Το ίδιο τοξικό ζιζάνιο που μπορεί να συλλεχθεί λανθασμένα ως βρώσιμο λαχανικό και που έχει προκαλέσει επανειλημμένα ανακλήσεις σε ποπ κορν, σπανάκι, άλευρα και άλλα τρόφιμα στην Ευρώπη συνδέθηκε με μια θανατηφόρα οικογενειακή δηλητηρίαση. Τρία μέλη της ίδιας οικογένειας κατανάλωσαν σούπα με άγρια χόρτα που περιείχαν διαβολόχορτο (Datura stramonium). Περίπου 30 λεπτά αργότερα, δύο από αυτά εμφάνισαν συμπτώματα δηλητηρίασης, ενώ το ένα πέθανε την επόμενη ημέρα παρά την ιατρική περίθαλψη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση χυμών από μεγάλο σουπερμάρκετ και ευρωπαϊκή κοινοποίηση – Πατουλίνη 206% πάνω από το επιτρεπτό όριο (φωτογραφία)
Το περιστατικό σημειώθηκε τον Μάιο του 2025 στην επαρχία Guizhou της Κίνας και αποτέλεσε αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό BMC Pharmacology and Toxicology τον Σεπτέμβριο του 2026. Οι ερευνητές εξέτασαν την κλινική εξέλιξη των ασθενών, τα επιδημιολογικά δεδομένα και τη χημική σύσταση του φυτού, εντοπίζοντας τρεις τοξικές ουσίες που επηρεάζουν τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Μην τον αγοράζετε»: 5.000 αφίσες στο μετρό του Λονδίνου καλούν τους καταναλωτές να μην αγοράζουν σολομό
Το διαβολόχορτο έχει απασχολήσει επανειλημμένα τις ευρωπαϊκές αρχές ασφάλειας τροφίμων λόγω της παρουσίας αλκαλοειδών τροπανίου σε προϊόντα της αγοράς. Το Cibum έχει καταγράψει ανακλήσεις και προειδοποιήσεις για καλαμπόκι ποπ κορν, σπανάκι, έτοιμες σαλάτες, άλευρα, τσάι και κονσέρβες ντομάτας. Η επιμόλυνση μπορεί να συμβεί όταν το ζιζάνιο αναπτύσσεται ανάμεσα σε καλλιέργειες, και σπόροι ή άλλα φυτικά τμήματά του αναμειγνύονται με τη συγκομιδή, φτάνοντας στην παραγωγή τροφίμων.
Στην περίπτωση της οικογένειας που περιγράφεται στη μελέτη, η έκθεση προέκυψε από τη συλλογή άγριων φυτών που θεωρήθηκαν βρώσιμα. Σύμφωνα με την επιδημιολογική έρευνα, ένα μέλος της οικογένειας μάζεψε νεαρά φυτά κοντά στην κατοικία του, παρά τις προειδοποιήσεις άλλου συγγενικού προσώπου για πιθανή δηλητηρίαση. Τα χόρτα χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή σούπας, η οποία καταναλώθηκε το ίδιο βράδυ από τρία άτομα, σε διαφορετικές ποσότητες.
Ο άνθρωπος που είχε συλλέξει τα φυτά εκτιμάται ότι κατανάλωσε περίπου 150 γραμμάρια από το παρασκευασμένο φαγητό. Το δεύτερο άτομο έφαγε μικρότερη ποσότητα, ενώ το τρίτο δοκίμασε ελάχιστη σούπα. Περίπου μισή ώρα μετά το γεύμα, οι δύο πρώτοι παρουσίασαν ζάλη, αδυναμία και έντονη ξηροστομία. Το τρίτο μέλος της οικογένειας δεν εμφάνισε σημαντική αδιαθεσία κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης του περιστατικού.
