Ένα νέο κεφάλαιο στην παρακολούθηση του ιού Shamonda άνοιξε μετά την επιβεβαίωση της πρώτης καταγεγραμμένης ανθρώπινης λοίμωξης στη Γαλλία. Ο ιός, ο οποίος μέχρι πρότινος ήταν γνωστός ως παθογόνος παράγοντας που προσβάλλει κυρίως ζώα, έχει εντοπιστεί από το καλοκαίρι του 2026 σε εκτροφές σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, προκαλώντας προβλήματα στην υγεία των ζώων και αναπαραγωγικές διαταραχές. Σύμφωνα με τις γαλλικές υγειονομικές αρχές, η ανθρώπινη λοίμωξη διαπιστώθηκε σε ασθενή με σοβαρή υποκείμενη νόσο και βαριά ανοσοκαταστολή, ο οποίος νοσηλευόταν στη Λυών και πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου. Οι έρευνες συνεχίζονται προκειμένου να διαπιστωθεί εάν ο ιός συνέβαλε στον θάνατό του και να αποσαφηνιστεί ο τρόπος μόλυνσης.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) παρακολουθεί την εξέλιξη της κατάστασης σε συνεργασία με τις γαλλικές αρχές και τους ευρωπαϊκούς φορείς. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό ούτε ένδειξη μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για την πρώτη καταγεγραμμένη ανθρώπινη λοίμωξη, απαιτούνται περαιτέρω έρευνες για την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων στη δημόσια υγεία.
Τι γνωρίζουμε για τον ιό Shamonda
Ο Shamonda ανήκει στο γένος Orthobunyavirus, στην οικογένεια Peribunyaviridae και στην οροομάδα Simbu. Απομονώθηκε για πρώτη φορά από βοοειδή στη Νιγηρία το 1965 και στη συνέχεια καταγράφηκε σε ζώα σε περιοχές της Αφρικής και της Ασίας. Η πρώτη ανίχνευσή του στην Ευρώπη έγινε το 2026, όταν εντοπίστηκε σε εκτροφές βοοειδών. Έκτοτε, περιστατικά σε ζώα έχουν αναφερθεί στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λιχτενστάιν, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ελβετία.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων (WOAH), οι ευρωπαϊκές εξάρσεις του 2026 έχουν συσχετιστεί με δύο διαφορετικές παραλλαγές, τις Shamonda virus Europe 1 (SHAV-EU1) και Shamonda virus Europe 2 (SHAV-EU2). Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην υγεία των ζώων δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
Πώς μεταδίδεται και ποια συμπτώματα προκαλεί στα ζώα
Η μετάδοση του ιού μεταξύ των ζώων πραγματοποιείται κυρίως μέσω δήγματος από μολυσμένα μικρά αιματοφάγα έντομα του γένους Culicoides. Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής στοιχεία για άμεση μετάδοση από ζώο σε ζώο, ενώ έχει αναφερθεί μετάδοση από τη μητέρα στο έμβρυο κατά την εγκυμοσύνη.
Στα βοοειδή, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει πυρετό, διάρροια, καταβολή και μείωση της γαλακτοπαραγωγής. Έχουν επίσης αναφερθεί αποβολές, θνησιγενή νεογνά και συγγενείς δυσπλασίες. Ο ιός έχει ανιχνευθεί και σε πρόβατα, αίγες και άλογα, ενώ σε ορισμένα άλογα έχουν καταγραφεί νευρολογικές εκδηλώσεις. Η παρουσία αυτών των συμπτωμάτων δεν αρκεί από μόνη της για τη διάγνωση, καθώς μπορεί να οφείλονται και σε άλλες λοιμώξεις. Για τον λόγο αυτό, ο WOAH συνιστά εργαστηριακή διερεύνηση των ύποπτων περιστατικών και ενίσχυση της επιτήρησης, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται ανεξήγητες αποβολές ή συγγενείς δυσπλασίες σε νεογέννητα ζώα.
