Μια επαναστατική μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας
Η ιδέα ότι το σώμα μπορεί να καίει περισσότερες θερμίδες απλώς και μόνο επειδή εκτίθεται στο κρύο δεν είναι καινούργια. Όταν κρυώνουμε και τρέμουμε, ο οργανισμός αυξάνει την παραγωγή θερμότητας για να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του, καταναλώνοντας περισσότερη ενέργεια. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται θερμογένεση και έχει μελετηθεί εκτενώς τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε ανθρώπους.
Ωστόσο, ερευνητές από το Τμήμα Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Νότιας Δανίας αποφάσισαν να προσεγγίσουν το ζήτημα διαφορετικά. Αντί να προσπαθήσουν να μιμηθούν τις επιδράσεις του κρύου μέσω φαρμάκων ή άλλων παρεμβάσεων, διερεύνησαν αν η ίδια η διατροφή μπορεί να ενεργοποιήσει τη θερμογένεση, χωρίς παγωμένα μπάνια ή χαμηλές θερμοκρασίες.
Οι ερευνητές Φίλιπ Ρούπερτ και Γιαν-Βίλχελμ Κόρνφελντ επικεντρώθηκαν σε δύο συγκεκριμένα αμινοξέα: τη μεθειονίνη και την κυστεΐνη. Πρόκειται για θειούχα αμινοξέα που βρίσκονται σε υψηλές συγκεντρώσεις κυρίως σε ζωικές πρωτεΐνες, όπως το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ενώ υπάρχουν σε χαμηλότερα επίπεδα σε πολλές φυτικές τροφές, όπως τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και τα όσπρια.
Σε πειράματα που διήρκεσαν επτά ημέρες, οι επιστήμονες τροποποίησαν τη διατροφή ποντικών μειώνοντας σημαντικά τα επίπεδα αυτών των δύο αμινοξέων. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: τα ζώα που κατανάλωναν δίαιτα χαμηλή σε μεθειονίνη και κυστεΐνη έκαιγαν περισσότερες θερμίδες, χωρίς να τρώνε λιγότερο και χωρίς να κινούνται περισσότερο από τα ποντίκια που ακολουθούσαν κανονική διατροφή.
Σύμφωνα με τον Κόρνφελντ, παρατηρήθηκε αύξηση περίπου 20% στη θερμογένεση, γεγονός που οδήγησε σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους. Το αξιοσημείωτο είναι ότι η απώλεια αυτή δεν οφειλόταν σε μείωση της πρόσληψης τροφής ή σε αυξημένη σωματική δραστηριότητα, αλλά στο ότι τα ζώα παρήγαν περισσότερη θερμότητα και άρα κατανάλωναν περισσότερη ενέργεια.
Μάλιστα, η απώλεια βάρους που προέκυψε από τη διατροφική παρέμβαση ήταν σχεδόν αντίστοιχη με εκείνη που παρατηρείται όταν τα ποντίκια εκτίθενται διαρκώς σε θερμοκρασία περίπου πέντε βαθμών Κελσίου. Με άλλα λόγια, η τροποποιημένη διατροφή φαίνεται να «ξεγελά» το σώμα ώστε να λειτουργεί σαν να βρίσκεται σε ψυχρό περιβάλλον.
Οι ερευνητές αναζήτησαν επίσης το σημείο του οργανισμού όπου συνέβαινε αυτή η αυξημένη καύση θερμίδων. Διαπίστωσαν ότι η ενεργοποίηση εντοπιζόταν στο λεγόμενο μπεζ λίπος, έναν τύπο λιπώδους ιστού που βρίσκεται κάτω από το δέρμα τόσο σε ποντίκια όσο και σε ανθρώπους. Το μπεζ λίπος είναι γνωστό ότι ενεργοποιείται κατά την έκθεση στο κρύο και έχει την ικανότητα να καίει ενέργεια για την παραγωγή θερμότητας.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, το μπεζ λίπος ενεργοποιήθηκε τόσο κατά τη θερμογένεση που προκλήθηκε από το κρύο όσο και κατά τη θερμογένεση που προκλήθηκε από τη διατροφή. Αυτό υποδηλώνει ότι η μείωση μεθειονίνης και κυστεΐνης ενεργοποιεί παρόμοιους μηχανισμούς με εκείνους της ψυχρής έκθεσης.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι άτομα που ακολουθούν χορτοφαγική ή αυστηρά φυτική διατροφή καταναλώνουν φυσικά μικρότερες ποσότητες αυτών των αμινοξέων, λόγω της αποφυγής ζωικών προϊόντων. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι μια απλή υιοθέτηση φυτικής διατροφής αρκεί για να αναπαραχθούν τα ίδια αποτελέσματα στους ανθρώπους. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν τα ευρήματα ισχύουν και στον άνθρωπο.
