Έντονες αντιδράσεις επιστημόνων και περιβαλλοντικών οργανώσεων για τους κινδύνους διασποράς και έκθεσης σε ανθρώπους και οικοσυστήματα.
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξε πρόσφατα σε πολιτική συμφωνία σχετικά με τμήματα του πακέτου απλοποίησης «Omnibus X», τα οποία ανοίγουν τον δρόμο για τη χρήση drones στη διασπορά φυτοφαρμάκων από αέρος, μια πρακτική που μέχρι σήμερα απαγορευόταν στην ΕΕ λόγω ανησυχιών για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Η εξέλιξη αυτή αφορά την επικείμενη αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τη βιώσιμη χρήση των φυτοφαρμάκων, την οποία θα κληθούν να διαπραγματευτούν στη συνέχεια το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη.
Σύμφωνα με το σχέδιο του Συμβουλίου της ΕΕ, διατηρείται η γενική απαγόρευση της αεροψεκαστικής εφαρμογής, όμως προστίθενται πιο ευέλικτες εξαιρέσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας παρέκκλισης που θα επιτρέπει τη χρήση συγκεκριμένων τύπων drones ακόμη και όταν δεν πληρούνται οι αυστηρές προϋποθέσεις των «ειδικών περιπτώσεων». Παράλληλα προβλέπεται μεταβατική περίοδος περίπου 30 μηνών, μέσα στην οποία θα καθοριστούν με εκτελεστική πράξη τα τεχνικά χαρακτηριστικά των drones που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για ψεκασμούς. Μέχρι τότε, τα κράτη μέλη θα μπορούν να εφαρμόζουν προσωρινά μέτρα και να προχωρούν σε περιορισμένη χρήση, ενημερώνοντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται παγάκια λόγω εντερόκοκκου – Τι είναι το βακτήριο και γιατί ανησυχούν οι αρχές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα συντηρητικά τροφίμων αυξάνουν τον κίνδυνο υπέρτασης και καρδιαγγειακών παθήσεων – Τα «Ε» που κάνουν τη μεγαλύτερη ζημιά
Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι στην Ιταλία έχουν ήδη γίνει τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση μέσω εθνικής νομοθεσίας που επιτρέπει, σε πειραματικό στάδιο και με παρεκκλίσεις, τη χρήση drones για εφαρμογές φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Συγκεκριμένα, ο νόμος απλοποιήσεων 182/2025, που τέθηκε σε ισχύ τον Νοέμβριο του 2025, περιλαμβάνει διάταξη που επιτρέπει δοκιμές αεροψεκασμών με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ αναμένονται ακόμη τα εκτελεστικά διατάγματα που θα καθορίσουν το πλήρες πλαίσιο εφαρμογής.
Η συζήτηση γύρω από την ασφάλεια της πρακτικής είναι έντονη. Ο ειδικός του ISPRA, Πιέτρο Παρίς, επισημαίνει ότι η διασπορά των φυτοφαρμάκων στην ατμόσφαιρα είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο φαινόμενο, ακόμη και με σύγχρονες μεθόδους γεωργίας ακριβείας, και υποστηρίζει ότι η απαγόρευση των αεροψεκασμών θεσπίστηκε ακριβώς λόγω του αυξημένου κινδύνου διασποράς. Τονίζει επίσης ότι τα οικονομικά κίνητρα συχνά οδηγούν σε αιτήματα για εξαιρέσεις, αλλά θεωρεί ότι η απαγόρευση είχε ορθό επιστημονικό υπόβαθρο, επικαλούμενος και το γεγονός ότι χημικές ουσίες έχουν εντοπιστεί ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές όπως η Αρκτική.
Από την πλευρά της επιστημονικής τεκμηρίωσης, αναφέρεται επίσης ότι έρευνες έχουν δείξει πως υπολείμματα φυτοφαρμάκων μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις μέσω της ατμόσφαιρας και να ανιχνευθούν ακόμη και σε υψηλά υψόμετρα στις Άλπεις, γεγονός που ενισχύει τους προβληματισμούς για πιθανή ανεξέλεγκτη διασπορά.
Ανησυχία εκφράζει και η WWF Italia, η οποία υποστηρίζει ότι οι υπάρχουσες επιστημονικές γνώσεις για τη χρήση drones στην εφαρμογή φυτοφαρμάκων παραμένουν περιορισμένες. Σε ανάλυσή της τονίζει ότι η ευρωπαϊκή απαγόρευση της αεροψεκαστικής εφαρμογής βασίζεται στην αρχή της πρόληψης, λόγω του κινδύνου έκθεσης ανθρώπων και οικοσυστημάτων. Παράλληλα σημειώνει ότι η υπάρχουσα επιστημονική βιβλιογραφία, όπως έχει αξιολογηθεί και στο πλαίσιο του OECD, είναι ακόμη περιορισμένη και ετερογενής, γεγονός που καθιστά δύσκολη μια ολοκληρωμένη εκτίμηση κινδύνου.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, περιβαλλοντικές οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι τυχόν χρήση drones θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρούς όρους, με ελάχιστη περιβαλλοντική επιβάρυνση και κυρίως για στοχευμένες εφαρμογές, ενώ ζητούν πλήρη διαφάνεια και ενημέρωση του κοινού. Η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένει ανοιχτή, με σαφή αντιπαράθεση ανάμεσα στην τεχνολογική «απλοποίηση» της γεωργίας και στην αρχή της προληπτικής προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος.
