Η διαχείριση του διαβήτη τύπου 2 δεν εξαρτάται μόνο από τη φαρμακευτική αγωγή και τις ιατρικές επισκέψεις, αλλά και από το κατά πόσο ο ασθενής έχει σταθερή πρόσβαση σε κατάλληλα τρόφιμα και μπορεί να ακολουθήσει στην πράξη τις διατροφικές οδηγίες. Μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή στις ΗΠΑ εξέτασε ένα μοντέλο «Food Is Medicine», στο οποίο οι ασθενείς δεν έλαβαν απλώς διατροφικές συμβουλές, αλλά εβδομαδιαίες παραδόσεις τροφίμων προσαρμοσμένων στις ανάγκες τους, συνταγές και εξ αποστάσεως διατροφική υποστήριξη. Η παρέμβαση συνδέθηκε με σημαντική βελτίωση της HbA1c μέσα σε έξι μήνες.
Στη μελέτη συμμετείχαν 460 ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι ήταν ασφαλισμένοι μέσω Medicaid και είχαν επίμονα αυξημένη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη. Η μέση αρχική HbA1c ήταν 9,4%, ενώ περίπου το 58% των συμμετεχόντων αντιμετώπιζε επισιτιστική ανασφάλεια. Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν τυχαία σε ομάδα συνήθους φροντίδας ή σε δύο ομάδες που έλαβαν διαφορετική ένταση της παρέμβασης με προσαρμοσμένα τρόφιμα. Τα τρόφιμα παραδίδονταν κάθε εβδομάδα στο σπίτι και η ποσότητά τους προσαρμοζόταν στο μέγεθος του νοικοκυριού. Η χαμηλότερη ένταση παρέμβασης αντιστοιχούσε σε τρόφιμα αξίας περίπου 100 έως 170 δολαρίων τον μήνα, ενώ η υψηλότερη σε 135 έως 210 δολάρια. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες λάμβαναν συνταγές που αντιστοιχούσαν στα τρόφιμα που παρέχονταν και είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν υπηρεσίες τηλε-διατροφικής συμβουλευτικής.
Μικρότερη HbA1c μετά από έξι μήνες
Η σημαντικότερη διαφορά καταγράφηκε στη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, έναν δείκτη που αντανακλά τη μέση γλυκόζη αίματος των προηγούμενων περίπου δύο έως τριών μηνών. Μετά από έξι μήνες, η HbA1c μειώθηκε κατά 0,66 ποσοστιαίες μονάδες στην ομάδα που έλαβε τα προσαρμοσμένα τρόφιμα, έναντι 0,25 μονάδων στην ομάδα συνήθους φροντίδας.
Η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων αντιστοιχούσε σε επιπλέον μείωση 0,40 ποσοστιαίων μονάδων υπέρ της διατροφικής παρέμβασης, αποτέλεσμα που ήταν στατιστικά σημαντικό. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν ουσιαστική διαφορά στην αποτελεσματικότητα μεταξύ της χαμηλότερης και της υψηλότερης παροχής τροφίμων.
Παράλληλα, αυξήθηκε η πιθανότητα οι συμμετέχοντες να έχουν σταθερή πρόσβαση σε επαρκή και κατάλληλη τροφή. Οι πιθανότητες για επισιτιστική ασφάλεια αυξήθηκαν περισσότερο από δύο φορές, ενώ για διατροφική ασφάλεια αυξήθηκαν περίπου 3,6 φορές σε σύγκριση με τη συνήθη φροντίδα. Ως διατροφική ασφάλεια νοείται η δυνατότητα σταθερής πρόσβασης σε τρόφιμα που καλύπτουν τις ανάγκες για μια υγιεινή διατροφή.
Δεν άλλαξαν όμως όλοι οι δείκτες
Η παρέμβαση δεν οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές στον δείκτη μάζας σώματος ή στην υπέρταση, γεγονός που έχει σημασία για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Η μελέτη επομένως δεν δείχνει ότι η παροχή προσαρμοσμένων τροφίμων επηρεάζει συνολικά όλους τους καρδιομεταβολικούς παράγοντες, αλλά καταγράφει συγκεκριμένο όφελος στον γλυκαιμικό έλεγχο και στην πρόσβαση σε επαρκή και κατάλληλη διατροφή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το κοινωνικό σκέλος της παρέμβασης. Το 58% των συμμετεχόντων αντιμετώπιζε επισιτιστική ανασφάλεια κατά την έναρξη της μελέτης, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του δείγματος ήταν ισπανόφωνο και περίπου τα δύο τρίτα ήταν γυναίκες. Πρόκειται επομένως για πληθυσμό στον οποίο οι δυσκολίες πρόσβασης σε κατάλληλη διατροφή συνυπήρχαν με ανεπαρκώς ελεγχόμενο διαβήτη.
Η μελέτη προσθέτει στοιχεία σε ένα ευρύτερο ερευνητικό πεδίο που εξετάζει την προσέγγιση «Food Is Medicine», δηλαδή την ενσωμάτωση συγκεκριμένων τροφίμων και διατροφικών παρεμβάσεων στην υγειονομική φροντίδα. Πρόσφατη ανασκόπηση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, η οποία κάλυψε 57 μελέτες που δημοσιεύθηκαν από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026, κατέγραψε αυξανόμενα στοιχεία για την επίδραση των ιατρικά προσαρμοσμένων γευμάτων και τροφίμων σε δείκτες όπως η HbA1c και η αρτηριακή πίεση, επισημαίνοντας παράλληλα ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστεί ποια μοντέλα είναι αποτελεσματικότερα και για ποιους ασθενείς.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Circulation.
