Το Μπαγκλαντές θέτει σε εφαρμογή ένα νέο σύστημα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για τα πλαστικά, μεταφέροντας στους παραγωγούς, τους εισαγωγείς και τους ιδιοκτήτες εμπορικών σημάτων μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη διαχείριση των πλαστικών προϊόντων μετά τη χρήση τους. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στις 13 Αυγούστου 2026 και καλύπτουν τόσο ανακυκλώσιμα όσο και μη ανακυκλώσιμα πλαστικά προϊόντα που παράγονται ή χρησιμοποιούνται στην εγχώρια αγορά. Το σύστημα προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να οργανώνουν και να χρηματοδοτούν τη συλλογή και την ανακύκλωση των πλαστικών αποβλήτων που συνδέονται με τα προϊόντα τα οποία διαθέτουν στην αγορά. Η υποχρέωση μπορεί να εκπληρώνεται από τις ίδιες τις επιχειρήσεις ή συλλογικά μέσω εγκεκριμένων οργανώσεων ευθύνης παραγωγών, οι οποίες μπορούν να αναλαμβάνουν τη συλλογή, την ανακύκλωση, την ανάκτηση και την περιβαλλοντικά ορθή διάθεση των αποβλήτων.
Πέντε κατηγορίες πλαστικών
Οι νέοι κανόνες χωρίζουν τα πλαστικά προϊόντα σε πέντε βασικές κατηγορίες: άκαμπτα πλαστικά, εύκαμπτα πλαστικά, διογκωμένη πολυστερίνη (EPS), πλαστικά μίας χρήσης και μια ευρύτερη κατηγορία «άλλων προϊόντων». Στην τελευταία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, πάνες, προϊόντα υγιεινής και φίλτρα τσιγάρων. Η κατηγορία των πλαστικών μίας χρήσης αφορά συγκεκριμένο κατάλογο 17 προϊόντων που έχει καθορίσει η κυβέρνηση.
Οι υποχρεώσεις δεν θα εφαρμοστούν όλες από την πρώτη ημέρα. Κατά τα δύο πρώτα χρόνια, οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο σύστημα θα πρέπει να συλλέγουν τουλάχιστον 15% των σχετικών πλαστικών αποβλήτων και να ανακυκλώνουν τουλάχιστον 7,5%. Από το τρίτο έως το πέμπτο έτος οι στόχοι αυξάνονται σε 30% για τη συλλογή και 15% για την ανακύκλωση. Οι στόχοι εφαρμόζονται ξεχωριστά στις επιμέρους κατηγορίες πλαστικών, ώστε μια εταιρεία να μην μπορεί να καλύπτει τις υποχρεώσεις της συλλέγοντας μόνο τα υλικά που είναι ευκολότερο να ανακτηθούν.
Σημαντικό στοιχείο του συστήματος είναι ότι η έννοια της συλλογής είναι ευρύτερη από την απλή ανάκτηση πλαστικών για ανακύκλωση. Περιλαμβάνει επαναχρησιμοποίηση, επανεπεξεργασία και ορισμένες μορφές ενεργειακής αξιοποίησης, μεταξύ άλλων την παραγωγή καυσίμων μέσω πυρόλυσης και την παραγωγή ενέργειας από απόβλητα. Οι επιχειρήσεις που ξεπερνούν τους απαιτούμενους στόχους συλλογής μπορούν επίσης να μετατρέπουν την επιπλέον ποσότητα σε πλαστικές πιστώσεις, οι οποίες μπορούν να μεταβιβαστούν σε άλλες υπόχρεες επιχειρήσεις ή να πωληθούν διεθνώς μέσω συστήματος που θα εγκρίνει η κυβέρνηση.
Σταδιακή εφαρμογή στις επιχειρήσεις
Η εφαρμογή του συστήματος θα γίνει ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων. Οι μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις θα ενταχθούν κατά τα δύο πρώτα χρόνια, οι μεσαίες επιχειρήσεις κατά το τρίτο και τέταρτο έτος και οι μικρές επιχειρήσεις κατά το πέμπτο έτος. Η αρμόδια Διεύθυνση Περιβάλλοντος θα προσδιορίζει τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στις υποχρεώσεις.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια χώρα όπου η κατανάλωση πλαστικού έχει αυξηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Food Packaging Forum, η παραγωγή πλαστικών αποβλήτων εκτιμάται σε περίπου 800.000 τόνους τον χρόνο, ενώ περίπου 40% αυτής της ποσότητας ανακυκλώνεται. Οι επιχειρήσεις έχουν ήδη επισημάνει πρακτικές δυσκολίες, ιδιαίτερα για τη συλλογή μικρών εύκαμπτων συσκευασιών, όπως τα φακελάκια, από μεμονωμένα νοικοκυριά. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν διατυπωθεί είναι η δημιουργία σημείων συλλογής στις κατοικίες, κίνητρα για τους ανακυκλωτές και καλύτερος διαχωρισμός των αποβλήτων από τους δήμους.
Το Μπαγκλαντές προστίθεται έτσι στις ασιατικές χώρες που θεσπίζουν συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για τις πλαστικές συσκευασίες. Η Ινδία εφαρμόζει αντίστοιχο σύστημα από το 2022, ενώ στις Φιλιππίνες ο στόχος ανάκτησης πλαστικών συσκευασιών ανέρχεται στο 60% για το 2026.
