ΕΦΕΤ – Eπιθεωρήσεις τροφίμων: Τα νέα πεδία στα έντυπα ελέγχου – Ποιες είναι οι προτεραιότητες και τι πρέπει να προσέξουν οι επιχειρήσεις

Τα check lists ανά πεδίο δραστηριότητας  πρέπει να χρησιμοποιούνται και από τις επιχειρήσεις τροφίμων, ως εργαλεία αυτοελέγχου και αυτοσυμμόρφωσης

Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχων Τροφίμων (ΕΦΕΤ), ενέκρινε και έθεσε σε εφαρμογή το Πρόγραμμα Επίσημου Ελέγχου Τροφίμων για τα έτη 2026 και 2027 από τις Περιφερειακές Διευθύνσεις του ΕΦΕΤ και τις αρμόδιες Αρχές των Περιφερειών.

Οι τακτικοί έλεγχοι προγραμματίζονται ως προς τη συχνότητά τους, βάσει της  Υπουργικής Απόφασης 1408/274009/2020 (ΦΕΚ 4463/Β` 9.9.2020) που κατατάσσει τις επιχειρήσεις τροφίμων σε κατηγορίες επικινδυνότητας, κάνοντας υποχρεωτική τη χρήση των εντύπων (ή φύλλων) ελέγχου (check lists). Τα έντυπα αυτά έχουν κοινοποιηθεί στις αρμόδιες Αρχές ελέγχου (4057/21.04.2021 και 4058/21.04.2021 έγγραφα του ΕΦΕΤ), ώστε να συμβάλλουν στην ομοιόμορφη προσέγγιση κατά την επιθεώρηση και την ακριβέστερη αποτύπωση των μη συμμορφώσεων για τις επιχειρήσεις.

Τα check lists των επιθεωρήσεων,  αποτελούν πολύ χρήσιμα εργαλεία για τις επιχειρήσεις τροφίμων και μπορούν να τις βοηθήσουν να αναγνωρίσουν με γρήγορο και εύκολο τρόπο, αν οι κίνδυνοι που απειλούν τα τρόφιμα, προλαμβάνονται αποτελεσματικά κατά την άσκηση της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας. Κάθε επιχείρηση μπορεί να εντοπίζει και να χρησιμοποιεί για τους σκοπούς του αυτοελέγχου της, το check list που την αφορά, ελέγχοντας με αυτόν τον τρόπο τα επίπεδα συμμόρφωσης  με τις νομοθετικές απαιτήσεις και κάνοντας τις απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες για την αυτοσυμμόρφωση, πριν αυτό απαιτηθεί από τους επιθεωρητές των Κρατικών Φορέων.

Τα έντυπα ελέγχου είναι υποχρεωτικά διαθέσιμα στους δικτυακούς τόπους των εποπτευουσών Αρχών:

https://efet.gr/index.php/el/arxes-elegxou/odigies/entypa

https://www.minagric.gr/for-farmer-2/egkatastaseis/egkatastaseis/3069-odhgos-ee

Ως Αρχές Οργάνωσης, Εποπτείας και Συντονισμού, σύμφωνα με το άρθρο 130 του ν. 4512/2018 (Α’ 5), για το πεδίο της ασφάλειας τροφίμου της περ. β’ της παρ. 4 του άρθρου 127 του ν. 4512/2018, ορίζονται οι Γενικές Διευθύνσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και ο ΕΦΕΤ.

