Περισσότερα από 160 νέα κρούσματα σαλμονέλωσης καταγράφηκαν το 2026 σε δέκα ευρωπαϊκές χώρες, με τις υγειονομικές αρχές να διερευνούν εκ νέου τη σύνδεση των λοιμώξεων με ντοματίνια ιταλικής προέλευσης. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026, η πολυεθνική επιδημία από Salmonella Strathcona ST2559 συνεχίζεται, παρά τις έρευνες και τις παρεμβάσεις των προηγούμενων ετών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Άπλυτο μπλέντερ πίσω από τον θάνατο 12χρονης – Οι κάμερες αποκάλυψαν το μοιραίο λάθος του εργαζόμενου
Από τον Ιανουάριο του 2023 έως τον Σεπτέμβριο του 2026 έχουν επιβεβαιωθεί περισσότερα από 800 περιστατικά, ενώ περίπου 100 επιπλέον δείγματα αναμένουν αποτελέσματα γενετικής αλληλούχησης. Τα νέα κρούσματα αναφέρθηκαν από την Αυστρία, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία. Η πλειονότητα των ασθενών εμφάνισε συμπτώματα ή υποβλήθηκε σε δειγματοληψία μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οικογενειακή τραγωδία μετά από γεύμα σούπας – Δύο στο νοσοκομείο, ένας νεκρός
Η επιδημιολογική διερεύνηση επικεντρώνεται στις μικρόκαρπες ντομάτες, ιδιαίτερα στις ποικιλίες cherry και datterino που διακινούνται από τη Σικελία. Οι έρευνες στην Αυστρία το 2023 και το 2025, καθώς και στην Ιταλία το 2024, είχαν προσδιορίσει τέτοια προϊόντα ως πηγή λοιμώξεων. Ανάλογη σύνδεση είχε τεκμηριωθεί ήδη από το 2011 στη Δανία, όταν το ίδιο επιδημικό στέλεχος είχε προκαλέσει κρούσματα έπειτα από κατανάλωση ντοματινιών.
Τον Νοέμβριο του 2024, επίσημη δειγματοληψία σε παραγωγική εγκατάσταση της Ιταλίας εντόπισε το επιδημικό στέλεχος σε νερό άρδευσης προερχόμενο από πηγάδι. Μεταγενέστερη αυστριακή έρευνα επιβεβαίωσε, μέσω γενετικής αλληλούχησης, την παρουσία του ίδιου στελέχους σε ντοματίνια που είχαν διακινηθεί από την Ιταλία. Το εύρημα καταχωρίστηκε στο ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης RASFF με αριθμό 2025.9937.
Τα δεδομένα του 2026 ενισχύουν την υπόθεση ότι τα ντοματίνια εξακολουθούν να συμμετέχουν στη μετάδοση. Στη Γερμανία, και οι οκτώ ασθενείς που είχαν ερωτηθεί ανέφεραν κατανάλωση ντοματινιών, όπως και οι τρεις αντίστοιχοι ασθενείς στο Λουξεμβούργο. Κατανάλωση ντομάτας καταγράφηκε επίσης στην Ιταλία, ενώ επιδημιολογική έρευνα στη Σουηδία τον Δεκέμβριο του 2025 είχε υποδείξει συγκεκριμένη παρτίδα ως πιθανή πηγή έκθεσης.
Η διασπορά δεν περιορίζεται σε άτομα που επισκέφθηκαν την Ιταλία. Αρκετές χώρες έχουν καταγράψει λοιμώξεις σε κατοίκους χωρίς πρόσφατο ταξιδιωτικό ιστορικό, γεγονός που υποδηλώνει έκθεση μέσω προϊόντων διαθέσιμων στις εγχώριες αγορές. Το ECDC επισημαίνει πάντως ότι οι έρευνες για τα περιστατικά του 2026 συνεχίζονται και ότι απαιτείται περαιτέρω τεκμηρίωση προκειμένου να επιβεβαιωθεί η πηγή όλων των λοιμώξεων, χωρίς να αποκλείεται η συμμετοχή άλλων τροφίμων.
Στην Ιταλία είχαν ήδη ληφθεί έκτακτα μέτρα στις αρχές Οκτωβρίου. Όπως είχε μεταδώσει το Cibum, η Περιφέρεια Απουλίας ανέστειλε προσωρινά τη διάθεση ωμής φρέσκιας ντομάτας σε σχολεία, νοσοκομεία, γηροκομεία και δομές φροντίδας ευάλωτων πληθυσμών. Είχε προηγηθεί ανάκληση ντοματινιών της εταιρείας G&V Ortaggi από τη Σικελία, για την παρτίδα 210, λόγω παρουσίας Salmonella spp., χωρίς να έχει τεκμηριωθεί ότι αφορούσε το συγκεκριμένο επιδημικό στέλεχος.
