Η ανίχνευση της τοξικής ουσίας πατουλίνη σε χυμό μήλου γερμανικής προέλευσης οδήγησε στις 8 Οκτωβρίου 2026 στην ευρωπαϊκή κοινοποίηση RASFF, με ταξινόμηση Alert και χαρακτηρισμό του κινδύνου ως δυνητικά σοβαρού. Οι εργαστηριακές αναλύσεις κατέγραψαν συγκεντρώσεις 153 και 143 μg/kg, έναντι ανώτατου επιτρεπτού επιπέδου 50 μg/kg. Η διανομή αφορούσε τη Γαλλία και την Ολλανδία, ενώ η γερμανική επιχείρηση προχώρησε σε δέσμευση προϊόντος και ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρί του τοστ: Ανάκληση-μαμούθ 235,7 τόνων – Τρεις από τους 13 ασθενείς εμφάνισαν αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο (Φωτο)
Στις 9 Οκτωβρίου ακολούθησε στη Γαλλία ανάκληση βιολογικού χυμού μήλου BIO VILLAGE, σε ατομικές συσκευασίες 20 cl και πολυσυσκευασίες έξι τεμαχίων, λόγω παρουσίας πατουλίνης. Τα προϊόντα είχαν διατεθεί μέσω της μεγάλης αλυσίδας σουπερμάρκετ E.Leclerc, με ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας 17 και 24 Σεπτεμβρίου 2027.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Μην τον αγοράζετε»: 5.000 αφίσες στο μετρό του Λονδίνου καλούν τους καταναλωτές να μην αγοράζουν σολομό
Η πατουλίνη έχει τεκμηριωμένη τοξικότητα σε πειραματικές μελέτες, στις οποίες έχουν παρατηρηθεί βλάβες στο γαστρεντερικό σύστημα, οξειδωτικό στρες, κυτταροτοξικές και ανοσοτοξικές επιδράσεις. Η οξεία έκθεση σε υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές, ενώ οι μακροχρόνιες επιπτώσεις στον άνθρωπο παραμένουν ανεπαρκώς τεκμηριωμένες. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τα μικρά παιδιά, λόγω του χαμηλότερου σωματικού τους βάρους και της πιθανής αυξημένης κατανάλωσης χυμού μήλου σε σχέση με το βάρος τους.
Τι είναι η πατουλίνη
Η πατουλίνη είναι μυκοτοξίνη που παράγεται από διάφορους μύκητες, κυρίως τον Penicillium expansum, ο οποίος προσβάλλει μήλα κατά την ωρίμανση, τη συγκομιδή και την αποθήκευση. Η ανάπτυξη του μύκητα ευνοείται από τραυματισμούς, αλλοιώσεις και ακατάλληλες συνθήκες συντήρησης. Η παρουσία πατουλίνης σχετίζεται με τοξικές επιδράσεις που έχουν μελετηθεί πειραματικά, ενώ η διατροφική έκθεση αξιολογείται ιδιαίτερα προσεκτικά για παιδιά με υψηλή κατανάλωση χυμών.
Για τις βιομηχανίες χυμών, η πρώτη γραμμή ελέγχου βρίσκεται στην παραλαβή των μήλων. Η σύσταση 2003/598/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απαιτεί προσεκτική διαλογή και απομάκρυνση καρπών με σήψη, τραυματισμούς ή ενδείξεις μυκητιακής ανάπτυξης. Επισημαίνει επίσης ότι εξωτερικά υγιείς καρποί ενδέχεται να παρουσιάζουν εσωτερική προσβολή. Συνεπώς, η οπτική επιθεώρηση χρειάζεται να συμπληρώνεται με δειγματοληπτικούς ελέγχους εσωτερικής σήψης και τεκμηριωμένα κριτήρια αποδοχής φορτίων.
Η διαχείριση της αποθήκευσης επηρεάζει άμεσα την πιθανότητα ανάπτυξης μυκήτων και σχηματισμού πατουλίνης. Η ευρωπαϊκή σύσταση προβλέπει ταχεία ψύξη, κατάλληλες θερμοκρασίες ανά ποικιλία, περιορισμό των μηχανικών καταπονήσεων και συστηματική παρακολούθηση της σήψης. Για αποθηκευμένα μήλα συστήνεται έλεγχος τουλάχιστον μηνιαίως, με συχνότερη επιθεώρηση όταν οι συνθήκες αποκλίνουν από τις επιθυμητές. Η ιχνηλασιμότητα πρέπει να διατηρεί πληροφορίες για προμηθευτή, συγκομιδή και διάρκεια αποθήκευσης.
