Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει αυστηρότερη τροποποίηση του κλιματικού νόμου
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε επίσημα πρόταση για την αναθεώρηση του νόμου της ΕΕ για το κλίμα, προτείνοντας τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 μέχρι το 2040. Ο νέος στόχος, όπως προβλέπεται στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2024–2029, φιλοδοξεί να ενισχύσει την επενδυτική ασφάλεια, την τεχνολογική καινοτομία και την ηγετική θέση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ενώ παράλληλα θωρακίζει την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ένωσης.
Η πρόταση έρχεται σε συνέχεια του δεσμευτικού στόχου της ΕΕ για μείωση εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, τον οποίο σύμφωνα με τις πρόσφατες αξιολογήσεις η Ένωση πλησιάζει ήδη συλλογικά. Το κλίμα υποστήριξης των πολιτών, όπως καταγράφηκε στο πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο, προσφέρει ένα σταθερό πολιτικό έρεισμα για την επιτάχυνση της καθαρής μετάβασης. Η νέα πρόταση δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό σχέδιο, αλλά ενσωματώνει πλήρως τις γεωπολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους της εποχής. Η Επιτροπή αναδεικνύει την ανάγκη προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις, ενίσχυσης της ανθεκτικότητας έναντι της κλιματικής κρίσης, δημιουργίας θέσεων εργασίας και μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενες πηγές ενέργειας.
Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ursula von der Leyen, υπογράμμισε ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες βιώνουν πλέον άμεσα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και απαιτούν δράση, ενώ οι επιχειρήσεις προσδοκούν σταθερότητα και σαφή προσανατολισμό. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, «ο στόχος είναι σαφής, η πορεία είναι ρεαλιστική και πρακτική».
Η πρόταση βασίζεται σε επιστημονική τεκμηρίωση και ευρύτατη δημόσια διαβούλευση με κράτη μέλη, θεσμούς, φορείς της κοινωνίας των πολιτών και επιστημονικά συμβούλια. Η Επιτροπή προτείνει έναν νέο τρόπο επίτευξης του στόχου με περισσότερη ευελιξία μεταξύ τομέων, περιορισμένη χρήση ποιοτικών διεθνών πιστώσεων από το 2036 και ενσωμάτωση μόνιμων αφαιρέσεων στο πλαίσιο του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξισορροπούν ανισότητες, αξιοποιώντας υπερβάσεις σε επιμέρους τομείς για την αντιστάθμιση υστερήσεων σε άλλους, με στόχο τη δίκαιη και οικονομικά αποδοτική επίτευξη του στόχου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη διατήρησης μιας ανταγωνιστικής και χωρίς αποκλεισμούς ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η μετάβαση πρέπει να είναι τεχνολογικά ουδέτερη, κοινωνικά δίκαιη και να λαμβάνει υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες. Η πρόταση ορίζει επίσης τις βασικές αρχές για τη μελλοντική κλιματική και ενεργειακή πολιτική της ΕΕ μετά το 2030, θέτοντας τις βάσεις για μια συνεκτική και αποτελεσματική στρατηγική έως το 2050.
Παράλληλα, η Επιτροπή ανακοίνωσε τα πρώτα βήματα στην εφαρμογή της Συμφωνίας για μια Καθαρή Βιομηχανία, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ πράσινης μετάβασης και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Ήδη εγκρίθηκε νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες, ενώ απλοποιήθηκε ο μηχανισμός προσαρμογής εκπομπών στα σύνορα (CBAM), με στόχο την ελάφρυνση των διοικητικών βαρών και την αποτελεσματικότερη εφαρμογή. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή προτείνει φορολογικά κίνητρα, όπως επιταχυνόμενη απόσβεση και πιστώσεις για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες, και δημοσιεύει κατευθυντήριες οδηγίες για τη βέλτιστη αξιοποίηση των κανόνων σχετικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μέτρα για την προσιτή ενέργεια, ενίσχυση της παραγωγής εξαρτημάτων δικτύου, υποστήριξη συμβάσεων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, προετοιμασία για την ίδρυση της Τράπεζας Αποκαρβονισμού της Βιομηχανίας, καθώς και τομεακοί διάλογοι με τη βιομηχανία και τους κοινωνικούς εταίρους συνθέτουν την ευρύτερη στρατηγική στήριξης της μετάβασης.
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με την Προεδρία του Συμβουλίου ενόψει της Διάσκεψης COP30, τον προσεχή Νοέμβριο στη Βραζιλία, για την οριστικοποίηση της νέας εθνικά καθορισμένης συνεισφοράς της ΕΕ στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού. Η πρόταση για τον στόχο του 2040 θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για συζήτηση και έγκριση. Με την τελική της υιοθέτηση, θα λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για το επόμενο πλαίσιο πολιτικής μετά το 2030.
Ο Ευρωπαϊκός Νόμος για το Κλίμα, που ισχύει από τον Ιούλιο του 2021, δεσμεύει νομικά την ΕΕ για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, με ενδιάμεσο στόχο τη μείωση εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030. Το πακέτο «Fit for 55», που στηρίζει αυτόν τον στόχο, βρίσκεται ήδη σε φάση εφαρμογής από τα κράτη μέλη. Η πρόσφατη αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα κατέδειξε ότι η ΕΕ κινείται σταθερά προς την επίτευξη των ενδιάμεσων δεσμεύσεών της.
