Σε μια κομβική καμπή για τα δικαιώματα των καταναλωτών και τη λειτουργία της αγοράς, από την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026 τίθενται σε πλήρη ισχύ οι νέες διατάξεις που βάζουν οριστικό φρένο στην ανεξέλεγκτη χρήση «πράσινων» συνθημάτων. Η προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην Ευρωπαϊκή Οδηγία ECGT (γνωστή στην αγορά και ως EmpCo) ολοκληρώθηκε με τον ν. 5317/2026 (ΦΕΚ A’ 108/10-07-2026), ο οποίος τροποποιεί τον ν. 2251/1994 και καθιστά τις ατεκμηρίωτες περιβαλλοντικές υποσχέσεις παράνομες εμπορικές πρακτικές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Διακόψτε τη χρήση αμέσως!» – Κατεπείγουσα ειδοποίηση κινδύνου για συμπληρώματα διατροφής που πωλούνται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
Από την 27η Σεπτεμβρίου, οι επιχειρήσεις χάνουν το δικαίωμα να βαφτίζουν αυθαίρετα τα προϊόντα τους ως «φιλικά προς το περιβάλλον», «οικολογικά», «πράσινα» ή «βιώσιμα». Κάθε τέτοιος γενικός ισχυρισμός απαγορεύεται ρητά, εκτός εάν η εταιρεία μπορεί να αποδείξει επιστημονικά εξαιρετικές περιβαλλοντικές επιδόσεις, πιστοποιημένες από επίσημα δημόσια συστήματα, όπως το EU Ecolabel, ή από ανεξάρτητους διαπιστευμένους φορείς.
Η μεγαλύτερη ανατροπή έρχεται στους ισχυρισμούς περί «κλιματικής ουδετερότητας», «μηδενικού αποτυπώματος άνθρακα» ή «ουδέτερου ισοζυγίου CO₂». Η νέα νομοθεσία απαγορεύει αυστηρά την προβολή τέτοιων χαρακτηριστικών όταν βασίζονται σε εξωτερικά προγράμματα αντιστάθμισης εκπομπών, όπως η αγορά πιστωτικών μορίων άνθρακα ή η δενδροφύτευση. Πλέον, για να προβληθεί ένας περιβαλλοντικός ισχυρισμός, η μείωση των ρύπων πρέπει να επιτυγχάνεται ουσιαστικά μέσα στην ίδια την παραγωγική διαδικασία και τη γραμμή εφοδιασμού του προϊόντος.
Στο στόχαστρο μπαίνουν επίσης τα «αυτοσχέδια» σήματα βιωσιμότητας που δημιουργούσαν οι ίδιες οι εταιρείες για λόγους προώθησης. Στο εξής, επιτρέπεται μόνο η χρήση σημάτων που βασίζονται σε εγκεκριμένα συστήματα πιστοποίησης τρίτων ή έχουν θεσπιστεί από δημόσιες αρχές. Παράλληλα, απαγορεύεται η παρουσίαση ολόκληρου του προϊόντος ή της εταιρείας ως «green», όταν η περιβαλλοντική βελτίωση αφορά μόνο ένα μικρό ή αμελητέο μέρος της παραγωγής.
Πέρα από το greenwashing, ο νέος νόμος φέρνει σαρωτικές αλλαγές και στο δικαίωμα στην επισκευή. Καθιστά υποχρεωτική τη διάθεση ανταλλακτικών και εργαλείων σε εύλογες τιμές για συσκευές όπως πλυντήρια, ψυγεία, τηλεοράσεις, κινητά και tablets, ενώ απαγορεύει τις πρακτικές τεχνητής παλαίωσης και τους παραπλανητικούς ισχυρισμούς περί δυνατότητας επισκευής. Οι καταναλωτές αποκτούν πλέον πρόσβαση σε επίσημη βαθμολογία επισκευασιμότητας και σε εναρμονισμένα σήματα εγγύησης ανθεκτικότητας, διαμορφώνοντας ένα εντελώς νέο τοπίο διαφάνειας στην αγορά.
Πώς μπορεί μια εταιρεία να τεκμηριώσει νόμιμα έναν περιβαλλοντικό ισχυρισμό σύμφωνα με τον ν. 5317/2026;
Στην πράξη, μια επιχείρηση που θέλει να χρησιμοποιήσει περιβαλλοντικό ισχυρισμό θα πρέπει να μπορεί να αποδείξει ότι αυτό που επικοινωνεί ανταποκρίνεται στα πραγματικά περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά του προϊόντος ή της δραστηριότητάς της.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν:
Η σαφήνεια του ισχυρισμού. Ο καταναλωτής πρέπει να μπορεί να καταλάβει σε ποιο περιβαλλοντικό χαρακτηριστικό αναφέρεται η επιχείρηση.
Η σύνδεση με πραγματική περιβαλλοντική επίδοση. Οι γενικοί ισχυρισμοί δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται χωρίς την απαιτούμενη τεκμηρίωση της σχετικής περιβαλλοντικής επίδοσης.