Οι Αρχές, σύμφωνα με το άρθρο 88 του ν. 4796/2021 (Α’63), ασκούν εποπτεία ως εξής:

– Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥπΑΑΤ, για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης που παράγονται στις εγκαταστάσεις και τις επιχειρήσεις πρωτογενούς παραγωγής

– Γενική Διεύθυνση Τροφίμων του ΥπΑΑΤ, για τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης σε κάθε στάδιο της πρωτογενούς παραγωγής, καθώς και κατά την τυποποίηση και συσκευασία των πρωτογενών αυτών προϊόντων

-Γενική Διεύθυνση Γεωργίας του ΥπΑΑΤ, για τα υπολείμματα γεωργικών φαρμάκων και για τα μη μεταποιημένα τρόφιμα φυτικής προέλευσης

– ΕΦΕΤ, για τα τρόφιμα που δεν εμπίπτουν στις προηγούμενες περιπτώσεις, καθώς και για τα υλικά και αντικείμενα που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα (ΥΑΕΤ)

Σημειώνουμε, ότι το OpenBusiness υποστηρίζει την καταχώριση των αποτελεσμάτων των ελέγχων στα 8 πεδία άσκησης εποπτείας του ν. 4512/2018, μεταξύ των οποίων και η ασφάλεια του τροφίμου, παρέχοντας εργαλεία για την υποστήριξη της συμμόρφωσης. 

Στο  OpenBusiness δημοσιεύονται και τα έντυπα επίσημου ελέγχου των επιχειρήσεων προς χρήση των ενδιαφερόμενων μερών, αλλά κατά την ημερομηνία δημοσίευσης του άρθρου μας στο CIBUM, διαπιστώθηκε ότι δεν έχουν αναρτηθεί ακόμη, τα νέα αναθεωρημένα  φύλλα του ΕΦΕΤ: Ασφάλεια τροφίμου – Open Business Portal.

Ειδικά για το πεδίο εποπτείας του ΕΦΕΤ και σύμφωνα με το εγκεκριμένο Πρόγραμμα 2026-2027, παραθέτουμε τα εξής:

Όπως έχουμε ήδη γράψει στο CIBUM για την υπ. αριθμόν 11358/03.10.2025 σχετική εγκύκλιο, ένα νέο σημείο που θα λαμβάνεται υπόψη κατά την άσκηση του επίσημου ελέγχου, είναι  η εκπλήρωση των απαιτήσεων για τη Νοοτροπία Ασφάλειας Τροφίμων, όπως προκύπτουν από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/382. Εκτός από το FSC (Food Safety Culture), στο πλαίσιο της εξέλιξης και της επικαιροποίησης της νομοθεσίας τροφίμων, προκύπτουν και άλλα ζητήματα που πρέπει να αναδεικνύονται κατά τον επίσημο έλεγχο, όπως:

– Χρήση αρτυμάτων καπνιστών τροφίμων (Smoke Flavourings), σε συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/2067.

– Εργαστηριακός έλεγχος για τη Listeria Monocytogenes σε έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα,  σε συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/2895 που τροποποιεί τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2073/2005.

– Υλικά και Αντικείμενα συσκευασίας από ανακυκλωμένο πλαστικό, που πρέπει να συνοδεύονται από Δήλωση Συμμόρφωσης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/1616.

Ειδικότερα  για τη μαζική εστίαση, ανακαλύψαμε και ένα άλλο νέο πεδίο στο αναθεωρημένο check list και συγκεκριμένα για την «Τήρηση κανόνων ΔΙΕΠΠΥ, Άρθρο 71 -Ενδείξεις τιμοκαταλόγων».

Επιπλέον είδαμε, ότι στο πεδίο ελέγχου για την «Ορθή εφαρμογή νέων τεχνικών» στην επεξεργασία και παραγωγή, συμπεριλαμβάνονται πλέον και τα αλιεύματα που πρόκειται να καταναλωθούν ωμά, δίνοντας έτσι έμφαση στον έλεγχο του Sushi, με στόχο τη διαχείριση του κινδύνου παρουσίας παρασίτων. Ο έλεγχος στη μαζική εστίαση, ειδικά στα ξενοδοχεία και τις επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, με προτεραιότητα αυτές που βρίσκονται σε τουριστικές περιοχές,  θα εστιάσει σε:

