Αρνιά σφάζονταν χωρίς προηγούμενη αναισθητοποίηση, ζωντανά ασθενικά πουλερικά παρέμεναν σε περιέκτες μαζί με νεκρά πτηνά και βοοειδή αναισθητοποιούνταν χωρίς άμεσα διαθέσιμο εφεδρικό εξοπλισμό. Αυτά είναι ορισμένα από τα περιστατικά που περιγράφει η τελική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα ελληνικά σφαγεία. Οι ευρωπαίοι ελεγκτές κατέγραψαν σοβαρές παραβάσεις των κανόνων ευζωίας των ζώων και ελλείψεις που είχαν διαφύγει της προσοχής των αρμόδιων κτηνιατρικών υπηρεσιών.
Σε σφαγείο ελληνικής περιφέρειας, κατά τη διάρκεια προαναγγελθείσας επιθεώρησης λίγο πριν από το Πάσχα, περιφερειακοί ελεγκτές διαπίστωσαν ότι αρνιά σφάζονταν χωρίς αναισθητοποίηση. Ο επίσημος κτηνίατρος δεν είχε εντοπίσει την παράβαση, καθώς ήταν ο μοναδικός διαθέσιμος υπάλληλος και αντιμετώπιζε ιδιαίτερα υψηλό φόρτο εργασίας. Η περιφερειακή αρχή διερεύνησε το περιστατικό, έκρινε υπεύθυνο τον φορέα εκμετάλλευσης του σφαγείου, και όχι του εργαζομένου που πραγματοποιούσε τη σφαγή, και επέβαλε πρόστιμο.
Η έκθεση χαρακτηρίζει το συγκεκριμένο περιστατικό σοβαρή παραβίαση των κανόνων αναισθητοποίησης, χωρίς να κατονομάζει την εγκατάσταση ή να προσδιορίζει το ύψος της κύρωσης. Σε άλλο σημείο καταγράφει ενδεικτικά πρόστιμο 2.500 ευρώ για σφαγή χωρίς αναισθητοποίηση, χωρίς να επιβεβαιώνει ότι αφορά την ίδια υπόθεση.
Σε άλλο περιστατικό σε πτηνοσφαγείο, η ευρωπαϊκή ομάδα ελέγχου εντόπισε μικρότερα ή ασθενικά πτηνά να παραμένουν ζωντανά μέσα σε περιέκτες ζωικών υποπροϊόντων μαζί με νεκρά πτηνά. Οι εσωτερικές διαδικασίες προέβλεπαν την παραμονή τους εκεί μέχρι την ολοκλήρωση της παρτίδας και τη μετέπειτα θανάτωσή τους στη γραμμή σφαγής. Η Επιτροπή έκρινε την πρακτική ασύμβατη με το άρθρο 3 του Κανονισμού 1099/2009 για την προστασία των ζώων κατά τη θανάτωση.
Οι επιθεωρητές δεν παρατήρησαν σαφείς ενδείξεις αποτρέψιμης ταλαιπωρίας κατά την επίσκεψή τους, επισήμαναν όμως ότι η διατήρηση ζωντανών πτηνών μαζί με νεκρά μπορούσε να προκαλέσει δυσφορία και ότι η καθυστέρηση της θανάτωσης ήταν ακατάλληλη. Στην ίδια εγκατάσταση, εργαζόμενοι που αναρτούσαν ζωντανά πτηνά στη γραμμή σφαγής δεν διέθεταν τα απαιτούμενα πιστοποιητικά ικανότητας, παρά την εσωτερική εκπαίδευση και εποπτεία που παρείχε η επιχείρηση.
Σε σφαγείο βοοειδών, εργαζόμενος χρησιμοποιούσε πιστόλι διατρητικής ράβδου για την αναισθητοποίηση χωρίς να διαθέτει άμεσα προσβάσιμο εφεδρικό μέσο. Δεύτερη συσκευή υπήρχε, αλλά βρισκόταν μακριά από τον χώρο εργασίας, κατά παράβαση των σχετικών απαιτήσεων. Η ύπαρξη εφεδρικού πιστολιού είναι απαραίτητη ώστε, εάν η πρώτη αναισθητοποίηση αποτύχει ή παρουσιαστεί βλάβη στον εξοπλισμό, να μπορεί ο εργαζόμενος να επέμβει αμέσως, αποτρέποντας την παρατεταμένη ταλαιπωρία και τον πόνο του ζώου. Σε άλλη εγκατάσταση, η αφαίμαξη καθυστερούσε πέρα από τους προβλεπόμενους χρόνους, με επανειλημμένες καταγραφές χωρίς διορθωτικά μέτρα. Ο υπεύθυνος ευζωίας δεν διαπίστωσε σημάδια ανάκτησης των αισθήσεων στα συγκεκριμένα ζώα.
