Η σοκαριστική υπέρβαση των ορίων ασφαλείας κατά 90% στα ύδατα της Ευρώπης αποκαλύπτουν το μέγεθος της διατροφικής απειλής
Μια νέα παγκόσμια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη διατροφική μας ασφάλεια. Η έρευνα αποδεικνύει ότι το διεθνές εμπόριο ψαριών λειτουργεί ως «όχημα» μεταφοράς των PFAS (περ- και πολυφθοροαλκυλικών ουσιών) σε περιοχές που θεωρούνται περιβαλλοντικά καθαρές. Τα «αιώνια χημικά» τα οποία δεν διασπώνται στο περιβάλλον ή στο ανθρώπινο σώμα έχουν συνδεθεί με καρκινογενέσεις ηπατικές βλάβες και προβλήματα στο ανοσοποιητικό σύστημα. Η ανάλυση στοιχείων δύο δεκαετιών από 3.126 τοποθεσίες παγκοσμίως δείχνει ότι το 99% της παγκόσμιας παραγωγής θαλασσινών είναι εκτεθειμένο σε αυτή τη ρύπανση.
Η παγκόσμια διασπορά μέσω των εξαγωγών
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της μελέτης είναι ότι οι χώρες που εισάγουν ψάρια από μολυσμένες περιοχές αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο για τους πολίτες τους. Για παράδειγμα στην Ιταλία οι εισαγωγές από τη Σουηδία αποτελούν μόλις το 11,7% της κατανάλωσης αλλά ευθύνονται για το 35,8% της πρόσληψης επικίνδυνων χημικών. Αντίθετα τα εγχώρια ψάρια της Ιταλίας αν και αποτελούν το 28% της κατανάλωσης συνεισφέρουν μόλις κατά 5,2% στην έκθεση σε PFAS.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελαιόλαδο: Τι συμβαίνει στην υγεία σας αν το προσθέτετε σε κάθε πιάτο – Του Νίκου Ζορζοβίλη
Αυτό το φαινόμενο της «εξαγόμενης ρύπανσης» παρατηρείται έντονα στην Ευρώπη η οποία εξάγει είδη υψηλού κινδύνου όπως ο μπακαλιάρος η ρέγγα το λαβράκι ο σολομός και ο τόνος σε παγκόσμιες αγορές. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα επίπεδα των χημικών PFOA και PFOS είναι τρεις φορές υψηλότερα στην Ασία σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα 11,72 ng/g στη Σαουδική Αραβία.
Ευρώπη: Υπέρβαση των ορίων κατά 90%
Η κατάσταση εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου είναι εξαιρετικά κρίσιμη όπως αναδεικνύουν τα στοιχεία που έφερε στη δημοσιότητα το Cibum. Οι αναλύσεις στα νερά και τα ψάρια της Ευρώπης δείχνουν ότι η ρύπανση είναι πλέον εκτός ελέγχου. Περίπου το 90% των δειγμάτων που εξετάστηκαν βρέθηκαν πάνω από τα νέα αυστηρά όρια ασφαλείας που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια πολύ γνωστή σοκολάτα «κέρδισε» την πρώτη θέση (και με διαφορά) για τη «Μειωμένη Συσκευασία της Χρονιάς 2025»;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπορεί μια τροφική δηλητηρίαση να προκαλέσει καρδιακή προσβολή; Μελέτη αποκαλύπτει την αλήθεια
Η ρύπανση αυτή προέρχεται από βιομηχανικά απόβλητα και τη χρήση πυροσβεστικών αφρών που καταλήγουν στα ποτάμια και τις ακτές μας. Αν και οι περιορισμοί της Σύμβασης της Στοκχόλμης το 2009 μείωσαν την παγκόσμια επικινδυνότητα του PFOS κατά 72% τα μη ρυθμιζόμενα χημικά μακράς αλύσου συνεχίζουν να αποτελούν σοβαρή απειλή. Το Cibum υπογραμμίζει ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές εκτίθενται καθημερινά σε συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ την ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη θέτοντας σε κίνδυνο κυρίως τις ευάλωτες ομάδες.
Ποια ψάρια θεωρούνται υψηλού κινδύνου
Η μελέτη προσδιορίζει τρεις κατηγορίες θαλασσινών που τείνουν να συσσωρεύουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις PFAS και απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή από τους καταναλωτές
- Θηρευτές στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας (π.χ. ξιφίας τόνος λαβράκι) λόγω της βιοσυσσώρευσης.
- Ψάρια με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος όπως ο σολομός η ρέγγα και οι σαρδέλες καθώς τα PFAS δεσμεύονται στις πρωτεΐνες και τους ιστούς.
- Είδη που ζουν στον βυθό και έρχονται σε άμεση επαφή με τα μολυσμένα ιζήματα.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι έγκυες, οι ηλικιωμένοι και οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικοί στις επιλογές τους.
