Το τετραχλωροαιθυλένιο (PCE), μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως στο στεγνό καθάρισμα και βρίσκεται σε οικιακά προϊόντα όπως κόλλες, προϊόντα αφαίρεσης λεκέδων και γυαλιστικά ανοξείδωτου χάλυβα, συνδέεται με σοβαρή ηπατική βλάβη
Οι περισσότερες παθήσεις του ήπατος οφείλονται σε υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, στη συσσώρευση λίπους λόγω παχυσαρκίας, διαβήτη ή υψηλής χοληστερόλης, καθώς και σε ιογενείς λοιμώξεις όπως η ηπατίτιδα Β και C. Ωστόσο, μια νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (Keck Medicine of USC) εντόπισε έναν ακόμη πιθανό ένοχο: τη χημική ουσία τετραχλωροαιθυλένιο (PCE), που χρησιμοποιείται ευρέως στο στεγνό καθάρισμα και υπάρχει σε προϊόντα όπως κόλλες, καθαριστικά λεκέδων και γυαλιστικά μετάλλων.
Το τετραχλωροαιθυλένιο (PCE ή perchloroethylene) είναι ένα πτητικό οργανικό χημικό που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες σχεδόν αποκλειστικά στο στεγνό καθάρισμα ρούχων, αλλά και ως διαλύτης για καθαρισμό μετάλλων, ηλεκτρονικών εξαρτημάτων και επιφανειών. Θεωρείται εξαιρετικά αποτελεσματικό γιατί διαλύει τα λίπη και τα έλαια χωρίς να χρειάζεται νερό — κάτι που το έκανε βασικό χημικό για τη βιομηχανία καθαρισμού ρούχων του 20ού αιώνα.
Ωστόσο, το PCE έχει αποδειχθεί ότι εξατμίζεται εύκολα και εισέρχεται στον αέρα των καθαριστηρίων αλλά και των σπιτιών, μέσω των ρούχων που επιστρέφουν από στεγνό καθάρισμα. Ο αέρας που περιέχει ίχνη του μπορεί να εισπνευστεί ή να απορροφηθεί από το δέρμα, ενώ όταν απορρίπτεται λανθασμένα, μολύνει το υπέδαφος και το πόσιμο νερό. Μελέτες έχουν συνδέσει τη μακροχρόνια έκθεση —ιδίως στους εργαζομένους σε στεγνοκαθαριστήρια— με βλάβες στο ήπαρ, στα νεφρά και στο νευρικό σύστημα, καθώς και με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος, της ουροδόχου κύστης και των λεμφωμάτων.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η έκθεση σε PCE μπορεί να τριπλασιάσει τον κίνδυνο εμφάνισης ηπατικής ίνωσης, μιας κατάστασης όπου ο ιστός του ήπατος σκληραίνει και αντικαθίσταται από ινώδη ιστό, οδηγώντας σταδιακά σε καρκίνο ήπατος, ανεπάρκεια ή ακόμα και θάνατο. Η μελέτη έδειξε επίσης ότι όσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση στο PCE, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα βλάβης.
Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει κατατάξει το PCE ως πιθανό καρκινογόνο για τον άνθρωπο (ομάδα 2Α). Παρότι η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ έχει ξεκινήσει τη σταδιακή απαγόρευσή του, η ουσία εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε ορισμένες χώρες και προϊόντα. Στην Ευρώπη, η χρήση του PCE παραμένει επιτρεπτή υπό αυστηρούς όρους, αλλά τα καθαριστήρια υποχρεούνται να διαθέτουν κλειστά συστήματα καθαρισμού, ώστε να περιορίζεται η εξάτμιση του χημικού στον αέρα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, περίπου το 7% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχουν ανιχνεύσιμα επίπεδα PCE στο αίμα τους. Ακόμη και μικρές αυξήσεις στη συγκέντρωση της ουσίας συσχετίστηκαν με πενταπλάσιο κίνδυνο ίνωσης, ανεξάρτητα από ηλικία, φύλο ή άλλους γνωστούς παράγοντες κινδύνου. Ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Brian Lee, τόνισε ότι το PCE ίσως εξηγεί περιπτώσεις ηπατικής νόσου σε άτομα χωρίς προφανείς αιτίες, υπογραμμίζοντας τη σημασία των περιβαλλοντικών παραγόντων στην υγεία του ήπατος. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η έγκαιρη αναγνώριση και ο περιορισμός της έκθεσης σε τέτοιες ουσίες μπορεί να οδηγήσουν σε πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση σοβαρών παθήσεων του ήπατος.
Αναφορά : Yinan Su, Jennifer L. Dodge, Brian P. Lee. Το τετραχλωροαιθυλένιο σχετίζεται με την παρουσία σημαντικής ηπατικής ίνωσης: Μια εθνική διατομεακή μελέτη σε ενήλικες στις ΗΠΑ . Liver International , 2025; 45 (11) DOI: 10.1111/liv.70398
