Οι νέοι δασμοί θα τεθούν σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου στις 00:01 και θα ισχύουν εξαιρέσεις για συγκεκριμένα προϊόντα στους τομείς ενέργειας, φαρμακευτικών, αυτοκινήτων και αεροδιαστημικής
Σε μια νέα κλιμάκωση της εμπορικής πολιτικής του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε διάταγμα για την επιβολή προσθετού παγκόσμιου δασμού 10% σε όλες τις εισαγωγές, λίγες ώρες μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε παράνομους τους βασικούς «ανταποδοτικούς» δασμούς της κυβέρνησής του.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, ο νέος δασμός θα τεθεί σε ισχύ σχεδόν αμέσως και θα προστεθεί στους ήδη υφιστάμενους. Η εφαρμογή βασίζεται στο Άρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974, το οποίο επιτρέπει την επιβολή δασμών έως 15% για διάστημα 150 ημερών χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου. Ο πρόεδρος τόνισε ότι τα έσοδα θα αυξηθούν και ότι οι νέοι δασμοί θα ισχύουν παράλληλα με τους ήδη εφαρμοζόμενους δασμούς εθνικής ασφάλειας βάσει του Άρθρου 232 και του Άρθρου 301.
Κατάργηση δασμών βάσει IEEPA και νέο νομικό πλαίσιο
Το διάταγμα του Τραμπ συνοδεύεται από κατάργηση των πρόσθετων δασμών που είχαν επιβληθεί βάσει του νόμου IEEPA, σε συμμόρφωση με την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι νέοι δασμοί θα τεθούν σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου στις 00:01 και θα ισχύουν εξαιρέσεις για συγκεκριμένα προϊόντα στους τομείς ενέργειας, φαρμακευτικών, αυτοκινήτων και αεροδιαστημικής, καθώς και για προϊόντα που συμμορφώνονται με τη συμφωνία USMCA μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού.
Ωστόσο, σε αντίθεση με το καθεστώς IEEPA, οι δασμοί βάσει Άρθρου 122 πρέπει να είναι μη διακριτικοί, περιορίζοντας τη δυνατότητα του Λευκού Οίκου να παρέχει ειδικές εξαιρέσεις σε συγκεκριμένες χώρες.
Αντιδράσεις Ανωτάτου Δικαστηρίου και Τραμπ
Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε παράνομους τους «ανταποδοτικούς» δασμούς με πλειοψηφία 6–3. Στην πλειοψηφία ήταν οι Σόνια Σοτομαγιόρ, Έλενα Κάγκαν, Κετάντζι Μπράουν Τζάκσον, Τζον Ρόμπερτς, Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ και Νιλ Γκόρσατς, ενώ στη μειοψηφία βρέθηκαν οι Κλάρενς Τόμας, Σάμιουελ Αλίτο και Μπρετ Κάβανο.
Ο Τραμπ αντέδρασε έντονα χαρακτηρίζοντας την απόφαση «ντροπή» και κατηγορώντας το Δικαστήριο για «αντιπατριωτική στάση» και «ξένες επιρροές». Επαινεσε ωστόσο τα μέλη της μειοψηφίας Τόμας, Αλίτο και Κάβανο, χαρακτηρίζοντας τον τελευταίο «ιδιοφυΐα».
Οικονομικές επιπτώσεις και πιθανές επιστροφές
Η απόφαση ανοίγει το δρόμο για πιθανές επιστροφές δισεκατομμυρίων δολαρίων σε επιχειρήσεις που είχαν καταβάλει δασμούς βάσει IEEPA, με το Υπουργείο Οικονομικών να έχει ήδη εισπράξει περίπου 179 δισ. δολάρια. Ο Τραμπ προέβλεψε ότι οι σχετικές δικαστικές διαδικασίες ενδέχεται να διαρκέσουν πέντε χρόνια.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ακύρωση των δασμών θα μειώσει τον μέσο δασμολογικό συντελεστή από 16,8% σε περίπου 9,5% και ότι τα έσοδα που αναμένονταν το 2025 θα κυμαίνονταν μεταξύ 130 και 140 δισ. δολαρίων.
Διεθνείς αντιδράσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε ότι αναλύει προσεκτικά την απόφαση, ενώ η Βρετανία προέβλεψε συνεργασία με τις ΗΠΑ για την εκτίμηση των εμπορικών επιπτώσεων. Ο Καναδός υπουργός Ντομινίκ ΛεΜπλάν τόνισε ότι οι δασμοί είναι «αδικαιολόγητοι», αλλά δεν επηρεάζουν συγκεκριμένους κρίσιμους τομείς.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο έντασης ανάμεσα στην εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία, ενώ περιορίζει τη διαπραγματευτική ευχέρεια των ΗΠΑ στις εμπορικές συνομιλίες, δεδομένου ότι ακόμη και χώρες με εμπορικές συμφωνίες θα υπόκεινται στον νέο δασμό 10%.