Η κατάσταση του πρώτου ασθενούς επιδεινώθηκε γρήγορα, με διαταραχή της συνείδησης, ασυνάρτητες απαντήσεις, ταχυκαρδία και κυάνωση στα χείλη. Κατά τη μεταφορά του σε μεγαλύτερο νοσοκομείο εμφάνισε έντονη διέγερση και ακράτεια ούρων, ενώ αργότερα παρουσίασε παραλήρημα και αυξημένο μυϊκό τόνο. Ο δεύτερος ασθενής παρέμεινε σε καλύτερη κλινική κατάσταση, διατηρώντας την επικοινωνία του με το ιατρικό προσωπικό και σχετικά σταθερά ζωτικά σημεία.
Στο νοσοκομείο εφαρμόστηκαν επείγουσες θεραπευτικές παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων πλύση στομάχου, χορήγηση ενεργού άνθρακα και νεοστιγμίνης. Παρά την εντατική αντιμετώπιση, ο πρώτος ασθενής εμφάνισε σοβαρή μεταβολική οξέωση, αυξημένο γαλακτικό οξύ και πολυοργανική δυσλειτουργία. Οι τελευταίες διαθέσιμες εξετάσεις κατέγραψαν pH αίματος 7,28 και γαλακτικό οξύ 8,8 mmol/L. Ο ασθενής πέθανε την επόμενη ημέρα, ενώ ο δεύτερος ανάρρωσε και έλαβε εξιτήριο.
Μετά τη δηλητηρίαση, επιστήμονες του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της επαρχίας Guizhou πραγματοποίησαν επιτόπια έρευνα στην κατοικία και στο σημείο συλλογής των χόρτων. Δεν εντοπίστηκαν άλλες ύποπτες κοινές πηγές έκθεσης από τρόφιμα ή νερό. Το φυτικό υλικό που συλλέχθηκε ταυτοποιήθηκε ως Datura stramonium μέσω μορφολογικής εξέτασης και ανάλυσης γενετικής αλληλουχίας, ενώ οι χημικές αναλύσεις επιβεβαίωσαν την παρουσία χαρακτηριστικών αλκαλοειδών τροπανίου.
Οι ερευνητές μέτρησαν τις συγκεντρώσεις ατροπίνης, σκοπολαμίνης και ανισοδαμίνης. Εξετάστηκαν χωριστά ώριμοι και άγουροι καρποί, άνθη, φύλλα, βλαστοί και ρίζες. Οι μετρήσεις έδειξαν σημαντικές διαφορές στη χημική σύσταση των επιμέρους φυτικών τμημάτων, με τους καρπούς και τα άνθη να εμφανίζουν τις υψηλότερες συνολικές συγκεντρώσεις των τριών ουσιών στο συγκεκριμένο δείγμα.
Η ατροπίνη βρέθηκε σε υψηλότερες συγκεντρώσεις στους άγουρους καρπούς, περίπου 280 mg/kg, και στα άνθη, περίπου 160 mg/kg. Η σκοπολαμίνη παρουσίασε τις μεγαλύτερες τιμές στους ώριμους καρπούς, σχεδόν 80 mg/kg, και στα άνθη, περίπου 60 mg/kg. Η ανισοδαμίνη εντοπίστηκε σε χαμηλότερα επίπεδα, με μέγιστη συγκέντρωση περίπου 19,25 mg/kg στα άνθη. Οι τιμές αφορούν αποκλειστικά το φυτικό δείγμα που εξετάστηκε και δεν αποτελούν γενικευμένα όρια τοξικότητας.
Η ατροπίνη και η σκοπολαμίνη δρουν κυρίως ως ανταγωνιστές των μουσκαρινικών υποδοχέων της ακετυλοχολίνης, εμποδίζοντας τη φυσιολογική παρασυμπαθητική νευροδιαβίβαση. Η δράση αυτή προκαλεί το χαρακτηριστικό αντιχολινεργικό σύνδρομο, με συμπτώματα όπως ξηροστομία, διαστολή της κόρης των ματιών, ταχυκαρδία, διέγερση, σύγχυση, παραλήρημα και κατακράτηση ούρων. Σε βαριές δηλητηριάσεις μπορούν να εμφανιστούν καρδιαγγειακή αστάθεια, σοβαρές μεταβολικές διαταραχές και συστηματική δυσλειτουργία που απειλεί τη ζωή.
