Μια τροποποιημένη εκδοχή της μεσογειακής διατροφής, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης και προσεκτικά ρυθμισμένες ποσότητες του απαραίτητου αμινοξέος μεθειονίνη, φαίνεται ότι μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της μεταβολικής υγείας και στην υγιή γήρανση. Τα συμπεράσματα προέρχονται από νέα επιστημονική έρευνα του University of Southern California (USC), η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism. Η διατροφική προσέγγιση που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη βασίστηκε σε χαρακτηριστικά παραδοσιακών διατροφικών προτύπων περιοχών με αυξημένο προσδόκιμο ζωής, όπως η νότια Ιταλία και η Οκινάουα της Ιαπωνίας.
Η μελέτη έδειξε ότι η συγκεκριμένη διατροφή βελτίωσε σημαντικούς δείκτες υγείας σε πειραματόζωα, ενώ παράλληλα η ανάλυση στοιχείων από περισσότερους από 200.000 ανθρώπους κατέγραψε μικρότερη συχνότητα παχυσαρκίας και σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 σε όσους ακολουθούσαν διατροφή με περιορισμένη κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών.
Τι είναι η δίαιτα μακροζωίας
Η διατροφή που εξετάστηκε βασίζεται στις αρχές της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής, δίνοντας έμφαση σε φυτικά τρόφιμα, όσπρια, λαχανικά, φρούτα, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και ψάρια, ενώ περιορίζει την πρόσληψη ζωικών προϊόντων. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αποτελεί η χαμηλή συνολική πρόσληψη πρωτεΐνης και η ελεγχόμενη ποσότητα μεθειονίνης, ενός απαραίτητου αμινοξέος που βρίσκεται κυρίως στο κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Η μεθειονίνη είναι απαραίτητη για πολλές βιολογικές λειτουργίες, ωστόσο η νέα μελέτη εξετάζει κατά πόσο η ποσότητά της στη διατροφή μπορεί να επηρεάζει τη γήρανση, τον μεταβολισμό και την εμφάνιση μεταβολικών νοσημάτων.
Η ερευνητική ομάδα του USC Leonard Davis School of Gerontology σχεδίασε ένα πείραμα σε ποντίκια ηλικίας 20 μηνών, τα οποία αντιστοιχούν σε προχωρημένη ηλικία για το συγκεκριμένο ζωικό μοντέλο. Τα ζώα χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες που ακολούθησαν διαφορετικά διατροφικά πρότυπα. Η πρώτη ομάδα κατανάλωσε συμβατική τροφή εργαστηρίου, η δεύτερη ακολούθησε δυτικού τύπου διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και σάκχαρα, η τρίτη κετογονική δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων και η τέταρτη ειδικά σχεδιασμένη δίαιτα μακροζωίας με χαμηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη και περιορισμένη αλλά επαρκή ποσότητα μεθειονίνης. Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τη διάρκεια της υγιούς ζωής, τη σύσταση σώματος, τη μυϊκή μάζα, τους δείκτες ευθραυστότητας και πολλούς μεταβολικούς βιοδείκτες.
Τα ποντίκια που ακολούθησαν τη δίαιτα μακροζωίας παρουσίασαν τα καλύτερα συνολικά αποτελέσματα. Διατήρησαν περισσότερα χρόνια καλής υγείας, εμφάνισαν μικρότερη συσσώρευση σωματικού λίπους και χαμηλότερα επίπεδα ευθραυστότητας συγκριτικά με τις υπόλοιπες ομάδες. Παράλληλα, διατηρήθηκε η άλιπη μυϊκή μάζα, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό κατά τη γήρανση, καθώς η απώλεια μυών αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες λειτουργικής έκπτωσης στους ηλικιωμένους.
Ο ρόλος της μεθειονίνης στον μεταβολισμό
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το γεγονός ότι η μεταβολή της ποσότητας ενός μόνο αμινοξέος ήταν αρκετή για να προκαλέσει σημαντικές μεταβολικές αλλαγές. Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Maura Fanti, ερευνήτρια στο USC Leonard Davis School of Gerontology, ανέφερε ότι τα αποτελέσματα υποδεικνύουν πως η σύσταση των αμινοξέων στη διατροφή ενδέχεται να έχει μεγαλύτερη σημασία από τη συνολική ποσότητα πρωτεΐνης όταν στόχος είναι η βελτίωση της μεταβολικής λειτουργίας.Η έρευνα έδειξε ότι η επαρκής αλλά χαμηλή πρόσληψη μεθειονίνης συνδέθηκε με ευνοϊκές μεταβολικές προσαρμογές, ενώ υψηλότερες συγκεντρώσεις του αμινοξέος εξουδετέρωσαν τα θετικά αποτελέσματα της δίαιτας.