Οι ελεγκτές εντόπισαν επίσης αδυναμίες στους ελέγχους ταξιδιών μεγάλης διάρκειας, στην τήρηση ημερολογίων μεταφοράς και στην αξιολόγηση κινδύνων από υψηλές θερμοκρασίες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε οχήματα τύπου 12, στην ανεπαρκή σκίαση χώρων αναμονής λιμένων και στις διαφοροποιήσεις των ελεγκτικών πρακτικών μεταξύ περιφερειακών υπηρεσιών.
Παρά τις διαπιστωμένες ελλείψεις, η Επιτροπή αξιολόγησε ως συνολικά ικανοποιητικό το ελληνικό σύστημα επίσημων ελέγχων τόσο στη μεταφορά όσο και στη σφαγή. Αναγνώρισε ότι οι αρχές εντοπίζουν παραβάσεις και εφαρμόζουν διοικητικά μέτρα και οικονομικές κυρώσεις. Παρά τη συνολική εικόνα όμως, οι διαπιστώσεις των ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων αποκαλύπτουν μια ανησυχητική εικόνα στον τομέα της προστασίας των παραγωγικών ζώων στην Ελλάδα, ιδιαίτερα όπου υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού και εποπτείας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατύπωσε τέσσερις επίσημες συστάσεις, ενώ η Ελλάδα υπέβαλε σχέδιο διορθωτικών ενεργειών με προθεσμίες ολοκλήρωσης έως το 2026 και το 2027. Οι παρεμβάσεις αφορούν την ενίσχυση των επιθεωρήσεων, τη συνεπέστερη επαλήθευση των ελέγχων, την προστασία των ζώων κατά τις μεταφορές σε υψηλές θερμοκρασίες και τη χρήση του συστήματος iRASFF για την ανταλλαγή πληροφοριών με άλλα κράτη μέλη σχετικά με παραβάσεις.
Για τα οχήματα τύπου 12, το ελληνικό σχέδιο προβλέπει μονωμένη οροφή, ανεμιστήρες, αισθητήρες θερμοκρασίας, καταγραφή μετρήσεων και σύστημα προειδοποίησης. Κατά τη μεταβατική περίοδο προβλέπεται μη έκδοση εγγράφων μετακίνησης για ταξίδια άνω των οκτώ και έως δώδεκα ωρών, όταν προβλέπονται θερμοκρασίες πάνω από 28 βαθμούς Κελσίου στη διαδρομή. Περιλαμβάνονται επίσης περιορισμοί στη φόρτωση των ζώων, ανάλογα με το είδος και την ηλικιακή κατηγορία τους.
Η έκθεση καταγράφει ακόμη δυσκολίες στελέχωσης των περιφερειακών κτηνιατρικών υπηρεσιών και αδυναμίες στην παρακολούθηση του ιστορικού συμμόρφωσης των επιχειρήσεων. Παράλληλα, επισημαίνει ότι ορισμένες ελλείψεις που εντόπισε η ευρωπαϊκή ομάδα δεν είχαν προηγουμένως καταγραφεί από τους αρμόδιους υπαλλήλους. Οι ελληνικές αρχές έχουν περιλάβει στο σχέδιο δράσης εκπαιδευτικές και οργανωτικές παρεμβάσεις, ενώ η ολοκλήρωση και η αποτελεσματικότητά τους θα πρέπει να επιβεβαιωθούν μέσα από τους επόμενους ελέγχους.
Η τελική έκθεση DG(SANTE) CT-2025-0244 τεκμηριώνει συγκεκριμένες παραβάσεις στα ελληνικά σφαγεία, από τη σφαγή αρνιών χωρίς αναισθητοποίηση έως τη διαχείριση ασθενικών πτηνών και τις ελλείψεις στον εξοπλισμό σφαγής βοοειδών. Η εφαρμογή των διορθωτικών μέτρων αποτελεί πλέον ευθύνη των αρμόδιων ελληνικών αρχών. Το ζητούμενο είναι οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις να αποτυπωθούν στην καθημερινή λειτουργία των εγκαταστάσεων, στην αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων και στην προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και τη θανάτωσή τους.α ελέγχου μπορεί να εγγυηθεί την προστασία τους.
