Εκθέσεις βιωσιμότητας επιχειρήσεων: Τι αλλάζει με τα αναθεωρημένα ESRS και το νέο εθελοντικό πρότυπο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τα αναθεωρημένα πρότυπα ESRS, μειώνοντας τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας, ενώ εισάγει νέο εθελοντικό πρότυπο για επιχειρήσεις εκτός του πεδίου εφαρμογής της CSRD.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις 3 Ιουλίου 2026 την αναθεώρηση των Ευρωπαϊκών Προτύπων Υποβολής Εκθέσεων Βιωσιμότητας (European Sustainability Reporting Standards – ESRS), καθώς και ένα νέο εθελοντικό πρότυπο αναφοράς για επιχειρήσεις που δεν υπάγονται στις υποχρεώσεις της Οδηγίας για την Υποβολή Εκθέσεων Βιωσιμότητας από τις Εταιρείες (Corporate Sustainability Reporting Directive – CSRD). Η δέσμη μέτρων εντάσσεται στην εφαρμογή της νομοθετικής πρωτοβουλίας Omnibus I, με στόχο την απλούστευση του πλαισίου εταιρικής αναφοράς, τη μείωση του διοικητικού κόστους και τη διατήρηση της ποιότητας και της συγκρισιμότητας των δημοσιοποιούμενων πληροφοριών. Δείτε παρακάτω πίνακες, με τις βασικές αλλαγές στα πρότυπα ESRS και τις προβλέψεις του νέου εθελοντικού προτύπου για επιχειρήσεις εκτός του πεδίου εφαρμογής της CSRD.

Τα ESRS αποτελούν το υποχρεωτικό πλαίσιο αναφοράς για τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της CSRD και καλύπτουν πληροφορίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και εταιρικές επιδόσεις. Οι γνωστοποιήσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την κλιματική αλλαγή, τη βιοποικιλότητα, τη χρήση φυσικών πόρων, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις συνθήκες εργασίας, τη διακυβέρνηση και τις οικονομικές επιπτώσεις των ζητημάτων βιωσιμότητας στις επιχειρήσεις.

Η αναθεώρηση των προτύπων υλοποιεί τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να περιορίσει σημαντικά τις απαιτήσεις αναφοράς χωρίς να μεταβληθούν οι βασικοί στόχοι της CSRD. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, τα υποχρεωτικά σημεία δεδομένων μειώνονται κατά 61%, ενώ ο συνολικός αριθμός των απαιτούμενων σημείων δεδομένων περιορίζεται κατά περισσότερο από 70%. Η αναμενόμενη εξοικονόμηση στο κόστος συμμόρφωσης υπερβαίνει το 30% για κάθε επιχείρηση, συμβάλλοντας στον συνολικό στόχο μείωσης του διοικητικού φόρτου που συνδέεται με τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα αναθεωρημένα πρότυπα είναι συντομότερα, περισσότερο κατανοητά και περιλαμβάνουν πρόσθετες δυνατότητες ευελιξίας κατά την εφαρμογή τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προτεραιότητα των ποσοτικών δεδομένων έναντι εκτεταμένων περιγραφικών γνωστοποιήσεων, στη σαφέστερη διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών και προαιρετικών πληροφοριών και στην απλούστευση της αξιολόγησης διπλής σημαντικότητας, ώστε οι επιχειρήσεις να γνωστοποιούν μόνο πληροφορίες που θεωρούνται ουσιώδεις για τις επιπτώσεις, τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα.

Το νέο κανονιστικό πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης διευκρινίσεις σχετικά με την αρχή της εύλογης παρουσίασης των πληροφοριών, τη δυνατότητα παράλειψης συγκεκριμένων στοιχείων όταν η δημοσιοποίησή τους μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στην εμπορική θέση της επιχείρησης, καθώς και πρόσθετες μεταβατικές ρυθμίσεις για ορισμένες απαιτήσεις, όπως οι αναμενόμενες χρηματοοικονομικές επιπτώσεις από κινδύνους βιωσιμότητας.

Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και σε επιμέρους θεματικές ενότητες των ESRS. Για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου παρέχεται η δυνατότητα επιλογής μεταξύ της προσέγγισης χρηματοοικονομικού ελέγχου και λειτουργικού ελέγχου κατά τον καθορισμό των ορίων αναφοράς, με στόχο τη μεγαλύτερη συμβατότητα με τα διεθνή πρότυπα. Στα σχέδια μετάβασης για το κλίμα προβλέπεται ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να δηλώνουν όταν οι στόχοι τους δεν ευθυγραμμίζονται με τον στόχο περιορισμού της υπερθέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου. Παράλληλα, οι απαιτήσεις γνωστοποίησης για τα μικροπλαστικά περιορίζονται στα πρωτογενή μικροπλαστικά, ενώ για τους ατμοσφαιρικούς και περιβαλλοντικούς ρύπους προβλέπεται αξιολόγηση ουσιαστικότητας ανάλογα με τον κλάδο δραστηριότητας της επιχείρησης.

