Η νέα συμφωνία υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών μέτρων αναμένεται να απλοποιήσει το εμπόριο αγροδιατροφικών προϊόντων μεταξύ των δύο πλευρών
Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε στις 10 Μαρτίου 2026 σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση για μια νέα συμφωνία υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών μέτρων (Sanitary and Phytosanitary Agreement, SPS), η οποία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στα μέσα του 2027. Η συμφωνία διαπραγματεύεται από κοινού από τον Μάιο του 2025 και στοχεύει στην απλοποίηση της κυκλοφορίας αγροδιατροφικών προϊόντων μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ, καθώς και στην αντιμετώπιση ενός από τα πιο επίμονα προβλήματα που προέκυψαν από το Brexit, δηλαδή των εμπορικών τριβών μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας.
Τι καλύπτει η συμφωνία
Το εύρος της συμφωνίας είναι εκτεταμένο. Σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων (Defra), οι τομείς που εντάσσονται στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνουν την ασφάλεια τροφίμων και ζωοτροφών, τις απαιτήσεις υγιεινής και τη νομοθεσία για τα τρόφιμα, τα πρόσθετα τροφίμων και τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, τα ανώτατα όρια καταλοίπων φυτοφαρμάκων και κτηνιατρικών φαρμάκων, τους κανόνες επισήμανσης και εμπορίας, καθώς και ρυθμίσεις που αφορούν τα βιολογικά προϊόντα, τους ισχυρισμούς διατροφής και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η εφαρμογή των κανόνων δεν θα περιορίζεται μόνο στις εξαγωγές. Σύμφωνα με το Defra, βρετανικές επιχειρήσεις θα πρέπει να εναρμονιστούν με τους αντίστοιχους ευρωπαϊκούς κανόνες ακόμα και αν δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στην εγχώρια αγορά. Αυτό σημαίνει ότι τρόφιμα, ζωοτροφές και ποτά ενδέχεται να απαιτήσουν τροποποιήσεις στις μεθόδους επεξεργασίας, στις πρακτικές πιστοποίησης, στην επισήμανση και στα πληροφοριακά συστήματα των εταιρειών.
Ένα από τα πιο άμεσα οικονομικά οφέλη της συμφωνίας αφορά τη μείωση της γραφειοκρατίας στα σύνορα. Τα πιστοποιητικά υγείας εξαγωγής (Export Health Certificates) που απαιτούνται σήμερα για κάθε αποστολή και κοστίζουν έως 200 λίρες ανά παρτίδα δεν θα είναι πλέον απαραίτητα για τα προϊόντα που εμπίπτουν στη συμφωνία. Παράλληλα, οι συστηματικοί έλεγχοι που εφαρμόζονται σήμερα σε ορισμένα εισαγόμενα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων γαλακτοκομικών, ψαριών, αυγών και κόκκινου κρέατος, αναμένεται να καταργηθούν για τις εισαγωγές από την ΕΕ. Ωστόσο, οι τακτικοί έλεγχοι στα συνοριακά σημεία ελέγχου της ΕΕ θα συνεχίσουν να ισχύουν για εισαγωγές από τρίτες χώρες εκτός ΕΕ, ενώ η βρετανική κυβέρνηση σηματοδότησε ότι τα ποσοστά ελέγχου για ορισμένα εμπορεύματα από άλλες διεθνείς δικαιοδοσίες ενδέχεται να αυξηθούν ώστε να εναρμονιστούν με τις ευρωπαϊκές πρακτικές εισαγωγών.
Το Defra ανακοίνωσε ότι αναλυτικές κατευθυντήριες οδηγίες για τις επιχειρήσεις θα δημοσιευθούν από τον Μάιο του 2026. Παράλληλα, έχει ξεκινήσει διαβούλευση με τον κλάδο, η οποία παραμένει ανοικτή έως τις 23 Απριλίου 2026, με στόχο τη συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με τις αναμενόμενες επιπτώσεις της συμφωνίας και τα είδη καθοδήγησης που θα χρειαστούν οι επιχειρήσεις. Επιχειρήσεις σε όλο το φάσμα της αγροδιατροφικής αλυσίδας, από κατασκευαστές και μεταποιητές έως εισαγωγείς, εξαγωγείς και παρόχους logistics, καλούνται να αρχίσουν τις προετοιμασίες για τη συμμόρφωση πριν από την αναμενόμενη εφαρμογή του 2027. Η συμφωνία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναδιαμόρφωσης των σχέσεων Βρετανίας-ΕΕ στον τομέα των τροφίμων, που αντικατοπτρίζει τις πραγματικές συνέπειες του Brexit στις εμπορικές ροές και επιχειρεί να επαναφέρει ένα επίπεδο ρυθμιστικής συνέπειας που είχε χαθεί από την αποχώρηση της Βρετανίας από την ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά.
