ΕΕ: Νέα μεθοδολογία για τον υπολογισμό του ανακυκλωμένου πλαστικού στα μπουκάλια PET

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2026/1425, με την οποία καθορίζει ενιαία μεθοδολογία για τον υπολογισμό, την επαλήθευση και την υποβολή δεδομένων σχετικά με την περιεκτικότητα των πλαστικών φιαλών ποτών μίας χρήσης σε ανακυκλωμένο πλαστικό. Η απόφαση εφαρμόζει την Οδηγία (ΕΕ) 2019/904 για τα πλαστικά μίας χρήσης, καταργεί την προηγούμενη Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2023/2683 και θεσπίζει κανόνες που καλύπτουν όλες τις τεχνολογίες ανακύκλωσης, συμπεριλαμβανομένης της μηχανικής και της χημικής ανακύκλωσης.

Η απόφαση αφορά τις πλαστικές φιάλες ποτών μίας χρήσης χωρητικότητας έως τριών λίτρων, με ιδιαίτερη έμφαση στις φιάλες που κατασκευάζονται κυρίως από τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο (PET). Για τον υπολογισμό του ανακυκλωμένου περιεχομένου λαμβάνονται υπόψη όλα τα πλαστικά μέρη της φιάλης, συμπεριλαμβανομένων του σώματος, του πώματος, του καλύμματος, της ετικέτας και της ολόσωμης ή τμηματικής ταινίας, ενώ εξαιρούνται τα μη πλαστικά στοιχεία.

Η νέα μεθοδολογία αποσκοπεί στη διασφάλιση ενιαίου τρόπου υπολογισμού του ανακυκλωμένου περιεχομένου σε όλα τα κράτη-μέλη, ώστε τα στοιχεία που υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να είναι συγκρίσιμα, επαληθεύσιμα και ιχνηλάσιμα. Παράλληλα, δημιουργεί κοινές απαιτήσεις για όλους τους οικονομικούς φορείς που συμμετέχουν στην αλυσίδα εφοδιασμού, από τους ανακυκλωτές και τους μεταποιητές έως τους παραγωγούς και τους εισαγωγείς φιαλών ποτών.

Η απόφαση διατηρεί τη μηχανική ανακύκλωση ως βασική τεχνολογία για την παραγωγή ανακυκλωμένου πλαστικού. Η συγκεκριμένη μέθοδος περιλαμβάνει τη συλλογή, διαλογή, πλύση, άλεση, διαχωρισμό, εξώθηση και επανακρυστάλλωση των πλαστικών αποβλήτων χωρίς να μεταβάλλεται η χημική δομή του πολυμερούς. Όταν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά πλαστικά απόβλητα μετά την κατανάλωση και είναι γνωστή η αναλογία του ανακυκλωμένου υλικού στην εκροή, ο υπολογισμός του ανακυκλωμένου περιεχομένου πραγματοποιείται με βάση τις δηλώσεις συμμόρφωσης που προβλέπονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1616 για τα υλικά που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα.

Για τεχνολογίες ανακύκλωσης στις οποίες δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί άμεσα η αναλογία του ανακυκλωμένου υλικού στην τελική εκροή, όπως συμβαίνει στη χημική ανακύκλωση, η απόφαση εισάγει τη μέθοδο της λογιστικής καταγραφής ισοζυγίου μάζας (mass balance accounting). Η μέθοδος εφαρμόζεται όταν πλαστικά απόβλητα μετά την κατανάλωση αναμειγνύονται με άλλες πρώτες ύλες ή όταν κατά τη διαδικασία μεταβάλλεται η χημική δομή του πολυμερούς. Στην περίπτωση αυτή, η ποσότητα του επιλέξιμου ανακυκλωμένου υλικού κατανέμεται στις εκροές της παραγωγικής διαδικασίας σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες, ώστε το συνολικό βάρος του ανακυκλωμένου υλικού που αποδίδεται στα προϊόντα να μην υπερβαίνει την πραγματική ποσότητα που εισήλθε στη διαδικασία ανακύκλωσης.