Η αναθεώρηση ενσωματώνει επίσης τεχνικές προσαρμογές για μεγαλύτερη συνοχή με την Οδηγία για την Εταιρική Δέουσα Επιμέλεια όσον αφορά τη Βιωσιμότητα (Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD), καθώς και ειδικές προβλέψεις για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που διαχειρίζονται επενδύσεις για λογαριασμό πελατών, ώστε να αποφεύγεται η διπλή υποβολή στοιχείων για τις ίδιες επενδύσεις. Επιπλέον, διευκρινίζεται ότι στις γνωστοποιήσεις σχετικά με περιστατικά παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή διακρίσεων περιλαμβάνονται μόνο επιβεβαιωμένες και τεκμηριωμένες περιπτώσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βασίστηκε στις τεχνικές εισηγήσεις της EFRAG, οι οποίες διαμορφώθηκαν μετά από δημόσια διαβούλευση, πιλοτικές εφαρμογές, ανάλυση των πρώτων εκθέσεων βιωσιμότητας και εκτεταμένη συμμετοχή επιχειρήσεων, επενδυτών και λοιπών ενδιαφερομένων μερών. Σύμφωνα με την ανάλυση κόστους-οφέλους της EFRAG, οι επιχειρήσεις που υπάγονται στις απαιτήσεις των ESRS αναμένεται να επιτύχουν μέση μείωση του κόστους αναφοράς κατά περίπου 34% σε ορίζοντα πενταετίας, ενώ όταν συνυπολογίζονται οι επιπτώσεις στις αλυσίδες αξίας οι συνολικές εξοικονομήσεις εκτιμώνται σε περίπου 4,7 δισ. ευρώ την περίοδο 2027-2031.

Παράλληλα με την αναθεώρηση των ESRS, η Επιτροπή υιοθέτησε νέο εθελοντικό πρότυπο υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας για επιχειρήσεις με έως 1.000 εργαζομένους που δεν υπάγονται στις υποχρεωτικές απαιτήσεις της CSRD. Το πρότυπο βασίζεται στο VSME Standard που είχε αναπτύξει η EFRAG και αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου, αναλογικού και απλού πλαισίου δημοσιοποιήσεων, το οποίο διευκολύνει την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, ενισχύει την παρακολούθηση των επιδόσεων βιωσιμότητας και υποστηρίζει την ανταγωνιστικότητά τους.

Κεντρικό στοιχείο του εθελοντικού προτύπου αποτελεί το λεγόμενο value chain cap, δηλαδή το ανώτατο όριο πληροφοριών που μπορούν να ζητούν οι μεγάλες επιχειρήσεις από προμηθευτές και συνεργάτες οι οποίοι απασχολούν έως 1.000 εργαζομένους. Με τη νέα ρύθμιση, οι επιχειρήσεις που υποχρεούνται να συντάσσουν εκθέσεις βάσει της CSRD δεν επιτρέπεται να απαιτούν περισσότερες πληροφορίες από όσες προβλέπει το εθελοντικό πρότυπο, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις αποκτούν ρητό δικαίωμα να αρνούνται αιτήματα που υπερβαίνουν το συγκεκριμένο όριο.

Το εθελοντικό πρότυπο διατηρεί τη δομή του σε βασική και εκτεταμένη ενότητα και περιλαμβάνει γνωστοποιήσεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, την κατανάλωση ενέργειας, τη βιοποικιλότητα, τους υδάτινους πόρους, την κυκλική οικονομία, τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου δυναμικού, την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, τις αμοιβές, την εκπαίδευση, τη διαφθορά, τη στρατηγική βιωσιμότητας, τους κλιματικούς κινδύνους και τη σύνθεση των διοικητικών οργάνων. Για επιχειρήσεις με έως δέκα εργαζομένους, ορισμένες περιβαλλοντικές γνωστοποιήσεις καθίστανται προαιρετικές, ώστε να διατηρείται η αναλογικότητα των απαιτήσεων.

Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για την αναθεώρηση των ESRS προβλέπεται να εφαρμοστεί για οικονομικές χρήσεις που αρχίζουν από την 1η Ιανουαρίου 2027, ενώ οι επιχειρήσεις μπορούν προαιρετικά να εφαρμόσουν τα αναθεωρημένα πρότυπα ήδη για τη χρήση του 2026. Για το ίδιο μεταβατικό διάστημα προβλέπεται δυνατότητα επιλογής μεταξύ του υφιστάμενου και του νέου πλαισίου, υπό την προϋπόθεση ότι η επιχείρηση δηλώνει με σαφήνεια ποια έκδοση των προτύπων χρησιμοποιεί στις δημοσιοποιήσεις της. Οι δύο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμοί διαβιβάζονται πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον προβλεπόμενο έλεγχο. Η περίοδος ελέγχου διαρκεί δύο μήνες και μπορεί να παραταθεί για ακόμη δύο μήνες πριν από την οριστική εφαρμογή των νέων κανόνων.

Οι βασικές αλλαγές στα πρότυπα ESRS για τις εκθέσεις βιωσιμότητας

Το νέο εθελοντικό πρότυπο υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας για επιχειρήσεις εκτός CSRD

Σύνδεσμος https://finance.ec.europa.eu/regulation-and-supervision/financial-services-legislation/implementing-and-delegated-acts/corporate-sustainability-reporting-directive_en