Δύο ευρωπαϊκοί κανονισμοί (δείτε αναλυτικά παρακάτω) τροποποιούν τις προδιαγραφές εμπορίας και τους ελέγχους συμμόρφωσης του ελαιολάδου, με ειδικές ρυθμίσεις για την Κορωνέικη και την ιταλική ποικιλία Nocellara del Belice. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν χαμηλότερο ελάχιστο όριο ολικών στερολών, υποχρεωτική αναγραφή της ποικιλίας, απαιτήσεις ταυτοποίησης κατά την παραγωγή και την εμφιάλωση, καθώς και επικαιροποίηση των κανόνων οργανοληπτικής πιστοποίησης. Οι διατάξεις ισχύουν από τις 24 Οκτωβρίου 2026.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υπόθεση Λιόλιου: Η Coffee Island παίρνει αποστάσεις από τις σοβαρές κατηγορίες σε βάρος του ιδρυτή και διευθύνοντος συμβούλου
Οι Κανονισμοί (ΕΕ) 2026/2358 και 2026/2342 δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 23 Οκτωβρίου 2026 και τροποποιούν αντίστοιχα τους Κανονισμούς 2022/2104 και 2022/2105. Η παρέμβαση ακολουθεί αποφάσεις του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας, το οποίο διαπίστωσε ότι ορισμένα γνήσια μονοποικιλιακά ελαιόλαδα δεν ανταποκρίνονταν σε συγκεκριμένη χημική προδιαγραφή, παρά την υψηλή ποιότητά τους. Η διαφοροποίηση αφορά αποκλειστικά τις προβλεπόμενες ποικιλίες και δεν καταργεί τις υπόλοιπες απαιτήσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σαλμονέλα σε ντομάτες: Νέα απαγόρευση διάθεσης σε εστιατόρια τεσσάρων περιοχών – Πάνω από 800 κρούσματα στην Ευρώπη
Μείωση του ελάχιστου ορίου στερολών
Το ελάχιστο όριο ολικών στερολών για τα μονοποικιλιακά εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα Κορωνέικης και Nocellara del Belice μειώνεται από 1.000 σε 800 mg/kg, ενώ για τα υπόλοιπα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα διατηρείται η γενική απαίτηση των 1.000 mg/kg. Οι στερόλες αποτελούν χημικό δείκτη γνησιότητας και η συγκέντρωσή τους επηρεάζεται από γενετικούς και καλλιεργητικούς παράγοντες, χωρίς μια χαμηλότερη τιμή να υποδηλώνει αυτομάτως νοθεία ή υποβάθμιση του προϊόντος.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η περιεκτικότητα σε στερόλες εξαρτάται κυρίως από την ποικιλία της ελιάς, αλλά επηρεάζεται επίσης από την ωρίμαση του καρπού, τη γεωγραφική περιοχή και την άρδευση. Το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας ενέκρινε τη συγκεκριμένη παρέκκλιση ως ενδιάμεση λύση, ενώ συνεχίζεται η επιστημονική διερεύνηση της παραμέτρου. Η προσαρμογή επιτρέπει την εμπορία προϊόντων που προηγουμένως αποκλείονταν εξαιτίας της συγκεκριμένης χημικής τιμής, εφόσον πληρούν τις λοιπές προδιαγραφές.
Υποχρεωτική επισήμανση της ποικιλίας
Με την προσθήκη του άρθρου 8α στον Κανονισμό 2022/2104 καθίσταται υποχρεωτική η αναγραφή της ποικιλίας για τα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα που παράγονται αποκλειστικά από Κορωνέικη ή Nocellara del Belice. Η ονομασία πρέπει να εμφανίζεται στην ετικέτα, στα συνοδευτικά έγγραφα και σε κάθε άλλη επισήμανση. Η διάταξη επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να αναγνωρίζουν τα προϊόντα που υπάγονται στην παρέκκλιση και να εφαρμόζουν το αντίστοιχο όριο κατά τους ελέγχους.
Ταυτοποίηση από το ελαιοτριβείο έως την εμφιάλωση
Ο Εκτελεστικός Κανονισμός 2026/2342 τροποποιεί τις διαδικασίες ελέγχου συμμόρφωσης, εισάγοντας ειδική υποχρέωση ταυτοποίησης των δύο μονοποικιλιακών εξαιρετικών παρθένων ελαιολάδων. Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται από το στάδιο του ελαιοτριβείου έως την εμφιάλωση πρέπει να μπορούν να αναγνωρίζουν τα συγκεκριμένα προϊόντα, ενώ τα κράτη μέλη οφείλουν να επαληθεύουν την τήρηση της απαίτησης. Η διάταξη συνδέει την εφαρμογή του ειδικού χημικού ορίου με τη δυνατότητα ελέγχου της δηλωμένης ποικιλιακής προέλευσης σε κάθε σχετικό στάδιο.
Στο πλαίσιο των ελέγχων, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να ζητούν στοιχεία που τεκμηριώνουν τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με τις προβλεπόμενες απαιτήσεις. Η τεκμηρίωση μπορεί να περιλαμβάνει αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων, αυτόματες καταγραφές αντιπροσωπευτικών δειγμάτων, επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα και διοικητικές ή λογιστικές πληροφορίες. Για τα ελαιοτριβεία, τους εμπόρους και τις μονάδες τυποποίησης, η διατήρηση κατάλληλων στοιχείων διευκολύνει την επαλήθευση της ταυτότητας και της συμμόρφωσης των προϊόντων κατά τους επίσημους ελέγχους.
