο οργανισμός προβλέπει ότι εάν η κρίση παραταθεί, θα ακολουθήσουν μειωμένες αποδόσεις σε εντατικές καλλιέργειες, στροφή προς ψυχανθή και αυξημένος ανταγωνισμός με την παραγωγή βιοκαυσίμων.
