Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε αλλαγές στους κανόνες για τρόφιμα, ζωοτροφές, φυτοπροστατευτικά προϊόντα και βιοκτόνα, με το Συμβούλιο να συμφωνεί σήμερα 30 Σεπτεμβρίου στη διαπραγματευτική του θέση για το υπόλοιπο πακέτο Omnibus X. Στόχος των προτεινόμενων ρυθμίσεων είναι η μείωση διοικητικών διαδικασιών και κόστους για επιχειρήσεις και αρχές, διατηρώντας παράλληλα τις απαιτήσεις προστασίας της ανθρώπινης και ζωικής υγείας και του περιβάλλοντος.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα ανώτατα όρια καταλοίπων φυτοφαρμάκων στα εισαγόμενα τρόφιμα και τις ζωοτροφές. Για ιδιαίτερα επικίνδυνες δραστικές ουσίες, οι οποίες δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιούνται στην ΕΕ, προβλέπεται μείωση των υφιστάμενων ορίων στο τεχνικά μηδενικό επίπεδο, έπειτα από αξιολόγηση επιπτώσεων. Η ρύθμιση καλύπτει επίσης ουσίες των οποίων συγκεκριμένες χρήσεις δημιουργούν μη αποδεκτούς κινδύνους για μέλισσες ή υπόγεια ύδατα.
Πρακτικά, η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει άμεσα εισαγωγείς και προμηθευτές τροφίμων από τρίτες χώρες, καθώς προϊόντα που σήμερα συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά όρια ενδέχεται μελλοντικά να μην μπορούν να διατεθούν στην αγορά. Προβλέπονται πάντως μεταβατικές περίοδοι για παρτίδες που πληρούσαν τα προηγούμενα όρια, ώστε να μπορούν να πωληθούν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και να περιοριστεί η απόρριψη τροφίμων που είχαν ήδη παραχθεί.
Αλλαγές προβλέπονται και στις εγκρίσεις φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Οι ουσίες βιολογικού ελέγχου θα εξετάζονται κατά προτεραιότητα, ώστε να επιταχύνεται η πρόσβασή τους στην αγορά, ενώ οι δραστικές ουσίες χαμηλού κινδύνου και τα προϊόντα που τις περιέχουν θα μπορούν να λαμβάνουν εγκρίσεις χωρίς χρονικό περιορισμό. Για τις υπόλοιπες ουσίες, η πρώτη έγκριση προβλέπεται να φτάνει τα 15 χρόνια και οι επόμενες τα 25 χρόνια, με ορισμένες εξαιρέσεις.
Μεγαλύτερη διάρκεια προβλέπεται και για την προστασία των δοκιμών και επιστημονικών μελετών που υποβάλλουν οι εταιρείες φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Η περίοδος αυξάνεται από 10 σε 13 χρόνια για την πρώτη άδεια των συνήθων προϊόντων και από 13 σε 15 χρόνια για τα προϊόντα χαμηλού κινδύνου. Τα σχετικά δεδομένα θα συγκεντρώνονται σε νέα ευρωπαϊκή βάση, ενώ η EFSA θα πραγματοποιεί περιοδικές επιστημονικές επανεξετάσεις και αξιολόγηση διαθέσιμων δεδομένων παρακολούθησης.
Στις ζωοτροφές, η πρόταση καταργεί την υποχρεωτική συστηματική ανανέωση της έγκρισης για τα περισσότερα ήδη αδειοδοτημένα πρόσθετα, απλοποιεί τις τροποποιήσεις υφιστάμενων αδειών και επιτρέπει ψηφιακή επισήμανση για ορισμένες πληροφορίες. Παράλληλα, στα προϊόντα ζύμωσης με γενετικά τροποποιημένους μικροοργανισμούς προβλέπεται διευκρίνιση ότι δεν χαρακτηρίζονται ως τρόφιμα ή ζωοτροφές «παραγόμενα από ΓΤΟ», ενώ η Επιτροπή θα εκδώσει οδηγίες για τον περιορισμό υπολειμματικού γενετικά τροποποιημένου μικροβιακού υλικού.
Οι αλλαγές δεν έχουν ακόμη αποκτήσει τελική νομική ισχύ. Η θέση που εγκρίθηκε αποτελεί την εντολή του Συμβουλίου για τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μόλις αυτό καθορίσει τη δική του θέση. Η ευρωπαϊκή προεδρία επιδιώκει προσωρινή συμφωνία για το συνολικό Omnibus X έως το τέλος του 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι συνολικά οι προτεινόμενες απλουστεύσεις μπορούν να μειώσουν το διοικητικό κόστος κατά σχεδόν ένα δισ. ευρώ ετησίως.
