Απουσιάζουν τα πρότυπα για τις ετικέτες τροφίμων.
Μια νέα έκθεση αναφέρει ότι η επισήμανση των τροφίμων θα πρέπει να βοηθά τους καταναλωτές να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις όταν αγοράζουν τρόφιμα, αλλά οι Ευρωπαίοι καταναλωτές εκτίθενται σε έναν αυξανόμενο αριθμό ισχυρισμών, λογότυπων, συνθημάτων, ετικετών και βαθμολογιών που μπορεί όχι μόνο να προκαλέσουν σύγχυση αλλά και παραπλάνηση.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο δήλωσε ότι, ενώ οι ετικέτες παρέχουν πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο και τις ιδιότητες των τροφίμων και οι κανόνες της ΕΕ διασφαλίζουν ότι παρέχουν στους καταναλωτές βασικές πληροφορίες, διαπιστώθηκαν ορισμένα ανησυχητικά κενά στη νομοθεσία, καθώς και προβλήματα με τους ελέγχους και τις κυρώσεις.
Στην έκθεση αναφέρεται ότι «είναι γεγονός ότι η αδύναμη νομοθεσία της ΕΕ μπορεί να οδηγήσει τους καταναλωτές σε εξαπάτηση», όπως για παράδειγμα όταν οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν τη χρήση ισχυρισμών διατροφής και υγείας ακόμη και για προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη ή/και αλάτι, πράγμα που σημαίνει ότι προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, όπως οι ενεργειακές μπάρες, μπορούν να διαφημίζονται ως «πλούσια σε πρωτεΐνες».
Ομοίως, οι καταναλωτές εκτίθενται όλο και περισσότερο σε μη ρυθμιζόμενους ισχυρισμούς υγείας για φυτικές ουσίες ή «βοτανικά» – όπως «συμβάλλει στην ανάκτηση ενέργειας» ή «βελτιώνει τη σωματική απόδοση» – ακόμη και όταν αυτό δεν υποστηρίζεται από επιστημονικά στοιχεία.
Διατροφική επισήμανση
«Ορισμένοι καταναλωτές μπορεί ακόμη και να αισθάνονται θιγμένοι», προστίθεται στην έκθεση. «Τα άτομα με τροφικές αλλεργίες μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με την υπερβολικά προσεκτική επισήμανση των αλλεργιογόνων και τις ασαφείς δηλώσεις όπως «μπορεί να περιέχει».
«Στην πράξη, αυτό περιορίζει την επιλογή των προϊόντων τους. Οι χορτοφάγοι και οι vegans πλήττονται ιδιαίτερα: η χρήση της επισήμανσης vegan και vegetarian δεν ρυθμίζεται, καθώς δεν υπάρχει ορισμός των προϊόντων αυτών σε επίπεδο ΕΕ».
Ωστόσο, οι τυποποιημένοι κανόνες θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους καταναλωτές να εντοπίζουν πιο υγιεινές επιλογές τροφίμων και ενδεχομένως να προλαμβάνουν ασθένειες που σχετίζονται με τη διατροφή. Αντίθετα, η συνύπαρξη πολλαπλών συστημάτων στις χώρες της ΕΕ – το καθένα με διαφορετικές έννοιες και σκοπούς – έχει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή προκαλεί σύγχυση αντί να καθοδηγεί τους καταναλωτές.
Αυτόνομες ετικέτες
«Η σύγχυση επιδεινώνεται από τον αυξανόμενο αριθμό αυτόνομων ετικετών, λογότυπων και ισχυρισμών που χρησιμοποιούνται για να προσελκύσουν τους καταναλωτές», συνεχίζει η έκθεση.
«Αυτές περιλαμβάνουν «καθαρές» ετικέτες σχετικά με την απουσία ορισμένων στοιχείων (π.χ. «χωρίς αντιβιοτικά») και μη πιστοποιημένες ιδιότητες (π.χ. «φρέσκο» και «φυσικό»), αλλά και ένα ευρύ φάσμα περιβαλλοντικών ισχυρισμών που ισοδυναμούν με «πράσινο ξέπλυμα». Οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ είναι δυστυχώς ανίκανοι να αποτρέψουν τέτοιες πρακτικές».
Παρά τις επικρίσεις αυτές, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι η εκπαίδευση των καταναλωτών δεν φαίνεται να αποτελεί προτεραιότητα.
Η ΕΕ διέθεσε μόνο περίπου 5,5 εκατ. ευρώ για εκστρατείες ευαισθητοποίησης για την επισήμανση των τροφίμων από το 2021 έως το 2025 και οι εκστρατείες των κρατών μελών για τους καταναλωτές είναι σποραδικές. Για παράδειγμα, η αναγραφή ημερομηνίας -αν και υποχρεωτική- είναι ελάχιστα κατανοητή, με τους καταναλωτές να μπερδεύονται με τη σημασία και τις επιπτώσεις των ενδείξεων «ανάλωση μέχρι» και «ανάλωση πριν».
