Αδιαφορία των Αρχών απέναντι στις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις για επικίνδυνα προϊόντα. Η ελληνική κοινωνία δικαιούται να ενημερώνεται και να προστατεύεται, όπως οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι πολίτες
Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, τα προϊόντα δεν γνωρίζουν σύνορα. Ένα αντικείμενο που παράγεται στη Ζιμπάμπουε, ακολουθώντας τις όποιες προδιαγραφές και τους όποιους κανόνες, μπορεί να βρεθεί να πωλείται σε πάγκο, κατάστημα φυσικό ή διαδικτυακό στην Ελλάδα μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ ταυτόχρονα οι διαδικτυακές αγορές καθιστούν εφικτή την αγορά αγαθών από οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη με ένα μόνο κλικ. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η ασφάλεια των καταναλωτών δεν περιορίζεται πλέον στα προϊόντα που βάζουμε καθημερινά στο καλάθι μας από τα τοπικά σούπερ μάρκετ. Η δυνατότητα αγοράς από διαδικτυακές πλατφόρμες αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο απόκτησης ελαττωματικών ή επικίνδυνων προϊόντων, καθώς η παρακολούθηση και ο έλεγχος της ασφάλειας τους γίνεται πολύ πιο δύσκολος. Είναι επομένως κρίσιμο οι αρμόδιες αρχές να παρέχουν έγκαιρη, πλήρη και διαφανή ενημέρωση για κάθε προϊόν που έχει εντοπιστεί ως επικίνδυνο σε ευρωπαϊκό ή παγκόσμιο επίπεδο, ώστε οι πολίτες να μπορούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους, τις οικογένειές τους και τις κοινότητές τους.
Κάθε ημέρα, στις πλατφόρμες EU Safety Gate και RASFF, αναρτώνται δεκάδες ειδοποιήσεις σχετικά με επικίνδυνα προϊόντα – τρόφιμα, καλλυντικά, παιχνίδια, ηλεκτρονικές συσκευές, ακόμη και αυτοκίνητα – που εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των πολιτών. Πρόκειται για προϊόντα που έχουν ήδη εντοπιστεί ως επικίνδυνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχουν ανακληθεί στις χώρες ειδοποίησης και για τα οποία οι πολίτες θα έπρεπε να ενημερώνονται άμεσα και με σαφήνεια από τις αρμόδιες αρχές της χώρας τους.
Ωστόσο, στην Ελλάδα φαίνεται ότι η ενημέρωση των πολιτών από κρατικούς φορείς παραμένει από ανύπαρκτη ως ελλιπής και καθυστερημένη. Παρά την ύπαρξη των πανευρωπαϊκών μηχανισμών ειδοποίησης, οι ελληνικές υπηρεσίες και αρμόδια υπουργεία φαίνεται να κωφεύουν συστηματικά, αφού οι επίσημες ανακοινώσεις για ανακλήσεις ή απαγορεύσεις κυκλοφορίας επικίνδυνων προϊόντων είναι σπάνιες. Η κατάσταση αυτή θέτει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία των μηχανισμών ελέγχου στην Ελλάδα. Για παράδειγμα: Πόσες φορές ενημερώθηκε ο καταναλωτής έγκαιρα για επικίνδυνα τρόφιμα που κυκλοφορούν στα ράφια των σούπερ μάρκετ; Πόσες ανακλήσεις καλλυντικών ή ηλεκτρονικών συσκευών δημοσιεύτηκαν επίσημα από τις ελληνικές αρχές; Υπάρχει έστω μια κεντρική, διαρκώς ενημερωμένη πλατφόρμα για τον πολίτη, όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Σε αντίθεση με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της Κύπρου, όπου οι πολίτες ενημερώνονται για όλες τις προειδοποιήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, άμεσα μέσω κρατικών ιστοσελίδων και εφαρμογών, στην Ελλάδα οι πληροφορίες αυτές, σε επίπεδο επίσημης ενημέρωσης, συχνά θα χαθούν μέσα σε δυσπρόσιτες βάσεις δεδομένων ή παραμένουν προσβάσιμες μόνο σε επαγγελματίες ή ερευνητές. Η αδιαφορία αυτή είναι επικίνδυνη και απαράδεκτη, δεδομένου ότι η πρόσβαση σε πληροφορίες για επικίνδυνα προϊόντα αποτελεί στοιχειώδες δικαίωμα του καταναλωτή.