Η παστερίωση δεν εξασφαλίζει την απομάκρυνση της πατουλίνης που έχει ήδη σχηματιστεί. Η ουσία εμφανίζει σχετική θερμική σταθερότητα, ιδιαίτερα στο όξινο περιβάλλον του χυμού μήλου. Η σύσταση 2003/598/ΕΚ αναφέρει ότι σύντομες θερμικές επεξεργασίες υψηλής θερμοκρασίας μπορούν να μειώσουν τη συγκέντρωση περίπου κατά 20%, χωρίς να εγγυώνται ασφαλές τελικό προϊόν. Επομένως, η θερμική επεξεργασία δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον έλεγχο της πρώτης ύλης.
Μελέτη στο Food Research International, εξέτασε την επίδραση των επιμέρους σταδίων παραγωγής στις συγκεντρώσεις πατουλίνης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το πλύσιμο, η διαλογή και η απομάκρυνση αλλοιωμένων τμημάτων μπορούν να περιορίσουν την επιμόλυνση, χωρίς να εξασφαλίζουν πλήρη απομάκρυνση. Προτείνουν έλεγχο από την καλλιέργεια μέχρι τη μεταποίηση, καθώς η αρχική ποιότητα των μήλων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την αποτελεσματικότητα των επόμενων χειρισμών.
Πειραματική μελέτη για την επίδραση της αποθήκευσης και της αρχικής επεξεργασίας κατέγραψε αύξηση της μέσης συγκέντρωσης πατουλίνης στα μήλα από 90 σε 2.445 ng/g, ανάλογα με τη διάρκεια παραμονής τους πριν από την επεξεργασία. Μετά το πλύσιμο και την απομάκρυνση αλλοιωμένων καρπών παρατηρήθηκαν χαμηλότερες συγκεντρώσεις. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την ανάγκη περιορισμού του χρόνου αναμονής και αξιολόγησης κάθε φορτίου πριν από την έκθλιψη.
Άλλη έρευνα στο Food and Bioprocess Technology, εξέτασε την εφαρμογή υπεριώδους ακτινοβολίας UV-C για τον έλεγχο του Penicillium expansum και της πατουλίνης σε προϊόντα μήλου. Η τεχνολογία παρουσίασε δυνατότητες μείωσης της επιμόλυνσης υπό συγκεκριμένες πειραματικές συνθήκες. Ωστόσο, η βιομηχανική εφαρμογή απαιτεί επικύρωση της αποτελεσματικότητας, αξιολόγηση των προϊόντων αποδόμησης και έλεγχο πιθανών μεταβολών στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του χυμού.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/915 καθορίζει μέγιστη συγκέντρωση πατουλίνης 50 μg/kg για χυμούς φρούτων και 10 μg/kg για χυμούς μήλου που προορίζονται και διατίθενται ειδικά για βρέφη και μικρά παιδιά. Η σύσταση 2003/598/ΕΚ προτείνει επιπλέον στόχο 25 μg/kg για τους συνήθεις χυμούς μήλου. Η διαφοροποίηση μεταξύ νομοθετικού ορίου και προληπτικού στόχου επιτρέπει στις επιχειρήσεις να καθορίζουν αυστηρότερες εσωτερικές προδιαγραφές.
Στο σύστημα HACCP μιας βιομηχανίας χυμών, η πατουλίνη χρειάζεται ειδική αξιολόγηση κινδύνου, τεκμηριωμένο πρόγραμμα δειγματοληψίας και αναλύσεις με επικυρωμένες μεθόδους σε κατάλληλα διαπιστευμένα εργαστήρια. Η αποδέσμευση παρτίδων πρέπει να βασίζεται σε αντιπροσωπευτικά αποτελέσματα, ενώ οι αποκλίσεις απαιτούν διερεύνηση προμηθευτών, πρώτων υλών και συνθηκών αποθήκευσης. Η αποτελεσματικότητα του συστήματος κρίνεται από την ικανότητα εντοπισμού της επιμόλυνσης πριν από τη συσκευασία και τη διανομή.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων τη βιομηχανία και την εστίαση. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
Οι χυμοί που ανακλήθηκαν
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Το κόλπο με τη σάλτσα που κάνει ένα γεύμα να φαίνεται πιο υγιεινό
- 30 επικίνδυνες κρέμες προσώπου με υδράργυρο και υδροκινόνη – Δείτε τη λίστα
- Σκλαβενίτης, Lidl, ΑΒ, My Market, Μασούτης: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν στη μάχη των δισεκατομμυρίων
- Ελαιόλαδο και σάκχαρο: Νέα επιστημονική μελέτη εξετάζει αν έχει σημασία πότε το καταναλώνουμε
- Εργαζόμενος ξενοδοχείου κατηγορείται ότι έκλεψε 192 ουρές αστακού από το εστιατόριο αξίας 7.800 δολαρίων (βίντεο)
