Η προστασία της φέτας και του ελαιολάδου βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης που πραγματοποίησε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς με την πρέσβευ της Αυστραλίας στην Ελλάδα Alison Duncan, παρουσία του υφυπουργού Εξωτερικών, αρμόδιου για την Οικονομική Διπλωματία και την Εξωστρέφεια, Χάρη Θεοχάρη.
Η ελληνική πλευρά έθεσε τα ζητήματα που αφορούν την εγχώρια αγροτική παραγωγή και τις επιπτώσεις που σχετίζονται με την εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας μηχανισμού για την αντιμετώπιση θεμάτων που ενδέχεται να προκύπτουν κατά την εφαρμογή της συμφωνίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία της φέτας και του ελαιολάδου. Όπως επισημάνθηκε, απαιτείται σαφής δέσμευση της αυστραλιανής πλευράς για την πλήρη τήρηση όσων έχουν συμφωνηθεί σχετικά με την προστασία των συγκεκριμένων προϊόντων.
Η προστασία της φέτας αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα ζητήματα στις εμπορικές διαπραγματεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αυστραλία εδώ και αρκετά χρόνια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει την αναγνώριση και αποτελεσματική προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων στις συμφωνίες που συνάπτει με τρίτες χώρες, καθώς θεωρεί ότι οι ονομασίες αυτές αποτελούν δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας που συνδέονται άμεσα με συγκεκριμένο τόπο παραγωγής και καθορισμένες προδιαγραφές.
Στην περίπτωση της Αυστραλίας, η προστασία της φέτας παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Η ονομασία «feta» χρησιμοποιείται επί δεκαετίες από αυστραλιανές γαλακτοβιομηχανίες, ενώ σύμφωνα με στοιχεία των παραγωγικών φορέων της χώρας περισσότερες από 70 επιχειρήσεις παράγουν και διαθέτουν στην αγορά προϊόντα με την ονομασία «feta» ή «fetta». Η αυστραλιανή πλευρά υποστηρίζει ότι πρόκειται για ονομασία που έχει καθιερωθεί ως γενικής χρήσης στην εγχώρια αγορά, θέση που έρχεται σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων.
Η διαφορά αυτή συνδέεται με τα διαφορετικά νομικά συστήματα που εφαρμόζουν οι δύο πλευρές. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης και οι γεωγραφικές ενδείξεις απολαμβάνουν ειδικό καθεστώς προστασίας, το οποίο απαγορεύει όχι μόνο την άμεση χρήση της κατοχυρωμένης ονομασίας από μη δικαιούχους, αλλά και κάθε μορφή απομίμησης ή επίκλησης, ακόμη και όταν αναφέρεται η πραγματική προέλευση του προϊόντος ή χρησιμοποιούνται χαρακτηρισμοί όπως «τύπου», «στυλ» ή «απομίμηση». Παράλληλα, οι προστατευόμενες ονομασίες δεν μπορούν να καταστούν γενικές ονομασίες μέσα στο ενωσιακό σύστημα.
Αντίθετα, σε χώρες όπως η Αυστραλία η προστασία βασίζεται κυρίως στο δίκαιο των εμπορικών σημάτων. Στο σύστημα αυτό δεν απαιτείται ο ίδιος δεσμός μεταξύ προϊόντος και γεωγραφικής περιοχής, ενώ δεν παρέχεται αντίστοιχη προστασία έναντι της χρήσης ονομασιών που συνοδεύονται από εκφράσεις όπως «τύπου» ή «στυλ». Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα ορισμένες ονομασίες να θεωρηθούν γενικής χρήσης, γεγονός που αποτελεί βασικό σημείο διαφοροποίησης από το ευρωπαϊκό καθεστώς.
Η φέτα έχει αποτελέσει επανειλημμένα αντικείμενο νομικών και εμπορικών διαφορών. Το 2005 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαίωσε τη διατήρηση της προστασίας της ως Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό ότι η ονομασία είχε καταστεί γενική. Το 2022 το Δικαστήριο επανήλθε στο θέμα, κρίνοντας ότι η προστασία της ονομασίας αφορά και προϊόντα που παράγονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθεί σταθερή στρατηγική ενίσχυσης της προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων μέσω των διμερών εμπορικών συμφωνιών που συνάπτει με τρίτες χώρες. Η προστασία της φέτας έχει ενσωματωθεί σε συμφωνίες με την Κορέα, την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία και τον Καναδά, αν και κάθε συμφωνία προβλέπει διαφορετικούς όρους, μεταβατικές περιόδους ή εξαιρέσεις για προγενέστερους χρήστες της ονομασίας. Η διαφοροποίηση αυτή αντανακλά τις ιδιαιτερότητες κάθε αγοράς και το εύρος των συμβιβασμών που επιτυγχάνονται στις διαπραγματεύσεις.
Η πρέσβης της Αυστραλίας δεσμεύθηκε να μεταφέρει στην κυβέρνησή της τις ελληνικές θέσεις που διατυπώθηκαν κατά τη συνάντηση, ενώ συμφωνήθηκε η συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών για τα ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή των συμφωνιών και την προστασία των ελληνικών αγροδιατροφικών προϊόντων.