Μέσα σε αυτό το κενό, ξεχωρίζει η ιδιωτική δημοσιογραφική πρωτοβουλία του cibum, το οποίο αποτελεί τη μοναδική πλατφόρμα στην Ελλάδα που, σε καθημερινή βάση, ανατρέχει στις ευρωπαϊκές και διεθνείς πλατφόρμες — όπως το EU Safety Gate και το RASFF — αλλά και σε επίσημους ιστοτόπους κρατών σε όλον τον κόσμο, προκειμένου να ενημερώσει έγκαιρα και αξιόπιστα το ελληνικό κοινό, δείχνοντας δημοσιογραφική ευθύνη και πρόθεση για πραγματική κοινωνική προσφορά.
Το παράδειγμα της Κύπρου
Ενδεικτικό της σωστής και υπεύθυνης λειτουργίας των μηχανισμών ενημέρωσης των πολιτών αποτελεί το παράδειγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στην Κύπρο, το Υπουργείο Υγείας έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στην προστασία των πολιτών, ενημερώνοντάς τους τακτικά μέσω Δελτίων Τύπου για τα επικίνδυνα τρόφιμα που εντοπίζονται στην ευρωπαϊκή αγορά και κοινοποιούνται μέσω του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης RASFF. Παράλληλα, στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας λειτουργεί ειδική σελίδα αφιερωμένη στο Σύστημα Safety Gate (πρώην RAPEX), όπου σε εβδομαδιαία βάση δημοσιεύονται στα ελληνικά οι Γνωστοποιήσεις Προϊόντων Συστήματος Safety Gate, συνοδευόμενες από τους απαραίτητους υπερσυνδέσμους προς την ευρωπαϊκή πλατφόρμα.
Κάθε εβδομάδα, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή της Κύπρου — η οποία λειτουργεί ως το ενιαίο σημείο επαφής για το Safety Gate — εκδίδει αναλυτικό δελτίο ενημέρωσης για όλα τα μη ασφαλή προϊόντα που έχουν κοινοποιηθεί στο σύστημα. Στο Δελτίο 40 (29/09/25 – 05/10/25), για παράδειγμα, η Υπηρεσία ενημέρωσε το κοινό ότι 47 προϊόντα παρουσίασαν κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών και κοινοποιήθηκαν στο Safety Gate. Τα προϊόντα αυτά κατανεμήθηκαν άμεσα στις αρμόδιες κυβερνητικές αρχές για έλεγχο στην κυπριακή αγορά:
- Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή – 18 προϊόντα (1 κοινοποιημένο από την Κύπρο)
- Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας – 13 προϊόντα (1 κοινοποιημένο από την Κύπρο)
- Τμήμα Φαρμακευτικών Υπηρεσιών – 8 προϊόντα
- Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών – 4 προϊόντα
- Τμήμα Οδικών Μεταφορών – 3 προϊόντα
- Υγειονομικές Υπηρεσίες – 1 προϊόν
Επιπλέον, η ανακοίνωση καλεί τους οικονομικούς φορείς να ειδοποιούν άμεσα τις αρχές εάν διαθέτουν ή έχουν διαθέσει επικίνδυνα προϊόντα και τους καταναλωτές να διακόψουν τη χρήση και να επιστρέψουν τα επικίνδυνα προϊόντα, ενημερώνοντας την αρμόδια αρχή. Πρόκειται για ένα υπόδειγμα διαφάνειας και υπευθυνότητας, που δείχνει πώς ένα μικρό κράτος-μέλος της Ε.Ε. μπορεί να οργανώσει αποτελεσματικά την ενημέρωση των πολιτών του, προστατεύοντας έγκαιρα τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια.
Τι περιμένουμε από τις Ελληνικές Αρχές
Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της και να διασφαλίσει την άμεση και πλήρη ενημέρωση για κάθε προϊόν που εντοπίζεται ως επικίνδυνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρέπει να δημοσιεύονται οι ανακλήσεις και οι ειδοποιήσεις σε προσιτή και κατανοητή μορφή για τον μέσο πολίτη, ώστε να γνωρίζει έγκαιρα τι κυκλοφορεί στην αγορά. Παράλληλα, είναι απαραίτητη η συνεχής επικαιροποίηση των πλατφορμών προστασίας καταναλωτή, προκειμένου οι πολίτες να μην αγνοούν κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ασφάλειά τους. Η προστασία των καταναλωτών δεν είναι προαιρετική — είναι θεσμική υποχρέωση της πολιτείας. Η συνεχιζόμενη αδιαφορία δεν μπορεί να παραμένει χωρίς συνέπειες. Η Ελληνική κοινωνία δικαιούται να ενημερώνεται και να προστατεύεται, όπως οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι πολίτες.
