Επιστήμονες και περιβαλλοντικοί φορείς κατέθεσαν υπόμνημα προς την κυπριακή κυβέρνηση
Με την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2026 η Κύπρος καλείται να διαχειριστεί κρίσιμα ζητήματα της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής. Μια συμμαχία οργανώσεων στην οποία συμμετέχει το PAN Europe απέστειλε επιστολή στους αρμόδιους υπουργούς ζητώντας την ενίσχυση του ρυθμιστικού πλαισίου για τα φυτοφάρμακα. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η τρέχουσα περίοδος είναι καθοριστική για τη διατήρηση των υφιστάμενων προτύπων ασφαλείας και την αποφυγή νομοθετικών υποχωρήσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ποιότητα του πόσιμου νερού και την ασφάλεια των τροφίμων στην Ευρώπη.
Μια κεντρική πρόταση που συζητείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο αφορά τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανανεώνει τις εγκρίσεις φυτοφαρμάκων χωρίς την υποχρέωση περιοδικής επιστημονικής επανεκτίμησης. Το υπόμνημα των οργανώσεων αντιτίθεται σε αυτή την προοπτική υποστηρίζοντας ότι η κατάργηση των χρονικών περιορισμών στις άδειες κυκλοφορίας εμποδίζει την ενσωμάτωση νέων επιστημονικών δεδομένων. Η επανεκτίμηση των ουσιών κάθε δέκα έως δεκαπέντε έτη θεωρείται από τους ειδικούς απαραίτητη προϋπόθεση για τον εντοπισμό πιθανών παρενεργειών που δεν είχαν ανιχνευθεί κατά την αρχική έγκριση.
Σύμφωνα με το PAN Europe η διατήρηση των τακτικών ελέγχων διασφαλίζει ότι οι ουσίες που κυκλοφορούν στην αγορά πληρούν τα αυστηρότερα κριτήρια προστασίας του ανθρώπινου οργανισμού. Οι οργανώσεις καλούν την Κυπριακή Προεδρία να απορρίψει κάθε πρόταση που θα οδηγούσε σε γραφειοκρατική παράταση των αδειών χωρίς προηγούμενη επιστημονική αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και τους αρμόδιους εθνικούς φορείς.
Η διαχείριση των ουσιών PFAS και η μόλυνση των υδάτων
Το υπόμνημα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα φυτοφάρμακα που περιέχουν ουσίες PFAS οι οποίες χαρακτηρίζονται από υψηλή ανθεκτικότητα στο περιβάλλον. Η χρήση αυτών των ενώσεων στη γεωργία συνδέεται με την εμφάνιση τριφθοροξικού οξέος (TFA) στα υπόγεια ύδατα και στο πόσιμο νερό. Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι το TFA αποτελεί μια χημική ένωση που δεν διασπάται εύκολα γεγονός που οδηγεί στη συνεχή συσσώρευσή της στο οικοσύστημα και στον ανθρώπινο ιστό μέσω της κατανάλωσης τροφίμων και νερού.
Η Κυπριακή Προεδρία καλείται να προωθήσει την πλήρη απαγόρευση των φυτοφαρμάκων που ανήκουν στην κατηγορία των PFAS. Η θέση των οργανώσεων είναι ότι η εξάλειψη αυτών των ουσιών από την πηγή αποτελεί τη μόνη αποτελεσματική στρατηγική για τον περιορισμό της ρύπανσης των υδάτινων πόρων. Η ανίχνευση του TFA σε ευρωπαϊκά ποτάμια και λίμνες έχει ήδη οδηγήσει σε αιτήματα για αυστηρότερα όρια στις συγκεντρώσεις χημικών ουσιών στο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης.
Η αποτελεσματική εφαρμογή της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Παρασίτων (IPM) παραμένει ένας από τους βασικούς στόχους που θέτει η συμμαχία των οργανώσεων. Παρά τη σχετική νομοθεσία που ισχύει εδώ και χρόνια η χρήση χημικών φυτοφαρμάκων παραμένει η κυρίαρχη μέθοδος στη γεωργική παραγωγή. Οι οργανώσεις ζητούν από την Προεδρία να στηρίξει την υιοθέτηση μη χημικών εναλλακτικών λύσεων όπως η βιολογική καταπολέμηση και η αμειψισπορά και να ενισχύσει τη δημιουργία προστατευτικών ζωνών γύρω από κατοικημένες περιοχές και ευαίσθητα οικοσυστήματα.
Επιπρόσθετα η επιστολή θίγει το ζήτημα της εξαγωγής φυτοφαρμάκων που έχουν απαγορευτεί εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τρίτες χώρες. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η πρακτική αυτή δημιουργεί έναν κύκλο έκθεσης καθώς οι απαγορευμένες ουσίες επιστρέφουν στην ΕΕ ως υπολείμματα σε εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα.
