Ο κρίσιμος ρόλος των ισοφλαβονών.
Υπήρχαν 2,3 εκατομμύρια γυναίκες που διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού και 685.000 θάνατοι παγκοσμίως το 2020, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Σε ανασκόπηση της ίδιας χρονιάς, 7,8 εκατομμύρια γυναίκες διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού τα τελευταία 5 χρόνια, καθιστώντας τον τον πιο διαδεδομένο καρκίνο στον κόσμο. Εμφανίζεται σε κάθε χώρα του κόσμου σε γυναίκες σε οποιαδήποτε ηλικία μετά την εφηβεία, αλλά με αυξανόμενα ποσοστά στη μετέπειτα ζωή, ενώ παράλληλα περίπου το 0,5-1% των καρκίνων του μαστού εμφανίζονται σε άνδρες.
Τα δεδομένα αυτά αυξάνουν την κινητοποίηση και την έρευνα, για τρόπους ή τροφές που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Η σόγια είναι αντικείμενο πολλών μελετών λόγω των συστατικών της που μοιάζουν με οιστρογόνα, γνωστά ως ισοφλαβόνες. Τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων έχουν αποδειχθεί ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού, επομένως φαίνεται ότι τα υψηλά επίπεδα πρόσληψης σόγιας θα πρέπει να κάνουν το ίδιο. Αλλά αυτή δεν είναι η πλήρης ιστορία.
Άρθρο του IFT, παρουσιάζει μια ματιά στα επιστημονικά στοιχεία που αφορούν τη σχέση μεταξύ καρκίνου του μαστού και κατανάλωσης σόγιας.
Οι ισοφλαβόνες είναι μια κατηγορία φυτοοιστρογόνων, τα οποία έχουν παρόμοια δομή με την οιστραδιόλη, έναν τύπο οιστρογόνου. Η σόγια παρέχει μια εξαιρετικά πλούσια πηγή ισοφλαβονών, αν και υπάρχουν σε μικρότερες ποσότητες σε άλλα φρούτα, λαχανικά και όσπρια. Οι ισοφλαβόνες μπορούν να μιμηθούν τις δράσεις των οιστρογόνων στο σώμα δεσμεύοντας τους υποδοχείς οιστρογόνων διαφόρων οργάνων, αν και είναι σημαντικό, τα φυσιολογικά αποτελέσματα αυτής της δέσμευσης μπορεί να διαφέρουν από τα αποτελέσματα των ενδογενών οιστρογόνων.
Φυσικά, αυτά τα ευρήματα έχουν προκαλέσει μεγάλη διαμάχη με τα χρόνια σχετικά με τον ρόλο της σόγιας στον καρκίνο του μαστού. Μέσω μιας ποικιλίας μηχανισμών, η έκθεση σε υψηλά επίπεδα οιστρογόνων και η υπερενεργοποίηση των υποδοχέων οιστρογόνων φαίνεται να παίζει ρόλο στην ανάπτυξη και την εξέλιξη του καρκίνου του μαστού. Μερικές προηγούμενες μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, όπως τα οιστρογόνα, οι ισοφλαβόνες σόγιας μπορούν να ενισχύσουν τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων, αν και πιο πρόσφατη έρευνα έχει προτείνει ότι η σόγια έχει είτε προστατευτική δράση είτε δεν έχει καμία επίδραση.
Εδώ βέβαια προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα, πως αφού οι ισοφλαβόνες είναι γνωστό ότι συνδέονται και ενεργοποιούν τους υποδοχείς οιστρογόνων, τότε πώς μπορούν να προστατεύσουν από τον καρκίνο του μαστού; Εκ πρώτης όψεως ακούγεται αντιφατικό, ωστόσο υπάρχουν δύο τύποι υποδοχέων οιστρογόνων στο σώμα, υποδοχείς άλφα και βήτα. Ανάλογα με τον ιστό, η κατανομή και η δράση αυτών των υποδοχέων θα διαφέρει. Ενώ τα οιστρογόνα συνδέονται και στους δύο υποδοχείς εξίσου, οι ισοφλαβόνες δεσμεύονται κατά προτίμηση με τους β-υποδοχείς . Οι άλφα-υποδοχείς έχουν βρεθεί σε υψηλότερες συγκεντρώσεις στον καρκινικό ιστό του μαστού, υποδηλώνοντας ότι η ενεργοποίησή τους μπορεί να παίξει ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης καρκινικών κυττάρων. Οι βήτα-υποδοχείς, από την άλλη πλευρά, φαίνεται να έχουν αντιπολλαπλασιαστικές επιδράσεις. Επιπλέον, μέσω της διαδικασίας της αρνητικής ανάδρασης, τα αυξημένα επίπεδα ισοφλαβονών μπορούν να μειώσουν την παραγωγή οιστρογόνων από τον ίδιο τον οργανισμό, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Εκτός από τις επιδράσεις τους στους υποδοχείς οιστρογόνων, οι ισοφλαβόνες σόγιας έχει αποδειχθεί ότι αναστέλλουν τον αγγειακό ενδοθηλιακό αυξητικό παράγοντα, εμποδίζουν την παραγωγή αντιδραστικών ειδών οξυγόνου και προάγουν πρωτεΐνες κατασταλτικής όγκου, οι οποίες μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, όπως αποδεικνύεται από πολλαπλές μελέτες, η κατανάλωση σόγιας δεν επηρεάζει τα επίπεδα οιστρογόνων ή τεστοστερόνης στους άνδρες. Αυτό υπογραμμίζει και πάλι ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις επιδράσεις των ισοφλαβονών σόγιας και των οιστρογόνων στον οργανισμό.
Ωστόσο, οι έρευνες που αφορούν αυτούς τους μηχανισμούς δεν μπορεί να είναι απόλυτα πειστικές καθώς, είναι αδύνατο να εξακριβωθεί η ακριβής ποσότητα σόγιας ή ισοφλαβονών που καταναλώνουν οι συμμετέχοντες στη μελέτη και οι πληθυσμοί που καταναλώνουν περισσότερα προϊόντα σόγιας μπορεί να μοιράζονται άλλους παράγοντες τρόπου ζωής που συμβάλλουν στον χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Αυτό σημαίνει ότι ενώ η σόγια φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού, ο βαθμός στον οποίο παρέχει αντικαρκινικά οφέλη απαιτεί περαιτέρω έρευνα.
