Άγνωστη πηγή μόλυνσης και ερωτήματα για την είσοδο του ιού σε νησιωτική περιοχή
Η Ελλάδα ενημέρωσε το σύστημα WOAH-WAHIS, τη διεθνή πλατφόρμα αναφοράς ζωονόσων του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων, καταθέτοντας άμεση ειδοποίηση για κρούσμα αφθώδους πυρετού στη Λέσβο. Το συμβάν καταγράφηκε ως επανεμφάνιση εξαλειφθείσας ασθένειας, με ημερομηνία έναρξης την 15η Μαρτίου 2026 και κατάσταση σε εξέλιξη, ενώ η αναφορά επικυρώθηκε στις 17 Μαρτίου 2026. Η πηγή της μόλυνσης δηλώνεται ως άγνωστη ή ασαφής και επισημαίνεται ότι το τελευταίο αντίστοιχο περιστατικό στη ζώνη είχε καταγραφεί στις 18 Αυγούστου 1994.
Το Κρούσμα αφθώδους πυρετού επιβεβαιώθηκε σε κτηνοτροφική εκμετάλλευση στην Πελόπη της δημοτικής ενότητας Μανταμάδου στη δυτική Λέσβο, με εννέα περιστατικά σε σύνολο 38 βοοειδών, ενώ σε 250 αιγοπρόβατα της ίδιας μονάδας δεν έχουν αναφερθεί κρούσματα και δεν έχουν καταγραφεί θάνατοι. Η επιβεβαίωση έγινε στις 16 Μαρτίου μέσω εργαστηριακού ελέγχου rRT-PCR από το Κτηνιατρικό Κέντρο Αθηνών, ενώ ο ορότυπος του ιού παραμένει υπό διερεύνηση. Η άγνωστη πηγή μόλυνσης υποδηλώνει μια μη ανιχνευμένη οδό εισαγωγής, πιθανώς μέσω μολυσμένων υλικών, εξοπλισμού ή μετακινήσεων ζώων. Η ανίχνευση στη Λέσβο, μια νησιωτική τοποθεσία, εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πώς ο ιός παραβίασε τα γεωγραφικά και κανονιστικά εμπόδια.
Πρόκειται για την πρώτη εμφάνιση αφθώδους πυρετού στη Λέσβο από το 1994 και την πρώτη στη χώρα από το 2000. Μετά την επιβεβαίωση του κρούσματος, ολόκληρο το νησί τέθηκε σε καθεστώς περιορισμών σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό 2020/687. Η εξαιρετικά μεταδοτική φύση του ιού του αφθώδους πυρετού, δημιουργεί σημαντικό κίνδυνο ταχείας εξάπλωσης μεταξύ του ζωικού κεφαλαίου του νησιού.
Εφαρμόστηκαν μέτρα που περιλαμβάνουν δημιουργία ζώνης προστασίας, απαγόρευση μετακίνησης ζώντων ζώων εντός και εκτός νησιού, απαγόρευση διακίνησης προϊόντων και υποπροϊόντων ζωικής προέλευσης και ζωοτροφών, απαγόρευση σφαγών, καραντίνα, απολυμάνσεις, ελέγχους μετακινήσεων και ενισχυμένη επιτήρηση. Στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση προβλέπεται η θανάτωση όλων των ζώων ευαίσθητων ειδών και η καταστροφή των προϊόντων. Η μεταφορά γάλακτος εκτός Λέσβου επιτρέπεται μόνο εφόσον έχει υποστεί παστερίωση ή θερμική επεξεργασία που εξουδετερώνει τον ιό.
Οι περιορισμοί στη διακίνηση και οι υγειονομικές απαιτήσεις δημιουργούν επιπτώσεις στη γαλακτοπαραγωγή και την τυροκομία του νησιού, καθώς περιορίζεται η δυνατότητα διάθεσης νωπού γάλακτος εκτός Λέσβου και επηρεάζεται η παραγωγή και εμπορία προϊόντων όπως η φέτα και τα τοπικά τυριά. Οι γαλακτοπαραγωγοί και τα τυροκομεία καλούνται να προσαρμοστούν σε αυστηρότερους ελέγχους και διαδικασίες επεξεργασίας. Παράλληλα, οι απαγορεύσεις μετακίνησης ζώων και σφαγών επηρεάζουν την αγορά κρέατος ενόψει της πασχαλινής περιόδου, κατά την οποία αυξάνεται η ζήτηση για αρνιά και κατσίκια. Οι περιορισμοί δυσχεραίνουν τη διάθεση των ζώων στην αγορά και επηρεάζουν την εμπορική δραστηριότητα των κτηνοτρόφων.
Ο αφθώδης πυρετός είναι ιογενές νόσημα υψηλής μεταδοτικότητας που προσβάλλει δίχηλα ζώα και μεταδίδεται μέσω άμεσης και έμμεσης επαφής, μολυσμένων αντικειμένων, εξοπλισμού και ανθρώπινης δραστηριότητας, καθώς και αερογενώς. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο.
Σε σύσκεψη στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υπό τον υπουργό Κώστα Τσιάρα, με τη συμμετοχή του υφυπουργού Χρήστου Κέλλα και του γενικού γραμματέα Σπύρου Πρωτοψάλτη, αποφασίστηκε η άμεση ενεργοποίηση του σχεδίου έκτακτης ανάγκης. Κλιμάκιο του υπουργείου μεταβαίνει στη Λέσβο για τον συντονισμό των μέτρων, ενώ προγραμματίζεται επιπλέον παρουσία για την παρακολούθηση της εφαρμογής τους.
Η εξέλιξη της κατάστασης θα εξαρτηθεί από τον εντοπισμό πιθανών νέων εστιών, την ιχνηλάτηση της πηγής μόλυνσης και την εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων. Πιθανά σημάδια επέκτασης περιλαμβάνουν εμφάνιση κρουσμάτων σε άλλες εκτροφές, μόλυνση αιγοπροβάτων της προσβεβλημένης μονάδας και εντοπισμό νέων μολυσμένων εγκαταστάσεων κατά τους ελέγχους.
