Ένας έφηβος στη Βρετανία έχασε μόνιμα μεγάλο μέρος της όρασής του εξαιτίας μιας ακραία περιορισμένης και φτωχής σε θρεπτικά συστατικά διατροφής, σε μια περίπτωση που ανέδειξε έναν συχνά παραγνωρισμένο κίνδυνο: η κακή διατροφή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές νευρολογικές βλάβες ακόμη και σε ανθρώπους με φυσιολογικό βάρος. Η περίπτωση δημοσιεύθηκε το 2019 στο ιατρικό περιοδικό Annals of Internal Medicine από τους Ρόμπερτ Χάρισον, Βικτόρια Γουόρμπαρτον, Άντριου Λουξ και Ντέιβιντ Άταν, με τίτλο «Blindness Caused by a Junk Food Diet». Αφορούσε έναν 17χρονο ασθενή στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος είχε αναπτύξει σοβαρή απώλεια όρασης μετά από χρόνια διατροφικών ελλείψεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές αλεύρι που βρέθηκε στο επίκεντρο εισαγγελικής έρευνας για τη χρήση πιθανώς καρκινογόνου ουσίας
Η ιστορία του είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα. Στην ηλικία των 14 ετών ο έφηβος επισκέφθηκε τον οικογενειακό γιατρό επειδή ένιωθε ασυνήθιστα κουρασμένος. Οι εξετάσεις αίματος έδειξαν ήπια αναιμία και χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Β12, μιας βιταμίνης απαραίτητης για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος και την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Ο γιατρός συνέστησε διατροφικές αλλαγές και χορήγησε ενέσεις βιταμίνης Β12. Ωστόσο, ο έφηβος δεν συνέχισε τη θεραπεία. Τα επόμενα χρόνια η κατάσταση επιδεινώθηκε χωρίς να υπάρχει αρχικά σαφής αιτία. Στα 15 του άρχισε να παρουσιάζει προβλήματα στην όραση. Οι οφθαλμολογικές εξετάσεις δεν έδειξαν κάποια εμφανή πάθηση των ματιών και οι γιατροί δεν μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί η όρασή του χειροτέρευε σταδιακά.
Όταν έφτασε στην ηλικία των 17 ετών, παραπέμφθηκε σε ειδικό νευρο-οφθαλμίατρο για πιο λεπτομερή διερεύνηση. Οι εξετάσεις έδειξαν ότι η οπτική του οξύτητα ήταν 20/200 και στα δύο μάτια. Αυτό σημαίνει ότι μπορούσε να διακρίνει στα 20 πόδια ό,τι ένα άτομο με φυσιολογική όραση θα έβλεπε καθαρά στα 200 πόδια. Το επίπεδο αυτό αντιστοιχεί σε τύφλωση σύμφωνα με τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται σε πολλές χώρες. Οι γιατροί δεν βρήκαν ενδείξεις τραυματισμού ή ασθένειας των ματιών. Η νευρολογική εξέταση ήταν φυσιολογική και ο ίδιος αρνήθηκε χρήση αλκοόλ, καπνού ή ναρκωτικών ουσιών, παράγοντες που μπορούν επίσης να συνδεθούν με παρόμοιες βλάβες. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα όμως αποκάλυψαν την πραγματική αιτία: ο οργανισμός του παρουσίαζε έντονες ενδείξεις παρατεταμένης διατροφικής ανεπάρκειας.
Όταν οι γιατροί τον ρώτησαν αναλυτικότερα για τις διατροφικές του συνήθειες, ο έφηβος αποκάλυψε ότι από μικρός απέφευγε πολλά τρόφιμα λόγω προβλημάτων με τις υφές τους. Για χρόνια η καθημερινή του διατροφή αποτελούνταν σχεδόν αποκλειστικά από τηγανητές πατάτες από fast food, λευκό ψωμί, πατατάκια, λουκάνικα και επεξεργασμένο ζαμπόν.