Η συγκεκριμένη διατροφική παρέμβαση συνδέθηκε επίσης με βελτίωση σημαντικών βιολογικών δεικτών που σχετίζονται με την καρδιομεταβολική υγεία. Μεταξύ αυτών καταγράφηκε αύξηση της ορμόνης GLP-1, η οποία συμμετέχει στη ρύθμιση της γλυκόζης, της όρεξης και της έκκρισης ινσουλίνης. Παρατηρήθηκαν ακόμη αλλαγές σε μόρια σηματοδότησης που εμπλέκονται στη ρύθμιση του μεταβολισμού και της διαδικασίας της γήρανσης. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, παρότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανθρώπων και πειραματόζωων ως προς τη λειτουργία αυτών των μηχανισμών, τα ευρήματα αποτελούν ισχυρή βάση για μελλοντικές κλινικές μελέτες.
Ένα ακόμη εύρημα της μελέτης ήταν ότι τα ποντίκια που κατανάλωναν τη δίαιτα μακροζωίας έτρωγαν μεγαλύτερες ποσότητες τροφής σε σχέση με τις υπόλοιπες ομάδες και προσλάμβαναν αντίστοιχο αριθμό θερμίδων. Παρά την αυξημένη κατανάλωση τροφής, εμφάνισαν μικρότερο ποσοστό σωματικού λίπους, χωρίς να μειωθεί η μυϊκή τους μάζα. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτό υποδηλώνει ότι η ποιότητα των αμινοξέων μπορεί να επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται την ενέργεια και το λίπος.
Ανάλυση δεδομένων από περισσότερους από 200.000 ανθρώπους
Εκτός από τα πειραματικά δεδομένα, οι ερευνητές πραγματοποίησαν επιδημιολογική ανάλυση διατροφικών και υγειονομικών στοιχείων περισσότερων από 200.000 ενηλίκων, σε συνεργασία με το University of Toronto και το Harvard University. Η ανάλυση έδειξε ότι όσοι κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες ζωικής πρωτεΐνης και επομένως περισσότερη μεθειονίνη και άλλα απαραίτητα αμινοξέα παρουσίαζαν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας.
Παράλληλα, ο κίνδυνος εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 ήταν περίπου διπλάσιος συγκριτικά με άτομα που ακολουθούσαν διατροφή με περιορισμένη ή μηδενική κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών. Οι διαφορές αυτές καταγράφηκαν ακόμη και όταν τα άτομα με μεγαλύτερη κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης προσλάμβαναν λιγότερες συνολικά θερμίδες και ακολουθούσαν, σε γενικές γραμμές, υγιεινότερες διατροφικές συνήθειες.
Ο καθηγητής Valter Longo, επικεφαλής της μελέτης, αναφέρει ότι τα ευρήματα υποδηλώνουν πως η σύνθεση των πρωτεϊνών και ειδικότερα η πρόσληψη συγκεκριμένων αμινοξέων ενδέχεται να επηρεάζει περισσότερο τον μεταβολισμό από τη συνολική ποσότητα πρωτεΐνης που καταναλώνεται. Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο η υπερβολικά χαμηλή όσο και η υπερβολικά υψηλή πρόσληψη μεθειονίνης συνοδεύτηκαν από λιγότερο ευνοϊκά αποτελέσματα, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ισορροπημένης πρόσληψης του συγκεκριμένου αμινοξέος.
Αναφορά: Maura Fanti, Sebastian Brandhorst, Gerardo Navarrete, Arnold Diaz, Giacomo Giuliani, Dolly Chowdhury, Gabriel C. Antunes, Todd E. Morgan, Louis Dubeau, Valentina Villani, Laura Perin, Vasanti S. Malik, Frank B. Hu, Valter D. Longo. Methionine-supplemented longevity diet increases growth hormone, GLP-1, and FGF21; reduces frailty; and promotes healthspan. Cell Metabolism, 2026; DOI: 10.1016/j.cmet.2026.05.015