Η απόφαση καθορίζει επίσης ότι η λογιστική καταγραφή ισοζυγίου μάζας εφαρμόζεται σε όλα τα επόμενα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού μετά το πρώτο στάδιο στο οποίο απαιτείται η χρήση της. Προβλέπει ακόμη κανόνες για τις διεργασίες με πολλαπλές εκροές, για την αντιμετώπιση των απωλειών υλικού και για τη διάκριση μεταξύ προϊόντων που προορίζονται για παραγωγή νέων υλικών και προϊόντων που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα.

Κεντρικό στοιχείο της νέας μεθοδολογίας αποτελεί ο καθορισμός σημείων υπολογισμού κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού. Σημείο υπολογισμού ορίζεται κάθε στάδιο στο οποίο μεταβάλλεται η φυσική ή χημική σύνθεση ενός υλικού ή όταν αυτό αναμειγνύεται με άλλο υλικό. Σε κάθε σημείο καταγράφεται η ποσότητα του επιλέξιμου ανακυκλωμένου υλικού που μεταφέρεται στο επόμενο στάδιο, ώστε να διασφαλίζεται η πλήρης ιχνηλασιμότητα μέχρι τη διάθεση της φιάλης στην αγορά.

Η απόφαση εισάγει επίσης υποχρεώσεις τεκμηρίωσης και επαλήθευσης για όλους τους οικονομικούς φορείς. Οι επιχειρήσεις που παράγουν ή διακινούν υλικά με καταλογιζόμενες ποσότητες ανακυκλωμένου περιεχομένου υποχρεούνται να εκδίδουν δηλώσεις που συνοδεύουν κάθε παρτίδα υλικού και να διατηρούν τεκμηρίωση για τους υπολογισμούς τους. Στις περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται λογιστική καταγραφή ισοζυγίου μάζας, προβλέπεται ανεξάρτητη επαλήθευση από διαπιστευμένους οργανισμούς αξιολόγησης της συμμόρφωσης.

Για τους σκοπούς της απόφασης, ως ανακυκλωμένο πλαστικό θεωρείται μόνο το υλικό που προέρχεται από πλαστικά απόβλητα μετά την κατανάλωση. Δεν συνυπολογίζονται πλαστικά υπολείμματα που δημιουργούνται κατά τη διαδικασία παραγωγής πριν από τη διάθεση ενός προϊόντος στην αγορά.

Κατά την έναρξη εφαρμογής της απόφασης, ως ανακυκλωμένο πλαστικό προσμετράται υλικό που έχει ανακυκλωθεί εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από τις 21 Νοεμβρίου 2027 θα μπορεί να συνυπολογίζεται και ανακυκλωμένο πλαστικό που προέρχεται από τρίτες χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η απόφαση του ΟΟΣΑ για τις διασυνοριακές μεταφορές αποβλήτων, εφόσον πληρούνται οι απαιτήσεις περιβαλλοντικά ορθής διαχείρισης που προβλέπει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1157. Ανακυκλωμένο πλαστικό από τρίτες χώρες στις οποίες δεν εφαρμόζεται η απόφαση του ΟΟΣΑ θα μπορεί να προσμετράται μόνο εφόσον έχουν συναφθεί συμφωνίες ή άλλες ρυθμίσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση που διασφαλίζουν επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος αντίστοιχο με το ενωσιακό δίκαιο.

Τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να συλλέγουν από τους οικονομικούς φορείς στοιχεία σχετικά με το συνολικό βάρος των πλαστικών φιαλών PET που διατίθενται στην αγορά, καθώς και το βάρος του ανακυκλωμένου πλαστικού που περιέχουν. Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τους στόχους ανακυκλωμένου περιεχομένου που προβλέπει η Οδηγία (ΕΕ) 2019/904 και υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με ενιαίο μορφότυπο αναφοράς.

Η Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2026/1425 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 3 Ιουλίου 2026 και θα τεθεί σε ισχύ είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή της, αντικαθιστώντας την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2023/2683.