Επικαιροποίηση της οργανοληπτικής πιστοποίησης
Ο Κανονισμός 2026/2358 ενσωματώνει επίσης την αναθεώρηση του διεθνούς προτύπου οργανοληπτικής αξιολόγησης που εγκρίθηκε από το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας τον Ιούνιο του 2024. Το επικαιροποιημένο παράρτημα προβλέπει ότι ο επικεφαλής της ομάδας δοκιμαστών μπορεί, κατόπιν αιτήματος, να πιστοποιεί συγκεκριμένα θετικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, λαμβάνοντας υπόψη τις διάμεσες τιμές που προκύπτουν από την αξιολόγηση. Η πιστοποίηση πραγματοποιείται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες μεθόδους και εκφράσεις του σχετικού κανονιστικού πλαισίου.
Τα βασικά κριτήρια οργανοληπτικής κατάταξης του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου δεν μεταβάλλονται. Η διάμεση τιμή των ελαττωμάτων πρέπει να είναι μηδενική, ενώ η διάμεση τιμή του φρουτώδους πρέπει να είναι μεγαλύτερη από το μηδέν. Επομένως, η αναθεώρηση αφορά την πιστοποίηση επιμέρους θετικών χαρακτηριστικών και όχι την κατάργηση των απαιτήσεων που καθορίζουν την εμπορική κατηγορία. Η διάκριση αυτή έχει σημασία για τα εργαστήρια οργανοληπτικής αξιολόγησης και τις επιχειρήσεις που ζητούν σχετική πιστοποίηση.
Επικαιροποίηση των χημικών προδιαγραφών
Παράλληλα, αντικαθίσταται ολόκληρο το παράρτημα Ι του Κανονισμού 2022/2104, το οποίο καθορίζει τα χαρακτηριστικά ποιότητας και γνησιότητας των διαφορετικών κατηγοριών ελαιολάδου και πυρηνελαίου. Οι πίνακες περιλαμβάνουν παραμέτρους όπως οξύτητα, αριθμό υπεροξειδίων, απορρόφηση στην υπεριώδη ακτινοβολία, αιθυλεστέρες λιπαρών οξέων, σύνθεση στερολών, κηρούς και στιγμασταδιένια. Η αντικατάσταση του παραρτήματος δεν σημαίνει ότι τροποποιούνται όλες οι αριθμητικές τιμές, καθώς αρκετά από τα υφιστάμενα όρια διατηρούνται χωρίς μεταβολή.
Για το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, η μέγιστη ελεύθερη οξύτητα παραμένει στο 0,8%, ο αριθμός υπεροξειδίων δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 20 mEq O₂/kg και οι αιθυλεστέρες λιπαρών οξέων περιορίζονται στα 35 mg/kg. Διατηρείται επίσης η αρχή ότι η μη συμμόρφωση έστω και μίας παραμέτρου μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική ταξινόμηση ή σε χαρακτηρισμό του προϊόντος ως μη συμμορφούμενου, σύμφωνα με τις ειδικές προβλέψεις του κανονισμού.
Οι συνέπειες για την ελληνική αγορά
Για τους Έλληνες παραγωγούς Κορωνέικης, η νέα παρέκκλιση επιτρέπει σε ελαιόλαδα με φυσικά χαμηλότερη περιεκτικότητα σε στερόλες να πληρούν τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή προδιαγραφή γνησιότητας. Η δυνατότητα αυτή δεν συνεπάγεται αυτόματη κατάταξη στην κατηγορία εξαιρετικού παρθένου, καθώς εξακολουθούν να απαιτούνται συμμόρφωση με τις υπόλοιπες χημικές παραμέτρους και επιτυχής οργανοληπτική αξιολόγηση. Η εμπορική αξιοποίηση της ρύθμισης προϋποθέτει επίσης ότι το προϊόν προέρχεται αποκλειστικά από την επιλέξιμη ποικιλία.
Για τις επιχειρήσεις τυποποίησης και εμπορίας, οι νέες διατάξεις απαιτούν προσοχή στην επισήμανση και στη διαχείριση των στοιχείων που αποδεικνύουν την ποικιλιακή ταυτότητα. Η αναγραφή «Κορωνέικη» ή «Nocellara del Belice» δεν αποτελεί απλώς εμπορική πληροφορία, αλλά συνδέεται με συγκεκριμένη κανονιστική εξαίρεση. Κατά συνέπεια, οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τέτοια μονοποικιλιακά ελαιόλαδα χρειάζεται να διασφαλίζουν ότι οι σχετικές δηλώσεις μπορούν να επαληθευθούν από τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ιός Shamonda: Το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα στην Ευρώπη – Κινδυνεύουν οι καταναλωτές από το κρέας και το γάλα;
- Quaker: Έκρηξη στη μεγαλύτερη μονάδα άλεσης και επεξεργασίας βρώμης στον κόσμο (φωτογραφίες και βίντεο)
- Πρόστιμο στην HENKEL για πασίγνωστο σαμπουάν
- Πώς επηρεάζει το φαγητό πριν τον ύπνο τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα
