Νέα μελέτη εξετάζει πώς η μικροβαρύτητα επηρεάζει τη ζύμωση και το μικροβίωμα των τροφίμων
Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη και τον Άρη δεν είναι η κατασκευή του διαστημόπλοιου ούτε η πλοήγηση στο διάστημα. Είναι το φαγητό. Συγκεκριμένα, η διατήρηση της θρεπτικής αξίας της τροφής σε αποστολές που διαρκούν χρόνια, σε περιβάλλοντα όπου η ακτινοβολία και οι ακραίες συνθήκες υποβαθμίζουν σταδιακά τα θρεπτικά συστατικά. Ορισμένες βιταμίνες και μικροθρεπτικά συστατικά που είναι κρίσιμα για την ανθρώπινη υγεία δεν έχουν επαρκή διάρκεια ζωής ώστε να διατηρούν την αποτελεσματικότητά τους για όσο χρόνο θα διαρκέσει μια αποστολή στον Άρη.
Η NASA αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα με μια ριζοσπαστική προσέγγιση: Aντί να μεταφέρει έτοιμα τρόφιμα, να παράγει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά κατ’ απαίτηση, μέσα στο ίδιο το διαστημόπλοιο, αξιοποιώντας μικροοργανισμούς. Αυτή ακριβώς είναι η φιλοσοφία πίσω από το πρόγραμμα BioNutrients-3, η τρίτη φάση μιας σειράς πειραμάτων που εξετάζει τη δυνατότητα βιολογικής παραγωγής θρεπτικών ουσιών στο διάστημα.
Η λογική του BioNutrients-3 είναι παρόμοια με αυτή της παραγωγής γιαουρτιού στη Γη, όπου ωφέλιμα βακτήρια μετατρέπουν το γάλα σε ένα νέο, θρεπτικά αναβαθμισμένο προϊόν. Στην περίπτωση αυτού του πειράματος, βιομηχανικά τροποποιημένοι μικροοργανισμοί, κυρίως ζύμες και προβιοτικές καλλιέργειες, καλλιεργούνται σε ειδικές σακούλες παραγωγής εντός του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού, με στόχο να συνθέσουν συγκεκριμένους τύπους και ποσότητες θρεπτικών ουσιών που είναι απαραίτητες για την ανθρώπινη υγεία σε συνθήκες μακροχρόνιων αποστολών.
Το πείραμα διεξήχθη από τον Ιάπωνα αστροναύτη Kimiya Yui της JAXA κατά τη διάρκεια της αποστολής Expedition 73, ο οποίος εκτέλεσε διαδικασίες μεταφοράς καλλιεργειών και δοκιμές βιωσιμότητας των μικροοργανισμών σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας. Η ομάδα του NASA Ames Research Center στην Καλιφόρνια παρακολουθούσε τα πειράματα σε πραγματικό χρόνο από το Multi-Mission Operations Center, επικοινωνώντας απευθείας με το πλήρωμα. Τα δείγματα επέστρεψαν στη Γη στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 με το διαστημόπλοιο SpaceX Dragon στο πλαίσιο της 33ης εμπορικής αποστολής ανεφοδιασμού.
Το BioNutrients-3 εντάσσεται στο πρόγραμμα Συνθετικής Βιολογίας της NASA, που χρηματοδοτείται από το Game Changing Development program, μια πρωτοβουλία του Διευθύνσεως Αποστολών Διαστημικής Τεχνολογίας που επενδύει σε καινοτόμες προσεγγίσεις με δυνητικά μετασχηματιστικές εφαρμογές. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης των δειγμάτων στο εργαστήριο του Ames θα βοηθήσουν τους ερευνητές να αξιολογήσουν αν η βιολογική παραγωγή θρεπτικών ουσιών σε συνθήκες διαστήματος είναι εφικτή, αξιόπιστη και ασφαλής για κατανάλωση από αστροναύτες. Καθώς η NASA σχεδιάζει επανδρωμένες αποστολές στη Σελήνη και, στη συνέχεια, στον Άρη, η διατροφική αυτάρκεια αποκτά στρατηγική σημασία. Μια αποστολή στον Άρη θα διαρκέσει εκτιμώμενα δύο με τρία χρόνια. Η μεταφορά επαρκούς ποσότητας τροφίμων με πλήρη θρεπτική αξία για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα είναι ταυτόχρονα εφοδιαστικά περίπλοκη και κοστοβόρα. Αν μικροοργανισμοί μπορούν να παράγουν αξιόπιστα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά εντός του σκάφους, αυτό αλλάζει θεμελιωδώς τον σχεδιασμό των μελλοντικών αποστολών.