Υπάρχει κίνδυνος να φτάσει ο ιός στην Ελλάδα;
Η εξάπλωση του Shamonda σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης καθιστά σημαντική την παρακολούθηση της κατάστασης και στην Ελλάδα. Ωστόσο, χρειάζεται να διαχωριστεί η πιθανότητα εμφάνισης του ιού σε ελληνικές εκτροφές από τον κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Στις διεθνείς ανακοινώσεις του ECDC, η Ελλάδα μέχρι στιγμής δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των χωρών στις οποίες έχει αναφερθεί ανίχνευση του ιού. Αυτό δεν ισοδυναμεί με εργαστηριακή επιβεβαίωση ότι ο ιός απουσιάζει από κάθε περιοχή της χώρας. Η πραγματική επιδημιολογική εικόνα εξαρτάται από την έκταση και την αποτελεσματικότητα της επιτήρησης. Επιπλέον, στις 23 Οκτωβρίου 2026, η Κρατική Κτηνιατρική Υπηρεσία της Τσεχίας ανακοίνωσε την πρώτη επιβεβαίωση του ιού σε βοοειδή στη χώρα, σε έμβρυο που είχε αποβληθεί σε εκτροφή στην περιοχή Tábor. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η γεωγραφική κατανομή του ιού εξακολουθεί να διευρύνεται και ότι η επιτήρηση των εκτροφών έχει ουσιαστική σημασία.
Για την Ελλάδα, κρίσιμη είναι η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων περιστατικών στα παραγωγικά ζώα, η εργαστηριακή επιβεβαίωση και η ενημέρωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν καταγράφονται ανεξήγητες αποβολές, νεκρά νεογνά ή συνδυασμός πυρετού και απότομης πτώσης της γαλακτοπαραγωγής. Η παρακολούθηση των διεθνών δεδομένων, η συνεργασία κτηνιάτρων και εργαστηρίων αναφοράς και η εφαρμογή κατάλληλων μέτρων βιοασφάλειας αποτελούν βασικά εργαλεία για τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανής εισαγωγής του ιού.
Κινδυνεύουν οι καταναλωτές από το κρέας και το γάλα;
Ένα από τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εξάπλωση του Shamonda είναι εάν ο ιός μπορεί να μεταδοθεί μέσω τροφίμων ζωικής προέλευσης. Με βάση τα έως τώρα διαθέσιμα στοιχεία, η γνωστή οδός μετάδοσης του ιού μεταξύ των ζώων είναι το δήγμα μολυσμένων εντόμων. Η ακριβής οδός μόλυνσης του ανθρώπου στη γαλλική περίπτωση δεν έχει επιβεβαιωθεί οριστικά, ενώ δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να τεκμηριώνουν μετάδοση μέσω κατανάλωσης κρέατος, γάλακτος ή γαλακτοκομικών προϊόντων. Επομένως, δεν τεκμηριώνεται επί του παρόντος ειδικός κίνδυνος για τους καταναλωτές από τα τρόφιμα λόγω του Shamonda. Αυτό, ωστόσο, δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απόδειξη ότι έχουν αποκλειστεί όλοι οι πιθανοί τρόποι μετάδοσης, καθώς οι σχετικές έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Σε κάθε περίπτωση, εξακολουθούν να ισχύουν οι καθιερωμένοι κανόνες ασφάλειας τροφίμων: κατανάλωση παστεριωμένου γάλακτος, αποφυγή κατανάλωσης νωπού γάλακτος χωρίς κατάλληλη θερμική επεξεργασία και επαρκές μαγείρεμα του κρέατος. Τα μέτρα αυτά είναι σημαντικά για την πρόληψη γνωστών τροφιμογενών λοιμώξεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί μετάδοση του Shamonda μέσω τροφίμων.
Επιστημονικές πηγές
Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC)
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) – Ερωτήσεις και απαντήσεις για τον ιό Shamonda
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
