Πως επηρεάζεται το σμάλτο των δοντιών
Το σμάλτο των δοντιών, το σκληρότερο υλικό στο ανθρώπινο σώμα, αποδεικνύεται τελικά πιο ευάλωτο απ’ όσο πιστεύαμε και ένας απρόσμενος ένοχος είναι τα λαχανικά. Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη υποδεικνύει ότι η κατανάλωση φυτικών τροφών μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να οδηγήσει σε σταδιακή και μόνιμη φθορά του σμάλτου, μέσω της δράσης των λεγόμενων φυτολιθίων, των μικροσκοπικών σωματιδίων πυριτίου που σχηματίζονται φυσικά στους ιστούς πολλών φυτών. Οι ερευνητές ανέπτυξαν τεχνητά φύλλα με ενσωματωμένους φυτολίθους και χρησιμοποίησαν μια ειδική πειραματική διάταξη για να προσομοιώσουν τη μάσηση, ασκώντας πίεση και ολίσθηση σε δείγματα ανθρώπινου σμάλτου που είχαν ληφθεί από φρονιμίτες. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο Journal of the Royal Society Interface, κατέδειξαν ότι ακόμη και οι μαλακοί φυτικοί ιστοί μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη φθορά και μείωση των ανόργανων συστατικών του σμάλτου.
Το σμάλτο είναι γνωστό για τη σκληρότητα και την ανθεκτικότητά του, συχνά διατηρείται για χιλιάδες χρόνια σε αρχαιολογικά ευρήματα. Ωστόσο, είναι επίσης εύθραυστο, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να υποστεί μηχανική φθορά όχι μόνο από ξαφνικά κατάγματα, αλλά και από χρόνια μικρο-καταπόνηση, όπως αυτή που προκαλείται κατά τη μάσηση. Η νέα μελέτη εστιάζει σε έναν τομέα που δεν είχε ερευνηθεί επαρκώς: πώς εξωτερικά μικροσκοπικά σωματίδια, που προέρχονται από φυσικές τροφές όπως τα λαχανικά, αλληλεπιδρούν με το σμάλτο κατά τη μάσηση. Οι φυτολίθοι παραμένουν ενσωματωμένοι στους ιστούς του φυτού, όπως στα φύλλα και τα στελέχη.
Στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές κατασκεύασαν τεχνητά φύλλα χρησιμοποιώντας πολυδιμεθυλοσιλοξάνη (PDMS), ενσωματώνοντας φυτολίθους που είχαν εξαχθεί από φύλλα και στελέχη σιταριού. Τα τεχνητά αυτά δείγματα τοποθετήθηκαν σε μηχανισμό που προσομοίωνε την πίεση και την κίνηση μάσησης, ερχόμενα σε επαφή με δείγματα υγιούς ανθρώπινου σμάλτου. Οι αλλαγές που παρατηρήθηκαν αναλύθηκαν με μικροσκοπία υψηλής ανάλυσης και φασματοσκοπικές τεχνικές. Αν και οι φυτολίθοι φθείρονται και αυτοί κατά την επαφή, συνέχισαν να προκαλούν φθορά στο σμάλτο, ενισχύοντας τη μείωση της ορυκτής του περιεκτικότητας. Εντυπωσιακό εύρημα της μελέτης ήταν ότι η βασική αιτία της φθοράς δεν ήταν η κλασική θραύση, αλλά μια πλαστική, σχεδόν μόνιμη παραμόρφωση της μικροδομής του σμάλτου.
Αυτό σημαίνει πως η φθορά συμβαίνει όχι απαραίτητα με βίαιο τρόπο, αλλά ως αθροιστική μικρο-επίδραση, η οποία μακροπρόθεσμα υποσκάπτει την αντοχή και τη λειτουργικότητα του δοντιού. Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι αυτή η γνώση μπορεί να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία όχι μόνο για την οδοντιατρική πρόληψη, αλλά και για την κατανόηση της διατροφής, της συμπεριφοράς και της εξέλιξης των ζώων. Η φθορά των δοντιών σχετίζεται άμεσα με το είδος και τη συχνότητα της κατανάλωσης τροφών, και μπορεί να αποτελέσει δείκτη διατροφικών προτύπων στο παρελθόν και στο παρόν. Αν και η μελέτη δεν αποθαρρύνει την κατανάλωση φυτικών τροφών, υπογραμμίζει ότι ακόμη και οι πιο υγιεινές επιλογές ενδέχεται να έχουν μακροπρόθεσμες μηχανικές συνέπειες για την οδοντική υγεία. Οι ειδικοί προτείνουν την περαιτέρω διερεύνηση αυτών των αλληλεπιδράσεων, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα ο ρόλος που παίζουν στη φθορά των δοντιών και ενδεχομένως να αναπτυχθούν νέες στρατηγικές προστασίας για το σμάλτο.