Η διατροφή αυτή του παρείχε θερμίδες αρκετές ώστε να διατηρεί φυσιολογικό βάρος, αλλά δεν του παρείχε τις απαραίτητες βιταμίνες και μέταλλα που χρειάζεται ο οργανισμός. Οι γιατροί διέγνωσαν διατροφική οπτική νευροπάθεια, μια σπάνια μορφή απώλειας όρασης που προκαλείται από σοβαρές ελλείψεις θρεπτικών συστατικών. Η συγκεκριμένη πάθηση δεν αφορά κυρίως το ίδιο το μάτι, αλλά το οπτικό νεύρο, το οποίο μεταφέρει τα οπτικά σήματα από τον αμφιβληστροειδή προς τον εγκέφαλο. Η παρατεταμένη έλλειψη βιταμίνης Β12 μπορεί να προκαλέσει βλάβη στις νευρικές ίνες, ενώ ελλείψεις όπως αυτή του χαλκού έχουν επίσης συσχετιστεί με παρόμοιες νευρολογικές επιπλοκές.
Ο έφηβος έλαβε συμπληρώματα για την αποκατάσταση των ελλείψεων και παραπέμφθηκε σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας για την αντιμετώπιση της έντονης αποφυγής τροφών. Οι γιατροί διαπίστωσαν ότι η διατροφική συμπεριφορά του συνδεόταν με μια διαταραχή αποφυγής και περιορισμού της πρόσληψης τροφής, γνωστή ως ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder), όπου το άτομο μπορεί να περιορίζει δραστικά τις τροφές που καταναλώνει εξαιτίας αισθητηριακών χαρακτηριστικών, όπως η υφή ή η γεύση.
Μετά τη θεραπεία, η όρασή του σταμάτησε να επιδεινώνεται, αλλά δεν παρουσίασε ουσιαστική βελτίωση. Η βλάβη στο οπτικό νεύρο είχε γίνει πλέον μόνιμη. Όπως εξηγούν οι συγγραφείς της μελέτης, η διατροφική οπτική νευροπάθεια μπορεί να είναι αναστρέψιμη όταν εντοπιστεί έγκαιρα, όμως όταν το οπτικό νεύρο υποστεί ατροφία, η απώλεια όρασης μπορεί να παραμείνει για πάντα.
Η περίπτωση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική επειδή δεν αφορούσε έναν ασθενή με εμφανή υποσιτισμό. Ο έφηβος είχε φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος και δεν έμοιαζε εξωτερικά υποσιτισμένος. Αυτό υπενθυμίζει στους γιατρούς ότι η ποιότητα της διατροφής έχει σημασία ανεξάρτητα από το βάρος ενός ανθρώπου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι μια εξαιρετικά περιορισμένη διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ελλείψεις ακόμη και στις σύγχρονες κοινωνίες, όπου η έλλειψη τροφής δεν είναι συνήθως το πρόβλημα. Η επάρκεια θερμίδων δεν σημαίνει απαραίτητα επάρκεια θρεπτικών ουσιών. Η περίπτωση του νεαρού Βρετανού αποτελεί μια σπάνια αλλά ηχηρή προειδοποίηση: μια διατροφή που φαίνεται απλώς «κακή συνήθεια» μπορεί, σε βάθος χρόνου, να προκαλέσει βλάβες σε ζωτικά συστήματα του οργανισμού — ακόμη και να στερήσει από έναν άνθρωπο την όρασή του.
Επιστημονική τεκμηρίωση: Harrison, R., Warburton, V., Lux, A., & Atan, D. (2019). Blindness Caused by a Junk Food Diet. Annals of Internal Medicine, 171(11), 859. https://doi.org/10.7326/l19-0361
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- «Έρλινγκ Χάαλαντ, καλύτερα να κλωτσάς παρά να μιλάς» – Η αντίδραση επιστημόνων τροφίμων στις δηλώσεις του ποδοσφαιριστή για το γάλα
- Συναγερμός στην παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων: Κυβερνοεπιθέσεις «νεκρώνουν» εργοστάσια και προκαλούν ελλείψεις
- Το τέλος της χημειοθεραπείας όπως τη γνωρίζουμε; Μικροσκοπικά ρομπότ θα μεταφέρουν φάρμακα απευθείας στους όγκους
- Τα 6 ψάρια που προστατεύουν περισσότερο την καρδιά και τον εγκέφαλο
- Σκύλος και καύσωνας: Ο «κανόνας των 20 λεπτών» που μπορεί να σώσει το κατοικίδιό σας
- Πίτσα: Σε τι χρησιμεύει επιτέλους αυτό το μικρό πλαστικό «τραπεζάκι» στο κέντρο της;
