Μεγάλη μελέτη συνδέει την ασπαρτάμη και άλλα πρόσθετα με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη, εγείροντας νέα ερωτήματα για την ασφάλεια των «υγιεινών» επιλογών στη βιομηχανία τροφίμων.
Η εικόνα ενός δροσερού ανθρακούχου ποτού με την ένδειξη “χωρίς ζάχαρη” παραπέμπει εύκολα σε μια υγιεινή εναλλακτική, ειδικά για όσους προσέχουν το βάρος τους ή διαχειρίζονται το σάκχαρό τους. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα αποκαλύπτουν ότι τα τεχνητά γλυκαντικά που χρησιμοποιούνται ευρέως σε προϊόντα όπως η Coca-Cola διαίτης ή τα γιαούρτια “light”, ενδέχεται να υπονομεύουν αυτή την υπόσχεση υγείας.
Στη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα μελέτη του είδους της, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης παρακολούθησαν πάνω από 108.000 άτομα για οκτώ χρόνια, εστιάζοντας στις διατροφικές τους συνήθειες και στην κατανάλωση πρόσθετων τροφίμων. Οι συμμετέχοντες, με μέσο όρο ηλικίας τα 43 έτη, κατέγραφαν αναλυτικά τι έτρωγαν κάθε έξι μήνες, συμπληρώνοντας διατροφικά ημερολόγια διάρκειας τριών ημερών σε διαφορετικά σημεία της εβδομάδας, ώστε να αποτυπωθεί αντιπροσωπευτικά το καθημερινό τους πρόγραμμα.
Τα ευρήματα της μελέτης
1.131 άτομα διαγνώστηκαν με διαβήτη τύπου 2 κατά τη διάρκεια της μελέτης. Η κατανάλωση ορισμένων μειγμάτων πρόσθετων, στα οποία περιλαμβάνεται και η ασπαρτάμη, συσχετίστηκε με αύξηση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 έως και 13%.
Το πρώτο από τα μελετώμενα μείγματα πρόσθετων, που περιελάμβανε τροποποιημένα άμυλα, πηκτίνες, κόμμι γκουάρ, πολυφωσφορικά και άλλες συντηρητικές ή σταθεροποιητικές ουσίες, αύξησε τον κίνδυνο κατά 8%. Το δεύτερο μείγμα, όμως, που περιείχε τεχνητά γλυκαντικά όπως ασπαρτάμη, σουκραλόζη και ακεσουλφάμη-Κ, μαζί με χρωστικές και οξυνιστικά, όπως το κιτρικό οξύ και την καραμέλα με θειώδη άλατα, παρουσίασε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση κινδύνου κατά 13%.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο PLOS Medicine, δεν απέδωσε την αύξηση του κινδύνου αποκλειστικά σε κάποιο μεμονωμένο συστατικό, αλλά ενίσχυσε την υπόθεση ότι ο συνδυασμός διαφόρων πρόσθετων τροφίμων, ειδικά όταν καταναλώνονται σε καθημερινή βάση μέσω υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων (UPF), μπορεί να επιβαρύνει τον οργανισμό με τρόπους που δεν έχουν ακόμη πλήρως κατανοηθεί.
Η ασπαρτάμη, ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα τεχνητά γλυκαντικά από τη δεκαετία του ’80, αποτέλεσε κεντρικό σημείο αναφοράς. Το 2023, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας την κατέταξε στην κατηγορία των ουσιών “πιθανώς καρκινογόνων για τον άνθρωπο“, χωρίς ωστόσο να μεταβάλει τα αποδεκτά όρια κατανάλωσης. Σύμφωνα με τις οδηγίες, ένας ενήλικας 70 κιλών μπορεί να καταναλώσει έως και 14 κουτιά αναψυκτικού διαίτης την ημέρα, χωρίς να υπερβαίνει το ασφαλές όριο. Ωστόσο, η συχνή καθημερινή έκθεση, σε συνδυασμό με την παρουσία πολλών άλλων πρόσθετων, φαίνεται πως αποτελεί πιο πολύπλοκο ζήτημα απ’ ό,τι μέχρι σήμερα θεωρούσαμε.
Η έρευνα υποστηρίζει την άποψη ότι ορισμένα τεχνητά γλυκαντικά και πρόσθετα μπορεί να διαταράσσουν τη μικροχλωρίδα του εντέρου, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός μεταβολίζει και ρυθμίζει τη γλυκόζη. Αυτή η αλλαγή ενδέχεται να επηρεάζει μακροπρόθεσμα την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικών διαταραχών όπως ο διαβήτης.
Ο διαβήτης τύπου 2, που αφορά περίπου το 90% των περιπτώσεων διαβήτη, είναι μια πάθηση που εμφανίζεται όταν το σώμα είτε δεν παράγει επαρκή ποσότητα ινσουλίνης είτε όταν η ινσουλίνη δεν λειτουργεί αποτελεσματικά. Η χρόνια υπεργλυκαιμία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως καρδιοπάθειες, εγκεφαλικά επεισόδια, νεφρική ανεπάρκεια, προβλήματα όρασης και ακρωτηριασμούς. Η συσχέτισή του με την παχυσαρκία και την υπερβολική κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφών έχει τεκμηριωθεί επανειλημμένα.
