Νέα μελέτη από αμερικανικά πανεπιστήμια και τον FDA ανίχνευσε πλούσια και ποικιλόμορφα γονίδια αντιμικροβιακής αντοχής σε κοινά τρόφιμα λιανικής
Η αντιμικροβιακή αντοχή αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τη δημόσια υγεία τον 21ο αιώνα. Όταν τα βακτήρια αποκτούν ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά, οι λοιμώξεις που συνήθως αντιμετωπίζονται εύκολα γίνονται επικίνδυνες ή θανατηφόρες. Μέχρι τώρα, η έρευνα επικεντρωνόταν κυρίως στη χρήση αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία και στη μετάδοση μέσω κλινικών περιβαλλόντων. Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό LWT από ερευνητές του Πανεπιστημίου Tennessee, του FDA και του Πανεπιστημίου Illinois Urbana-Champaign στρέφει τον φακό σε έναν λιγότερο μελετημένο δρόμο μεταφοράς και αυτός είναι τα τρόφιμα που αγοράζουμε καθημερινά από το σούπερ μάρκετ.
Η μελέτη ανέλυσε δείγματα λάχανου, μαρουλιού, μπούτια κοτόπουλου και αλλαντικών που συλλέχθηκαν από καταστήματα σε γειτονιές χαμηλού και υψηλού κοινωνικοοικονομικού επιπέδου στο Μέμφις του Tennessee. Χρησιμοποιήθηκαν δύο συμπληρωματικές μέθοδοι ανάλυσης: αλληλούχιση μεταγονιδιώματος και ποσοτική αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης, που μαζί παρέχουν πληρέστερη εικόνα από οποιαδήποτε μέθοδο μόνη της. Τα ευρήματα ήταν ανησυχητικά: Όλα τα δείγματα τροφίμων περιείχαν γονίδια αντιμικροβιακής αντοχής συνδεδεμένα με δυνητικά παθογόνα βακτήρια, και η κυρίαρχη κατηγορία ήταν εκείνη της αντοχής σε πολλαπλά φάρμακα ταυτόχρονα.
Αλλαντικά υψηλού κινδύνου
Η ανάλυση κινδύνου ανέδειξε τα αλλαντικά ως την κατηγορία υψηλότερου κινδύνου ανεξάρτητα από τον τύπο του καταστήματος. Στα δείγματα εντοπίστηκαν γονίδια που συνδέονται με τον MRSA, τον ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη Staphylococcus aureus, ένα βακτήριο που προκαλεί δυσκολοθεράπευτες λοιμώξεις. Η συγκέντρωση του ίδιου του Staphylococcus aureus ήταν επίσης υψηλή στα δείγματα αυτά. Ο λόγος που τα αλλαντικά είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι ότι καταναλώνονται ως έτοιμα προς βρώση τρόφιμα, χωρίς περαιτέρω μαγείρεμα που θα μπορούσε να καταστρέψει τα βακτήρια. Ο κίνδυνος από το κοτόπουλο, αντίθετα, μπορεί να μειωθεί σημαντικά με σωστή προετοιμασία και επαρκές μαγείρεμα.
Ένα εύρημα που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής αφορά τη σχέση ανάμεσα στο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της γειτονιάς και τον κίνδυνο. Τα μπούτια κοτόπουλου και το λάχανο από καταστήματα σε γειτονιές υψηλού εισοδήματος εμφάνισαν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση γονιδίων αντοχής Ομάδας Κινδύνου Ι, δηλαδή κινητών γονιδίων αντοχής που συνδέονται άμεσα με ανθρώπινα παθογόνα. Αυτό αντικρούει τη διαισθητική υπόθεση ότι πιο ακριβά καταστήματα σημαίνει αυτόματα ασφαλέστερα τρόφιμα. Η στατιστική διαφορά ανάμεσα σε καταστήματα υψηλού και χαμηλού εισοδήματος δεν ήταν εν γένει σημαντική, αλλά η παραλλακτικότητα που παρατηρήθηκε αποδίδεται σε διαφορές στις γεωργικές πρακτικές, τη χρήση αντιβιοτικών, τις συνθήκες αποθήκευσης και τις πρακτικές απολύμανσης σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρατήρηση των ερευνητών για τον ρόλο του εδάφους. Το έδαφος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς αποθήκους γονιδίων αντοχής, και τα κατάλοιπα αντιβιοτικών σε αγροτικά περιβάλλοντα ευνοούν τη μεταφορά αυτών των γονιδίων από μη παθογόνα σε παθογόνα βακτήρια. Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί ακόμα και φυτικά τρόφιμα όπως το λάχανο και το μαρούλι φέρουν γονίδια αντοχής: δεν πρόκειται απαραίτητα για άμεση μόλυνση από ζωικές πηγές, αλλά για επιμόλυνση μέσω του εδάφους και του νερού άρδευσης. Η ανάλυση δικτύου που πραγματοποιήθηκε στη μελέτη αποκάλυψε ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ των γονιδίων αντοχής και βακτηριακών γενών όπως Pseudomonas, Enterobacter, Enterococcus, Serratia, Pantoea και Weissella, όλα γνωστά για την ικανότητά τους να λειτουργούν ως δεξαμενές γονιδίων αντοχής. Η παρουσία τους στα τρόφιμα μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση και εξάπλωση της αντιμικροβιακής αντοχής στην αλυσίδα τροφίμων πολύ πέρα από τα σημεία παραγωγής. Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο συνδυασμός μεταγονιδιωματικής ανάλυσης με ποσοτική PCR παρέχει πολύ πληρέστερη εικόνα από τις παραδοσιακές μεθόδους και θα πρέπει να αξιοποιηθεί στα συστήματα επιτήρησης της αντιμικροβιακής αντοχής στα τρόφιμα.