Η ακρίβεια του πεδίου εφαρμογής. Εάν το περιβαλλοντικό όφελος αφορά συγκεκριμένο υλικό, εξάρτημα, στάδιο παραγωγής ή χαρακτηριστικό, ο τρόπος παρουσίασης δεν πρέπει να δημιουργεί την εντύπωση ότι αφορά ολόκληρο το προϊόν.
Η τεκμηρίωση των μελλοντικών δεσμεύσεων. Οι στόχοι που αφορούν μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις πρέπει να συνοδεύονται από συγκεκριμένο και επαληθεύσιμο σχέδιο δράσης.
Η αξιοπιστία των σημάτων πιστοποίησης. Τα σήματα βιωσιμότητας δεν μπορούν να δημιουργούνται αυθαίρετα από τις ίδιες τις επιχειρήσεις χωρίς να στηρίζονται σε αναγνωρισμένο σύστημα πιστοποίησης ή σε δημόσια αρχή.
Τι προβλέπεται για τις παραβάσεις
Οι παραπλανητικοί περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί εντάσσονται στο ανανεωμένο πλαίσιο των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και υπόκεινται στις κυρώσεις που προβλέπει η νομοθεσία προστασίας των καταναλωτών.
Οι αρμόδιες αρχές μπορούν, ανάλογα με την παράβαση και τις περιστάσεις της, να επιβάλλουν διοικητικές κυρώσεις και να λαμβάνουν μέτρα για την παύση ή την αποκατάσταση μιας παράνομης εμπορικής πρακτικής.
Το ύψος των κυρώσεων δεν είναι ενιαίο για κάθε παράβαση. Λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η φύση, η σοβαρότητα, η έκταση και η διάρκεια της παράβασης, καθώς και άλλες προβλεπόμενες περιστάσεις.
Σε ορισμένες ευρείας κλίμακας παραβάσεις με διασυνοριακή διάσταση, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει ως ελάχιστο ανώτατο όριο για το πρόστιμο ποσοστό 4% του ετήσιου κύκλου εργασιών του εμπόρου στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η σχετική νομοθεσία.
Τι αλλάζει τελικά για τον καταναλωτή
Η βασική αλλαγή από τις 27 Σεπτεμβρίου είναι ότι η λέξη «πράσινο» παύει να αποτελεί από μόνη της επαρκές μήνυμα μάρκετινγκ. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι σε θέση να εξηγούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τι ακριβώς βελτίωσαν, σε ποιο τμήμα του προϊόντος αφορά η βελτίωση και με ποια στοιχεία τεκμηριώνεται ο σχετικός ισχυρισμός. Για τους καταναλωτές αυτό σημαίνει ότι οι περιβαλλοντικές υποσχέσεις στις συσκευασίες και στις διαφημίσεις θα πρέπει σταδιακά να γίνονται πιο συγκεκριμένες, συγκρίσιμες και επαληθεύσιμες, ενώ οι αόριστες διατυπώσεις περί «πράσινων» και «οικολογικών» προϊόντων χωρίς αντίστοιχη τεκμηρίωση περιορίζονται σημαντικά.
Ο στόχος της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας είναι να διαμορφωθεί μια αγορά στην οποία οι επιχειρήσεις θα ανταγωνίζονται όχι μόνο ως προς το μήνυμα που προβάλλουν, αλλά και ως προς τις πραγματικές και τεκμηριωμένες περιβαλλοντικές επιδόσεις των προϊόντων τους.
Διαβάστε ολόκληρο τον ν. 5317/2026 (ΦΕΚ A’ 108/10-07-2026), ο οποίος τροποποιεί τον ν. 2251/1994 και καθιστά τις ατεκμηρίωτες περιβαλλοντικές υποσχέσεις παράνομες εμπορικές πρακτικές:
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Έξαρση κρουσμάτων με E. coli από τυρί του τοστ – Πάνω από τα μισά είναι παιδιά κάτω των 5 ετών
- Ανακαλείται κανέλα λόγω αυξημένων επιπέδων μολύβδου – Πουλήθηκε σε παντοπωλεία, ντελικατέσεν και σούπερ μάρκετ
- Δημοφιλές σαμπουάν αποσύρεται εσπευσμένα – Η κρυφή ουσία που απειλεί την υγεία
- Πελτές ντομάτας: Τι μπορεί να προκαλέσει η καθημερινή κατανάλωση στη λειτουργία του εγκεφάλου; Μελέτη
- Εμφιαλωμένα νερά: Σοβαρές καταγγελίες για χρηματισμό και αλλοίωση αναλύσεων
- ZARA: Eυρωπαϊκός συναγερμός για μπουφάν με επικίνδυνες χημικές ουσίες (φωτογραφία)
- Είναι ασφαλές να χρησιμοποιούμε χαρτί κουζίνας κατά το ζέσταμα του φαγητού στον φούρνο μικροκυμάτων;