• Τήρηση ορθών παρασκευαστικών πρακτικών
• Πληροφόρηση για παρουσία αλλεργιογόνων
• Εφαρμογή Άρθρου 71-ΔΙΕΠΠΥ

Έμφαση θα δοθεί και στους ελέγχους των σχολικών κυλικείων και τη σίτιση των μαθητών:

• Προσφερόμενα είδη, βάσει Υγειονομικής Διάταξης Υ1γ/Γ.Π./οικ. 81025, 27-8-2013 (B’ 2135), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει
• Έλεγχος τήρησης συνθηκών μεταφοράς, θερμοκρασιών παράδοσης γευμάτων και τρόπου αποθήκευσης και διανομής, στο πλαίσιο υλοποίησης του Προγράμματος «Σχολικά Γεύματα»

Ο έλεγχος στις μονάδες σίτισης νοσοκομείων, κοινωνικών ιδρυμάτων, κατασκηνώσεων, βρεφονηπιακών σταθμών, πανεπιστημίων, θα εστιάσει σε:

• Διατήρηση αλυσίδας ψύξης
• Ορθές αποθηκευτικές και παρασκευαστικές πρακτικές
• Ορθή εφαρμογή και τεκμηρίωση του προγράμματος καθαρισμού και απολύμανσης
• Έλεγχος προέλευσης και τεκμηρίωση καταλληλότητας πόσιμου νερού, κυρίως στις κατασκηνώσεις
• Στον έλεγχο περιλαμβάνονται κυλικεία και αυτόματοι πωλητές τροφίμων και ποτών

Στο λιανικό εμπόριο, οι έλεγχοι θα επικεντρωθούν κυρίως σε:

1. Υπεραγορές τροφίμων: υγιεινή, διαδικασίες αυτοελέγχου, διαχείριση και εκτέλεση των παραγγελιών που δίνονται ηλεκτρονικά/τηλεφωνικά.
2. Εγκαταστάσεις περάτωσης έψησης – Bake off
3. Πώληση προϊόντων κάνναβης

Αυτό που αξίζει να αναφερθεί, είναι ότι νέοι έλεγχοι από τον ΕΦΕΤ που δεν έχουν πραγματοποιηθεί ξανά στο παρελθόν, όπως για παράδειγμα:

• Listeria monocytogenes σε σούσι (συσκευασμένο, έτοιμο προς κατανάλωση)
• Τετραυδροκανναβινόλη  (THC) σε σπόρους κάνναβης και μεταποιημένα προϊόντα τους, καθώς και σε έλαιο σπόρων κάνναβης
• PFAS σε χάρτινες συσκευασίες
• Trans-λιπαρά οξέα σε εκλεκτά αρτοσκευάσματα

Ο έλεγχος στον τομέα της προστασίας των συμφερόντων και της ενημέρωσης των καταναλωτών περιλαμβάνει δράσεις για τον εντοπισμό δόλιων ή παραπλανητικών πρακτικών και για τη διασφάλιση της προστασίας των συμφερόντων και της ενημέρωσης του καταναλωτή και δίνεται  προτεραιότητα στους ακόλουθους τομείς, που είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην απάτη: γαλακτοκομικά προϊόντα, μέλι, ελαιόλαδο, κατεψυγμένα αλιεύματα και  χυμοί φρούτων.

Προγραμματίζεται επίσης, ο έλεγχος επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το διαδίκτυο, καθώς και ο έλεγχος της ορθότητας της επισήμανσης και παρουσίασης τροφίμων, είτε αυτά διατίθενται από φυσικά καταστήματα, είτε με μεθόδους εξ αποστάσεως επικοινωνίας. Το πρόγραμμα επισήμου ελέγχου του ΕΦΕΤ έχει σχεδιαστεί στη βάση των απαιτήσεων του Καν. (ΕΕ) 2017/625 και της ισχύουσας Ενωσιακής και Εθνικής νομοθεσίας για τα τρόφιμα.