Η χρονική κατανομή των κρουσμάτων παρουσιάζει έντονη εποχικότητα. Οι περισσότερες λοιμώξεις καταγράφονται μεταξύ Ιουνίου και Οκτωβρίου, με υψηλότερους αριθμούς κατά το τρίμηνο Ιουλίου–Σεπτεμβρίου. Η επανεμφάνιση περιστατικών επί διαδοχικά έτη, σε συνδυασμό με την ανίχνευση του παθογόνου σε νερό άρδευσης, ενισχύει την ανάγκη διερεύνησης πιθανής περιβαλλοντικής δεξαμενής μόλυνσης. Η ακριβής αρχική πηγή, ωστόσο, δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί οριστικά από τις αρμόδιες αρχές.
Το ECDC προειδοποιεί ότι νέες λοιμώξεις μπορούν να εμφανίζονται όσο συνεχίζεται η εποχική διακίνηση επιμολυσμένων προϊόντων. Εκτιμά επίσης ότι μελλοντικές εξάρσεις είναι πιθανές εάν δεν εντοπιστεί η αρχική αιτία και δεν εφαρμοστούν αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Η EFSA συνεργάζεται με τις εθνικές αρχές, ενώ συνεχίζεται η ανταλλαγή επιδημιολογικών δεδομένων και αποτελεσμάτων αλληλούχησης ολόκληρου γονιδιώματος, ώστε να διερευνηθούν οι σχέσεις μεταξύ των περιστατικών διαφορετικών χωρών.
Η Salmonella προκαλεί γαστρεντερίτιδα, συνήθως με διάρροια, πυρετό και κοιλιακό άλγος, ενώ σοβαρότερη νόσηση μπορεί να εμφανιστεί σε ηλικιωμένους, βρέφη και ανοσοκατεσταλμένους. Για την ασφάλεια των φρέσκων λαχανικών, η πρόληψη απαιτεί έλεγχο του νερού άρδευσης, υγιεινή στην παραγωγή και αποτελεσματική ιχνηλασιμότητα. Η νεότερη ευρωπαϊκή έκθεση δεν αναφέρει γενική απαγόρευση διάθεσης ιταλικών ντοματινιών ούτε επιβεβαιωμένα νέα κρούσματα στην Ελλάδα κατά το 2026.
Η επιμόλυνση της ντομάτας από Salmonella μπορεί να ξεκινήσει ήδη από το στάδιο της καλλιέργειας, πριν από τη συγκομιδή. Πειραματική μελέτη για τον αποικισμό και την εσωτερίκευση της Salmonella στα φυτά τομάτας εξέτασε την ικανότητα του παθογόνου να επιβιώνει και να εγκαθίσταται σε διαφορετικούς φυτικούς ιστούς. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η επιμόλυνση δεν περιορίζεται υποχρεωτικά στην εξωτερική επιφάνεια των καρπών, καθώς υπό συγκεκριμένες συνθήκες το βακτήριο μπορεί να εισέλθει σε φυτικούς ιστούς.
Παράλληλα, επιστημονική ανασκόπηση για την παρουσία της Salmonella στις φρέσκες ντομάτες που διατίθενται στην αγορά εξετάζει τις πιθανές πηγές επιμόλυνσης κατά την παραγωγή, τη συγκομιδή και τη μετασυλλεκτική διαχείριση. Η βιβλιογραφία περιγράφει την ικανότητα του βακτηρίου να επιβιώνει στην επιφάνεια των καρπών, καθώς και τις δυσκολίες απομάκρυνσής του όταν έχει εγκατασταθεί σε προστατευμένες θέσεις ή στο εσωτερικό φυτικών ιστών. Οι συνήθεις διαδικασίες πλύσης δεν εγγυώνται την πλήρη εξάλειψη του παθογόνου.
Ιδιαίτερη σημασία για τη διερεύνηση της ευρωπαϊκής επιδημίας έχει και ο ρόλος του νερού άρδευσης. Επιστημονική ανασκόπηση για την παρουσία και την επιμονή της Salmonella στο υδάτινο περιβάλλον εξετάζει τους παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση του βακτηρίου στο νερό και τις πιθανές επιπτώσεις στην ασφάλεια των τροφίμων. Τα δεδομένα αυτά προσφέρουν επιστημονική βάση για τη διερεύνηση της επιμόλυνσης κατά την πρωτογενή παραγωγή, χωρίς να αποδεικνύουν από μόνα τους την ακριβή διαδρομή μετάδοσης στη συγκεκριμένη επιδημία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανάκληση σαλάτας και έτοιμων γευμάτων από τους κολοσσούς Tesco και M&S – Τα κρίσιμα σημεία ελέγχου του HACCP
- Ανάκληση βιολογικού superfood από πέντε αλυσίδες σούπερ μάρκετ λόγω… υψηλής ποσότητας φυτοφαρμάκων
- Η 31χρονη σεφ Α. Γεωργιάδου “πειράζει” την ποντιακή κουζίνα: Βαρένικα με αγριογούρουνο και αχλάδι, περέκ με σύκα και τσαχλαμά
