Πώς τα απαγορευμένα εντομοκτόνα εξάγονται εκτός ΕΕ και επιστρέφουν ως υπολείμματα στα φρούτα μας
Η καμπάνια “Stop the Toxic Trade!” της οργάνωσης foodwatch αποκαλύπτει ότι η ΕΕ συνεχίζει να επιτρέπει τη μαζική εξαγωγή φυτοφαρμάκων που είναι απαγορευμένα εντός της. Τα χημικά αυτά χρησιμοποιούνται σε τρίτες χώρες με χαλαρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο, για να επιστρέψουν ύστερα στις ουσίες που ανιχνεύονται σε εισαγόμενα τρόφιμα όπως ρύζι, μπανάνες και σταφίδες, με αποτέλεσμα να προκαλείται ένα επικίνδυνο “boomerang effect” Παρά τη δέσμευση του Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου ότι έως το τέλος του 2023 θα εφαρμοστεί απαγόρευση εξαγωγής αυτών των ουσιών, το νομοθετικό πλαίσιο παραμένει ανενεργό. Η foodwatch κατηγορεί την Επιτροπή πως εγκατέλειψε αυτή τη δέσμευση μετά τη δημόσια διαβούλευση, και ότι χρειάζονται ακόμα νόμοι για να μπει τέλος στην εξαγωγή και να θεσπιστεί μηδενική ανοχή στα υπολείμματα στα τρόφιμα .
Έρευνα της foodwatch Netherlands, βασιζόμενη σε στοιχεία του ολλανδικού NVWA, εντόπισε ότι το 2023 σχεδόν το 8% των προϊόντων στα ράφια περιείχαν υπολείμματα απαγορευμένων φυτοφαρμάκων, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά σε μπανάνες (78%), σταφίδες (65%) και ρύζι (30%). Αυτό καταδεικνύει τον σκόπιμα ανοικτό δίαυλο εισαγωγών με επιτρεπτά επίπεδα υπολείμματος (MRLs) που υπερβαίνουν αυτά της ΕΕ, επιτρέποντας ουσιαστικά εισαγόμενα δηλητήρια στα πιάτα των ευρωπαίων καταναλωτών Από νομική και ηθική άποψη, η εξαγωγή τοξικών ουσιών που απαγορεύονται στην ΕΕ παραβιάζει βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, όπως την υγεία, το περιβάλλον και τη δίκαιη διατροφή και υπονομεύει διεθνείς συμφωνίες όπως τη Συνθήκη της Ρότερνταμ ή τη Σύμβαση του Στοκχόλμης. Παρόμοιες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί σε εθνικό επίπεδο, όπως στη Γαλλία και το Βέλγιο, αλλά χωρίς ενιαίο κοινοτικό πλαίσιο.
Πιο πρόσφατα, τον Ιούνιο του 2025, πλήθος οργανώσεων κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τηρήσει τη δέσμευσή της και να τερματίσει εγκαίρως αυτή τη “χημική ανισότητα”.
Στη βάση αυτών των δεδομένων, οι κύριες προτάσεις είναι:
- Ενεργή απαγόρευση εξαγωγής φυτοφαρμάκων που απαγορεύονται στην ΕΕ.
- Εφαρμογή μηδενικής ανοχής υπολειμμάτων αυτών των ουσιών σε εισαγόμενα τρόφιμα.
- Αναθεώρηση και σύσφιξη των MRL κανονισμών.
- Ενίσχυση της επιτήρησης και διόρθωσης των ελέγχων στην εισαγωγή τροφίμων.
Εν αναμονή της υιοθέτησης σχετικής νομοθεσίας το 2025, οι καταναλωτές ενθαρρύνονται να προτιμούν φρούτα και λαχανικά βιολογικής καλλιέργειας, καθώς αποτελούν την πιο αξιόπιστη επιλογή για την αποφυγή τοξικών υπολειμμάτων, τουλάχιστον έως ότου η ΕΕ προστατεύσει ουσιαστικά τους κανόνες της