Η μελέτη περιλάμβανε επίσης υπολογιστική διερεύνηση πιθανών μοριακών μηχανισμών νευροτοξικότητας. Οι επιστήμονες εντόπισαν 360 προβλεπόμενους μοριακούς στόχους που σχετίζονται τόσο με τα τρία αλκαλοειδή όσο και με τη νευροτοξικότητα. Η περαιτέρω ανάλυση υπέδειξε πιθανή συμμετοχή διεργασιών οξειδωτικού στρες και κυτταρικών οδών σηματοδότησης, όπως οι PI3K-Akt και ErbB. Οι συσχετίσεις προέκυψαν από υπολογιστικά μοντέλα και χρειάζονται πειραματική επιβεβαίωση.
Οι συγγραφείς διευκρινίζουν ότι δεν πραγματοποιήθηκαν τοξικολογικές αναλύσεις στην ίδια τη σούπα, στο γαστρικό περιεχόμενο ή σε βιολογικά δείγματα των ασθενών. Επομένως, η ακριβής ποσότητα των αλκαλοειδών που εισήλθε στον οργανισμό τους παραμένει άγνωστη. Η απόδοση της δηλητηρίασης στο διαβολόχορτο στηρίζεται στον συνδυασμό επιδημιολογικών στοιχείων, κλινικών συμπτωμάτων, βοτανικής ταυτοποίησης και εργαστηριακής ανίχνευσης των τοξινών στο φυτικό υλικό που συλλέχθηκε από την περιοχή.
Ένας ακόμη περιορισμός αφορά το γεγονός ότι οι συγκεντρώσεις των αλκαλοειδών μετρήθηκαν σε ένα μόνο φυτικό δείγμα. Η περιεκτικότητα του διαβολόχορτου σε τοξικές ουσίες μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τα χαρακτηριστικά του φυτού. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να καθοριστεί με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα μια καθολικά θανατηφόρα ποσότητα φύλλων, καρπών ή σπόρων.
Η επιστημονική διερεύνηση καταγράφει τις συνέπειες της λανθασμένης αναγνώρισης ενός δηλητηριώδους φυτού ως βρώσιμου λαχανικού. Η παρουσία των ίδιων αλκαλοειδών σε επιμολυσμένα αγροτικά προϊόντα εξηγεί γιατί το διαβολόχορτο αποτελεί αντικείμενο ελέγχων στην παραγωγή τροφίμων. Η πρόληψη απαιτεί αναγνώριση και απομάκρυνση των τοξικών ζιζανίων από τις καλλιέργειες, αποτελεσματικό διαχωρισμό των φυτικών υλικών κατά τη συγκομιδή και κατάλληλους ελέγχους στις πρώτες ύλες.
Πηγή: BMC Pharmacology and Toxicology
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Τυρί του τοστ: Ανάκληση-μαμούθ 235,7 τόνων – Τρεις από τους 13 ασθενείς εμφάνισαν αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο (Φωτο)
- Το κόλπο με τη σάλτσα που κάνει ένα γεύμα να φαίνεται πιο υγιεινό
- 30 επικίνδυνες κρέμες προσώπου με υδράργυρο και υδροκινόνη – Δείτε τη λίστα
- Σκλαβενίτης, Lidl, ΑΒ, My Market, Μασούτης: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν στη μάχη των δισεκατομμυρίων
- Ελαιόλαδο και σάκχαρο: Νέα επιστημονική μελέτη εξετάζει αν έχει σημασία πότε το καταναλώνουμε
- Εργαζόμενος ξενοδοχείου κατηγορείται ότι έκλεψε 192 ουρές αστακού από το εστιατόριο αξίας 7.800 δολαρίων (βίντεο)
