Δείτε πώς η συζήτηση επηρεάζει τον πιο κρίσιμο μηχανισμό της όρασης
Η ομιλία κατά την οδήγηση θεωρείται εδώ και χρόνια μία από τις βασικές αιτίες διάσπασης της προσοχής. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν ήταν ξεκάθαρο με ποιον τρόπο η συζήτηση επηρεάζει τα πρώτα και πιο βασικά στάδια της οπτικής επεξεργασίας, πριν ακόμη ο οδηγός αντιδράσει με το σώμα του. Αν και προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η νοητική διάσπαση μπορεί να επιβραδύνει το φρενάρισμα ή να μειώσει την αντίληψη του περιβάλλοντος, παρέμενε ασαφές αν η ομιλία επηρεάζει τις ίδιες τις κινήσεις των ματιών.
Νέα έρευνα από το Fujita Health University δείχνει ότι η ομιλία δημιουργεί γνωστικό φορτίο αρκετά ισχυρό ώστε να καθυστερεί βασικές κινήσεις των ματιών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ασφαλή οδήγηση. Η μελέτη, με επικεφαλής τον αναπληρωτή καθηγητή Shintaro Uehara και τη συμμετοχή των Takuya Suzuki και καθηγητή Takaji Suzuki, δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE και εξετάζει πώς η ομιλία επηρεάζει τον χρονισμό της οπτικής εστίασης.
Η συμπεριφορά του βλέμματος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς περίπου το 90% των πληροφοριών που χρησιμοποιεί ο οδηγός προέρχεται από την όραση. Ακόμη και μικρές καθυστερήσεις στην έναρξη ή στην ολοκλήρωση των κινήσεων των ματιών μπορεί να οδηγήσουν σε πιο αργή αναγνώριση κινδύνων, λιγότερο ακριβή οπτική σάρωση και καθυστερημένες αντιδράσεις. Όπως εξηγεί ο Dr. Uehara, στόχος της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί αν το γνωστικό φορτίο που προκαλεί η ομιλία επηρεάζει διαφορετικά τις κινήσεις των ματιών ανάλογα με την κατεύθυνσή τους.
Για τον σκοπό αυτό, οι ερευνητές ζήτησαν από 30 υγιείς ενήλικες να εκτελέσουν γρήγορες κινήσεις των ματιών προς διαφορετικές κατευθύνσεις υπό τρεις συνθήκες: όταν μιλούσαν, όταν άκουγαν και χωρίς καμία επιπλέον δραστηριότητα. Οι συμμετέχοντες έπρεπε να κοιτάξουν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και με ακρίβεια έναν οπτικό στόχο που εμφανιζόταν σε μία από οκτώ κατευθύνσεις. Στην περίπτωση της ομιλίας, απαντούσαν σε ερωτήσεις γενικών γνώσεων και προσωπικών εμπειριών, ενώ στη συνθήκη ακρόασης άκουγαν αποσπάσματα από το ιαπωνικό μυθιστόρημα «Είμαι μια Γάτα». Οι δοκιμές πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές ημέρες και με τυχαία σειρά.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ομιλία προκαλούσε σταθερές καθυστερήσεις σε τρία βασικά στάδια της κίνησης του βλέμματος: στον χρόνο που απαιτείται για να ξεκινήσει η κίνηση των ματιών, στον χρόνο που χρειάζονται για να φτάσουν στον στόχο και στον χρόνο που απαιτείται για να σταθεροποιηθεί το βλέμμα. Τέτοιες καθυστερήσεις δεν παρατηρήθηκαν όταν οι συμμετέχοντες απλώς άκουγαν ή δεν έκαναν καμία δραστηριότητα, γεγονός που δείχνει ότι η ίδια η πράξη της ομιλίας και η νοητική προσπάθεια για την παραγωγή απαντήσεων επηρεάζουν τον έλεγχο του βλέμματος.
Αν και οι καθυστερήσεις αυτές φαίνονται μικρές, κατά την οδήγηση μπορεί να συσσωρευτούν και να οδηγήσουν σε πιο αργή αντίληψη κινδύνων και καθυστερημένες αντιδράσεις. Ακόμη και οι συνομιλίες χωρίς χρήση χεριών φαίνεται ότι επιβαρύνουν τον εγκέφαλο σε βαθμό που επηρεάζονται οι μηχανισμοί που καθοδηγούν τις κινήσεις των ματιών. Δεδομένου ότι ο οδηγός συχνά χρειάζεται να κοιτάζει προς τα κάτω, για πεζούς, εμπόδια ή αντικείμενα στο οδόστρωμα, οι καθυστερήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε απαιτητικές συνθήκες οδήγησης.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η ομιλία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει τις αντιδράσεις του οδηγού. Η απόδοση στην οδήγηση επηρεάζεται και από άλλες γνωστικές διεργασίες, όπως η κατανομή της προσοχής και η ταυτόχρονη εκτέλεση πολλών απαιτητικών εργασιών. Παρ’ όλα αυτά, η μελέτη δείχνει ότι η ομιλία επηρεάζει το πρώτο και πιο βασικό στάδιο της οπτικής επεξεργασίας, πριν ακόμη την αναγνώριση, τη λήψη αποφάσεων ή την κίνηση.
Σύμφωνα με τον Dr. Uehara, τα ευρήματα δείχνουν ότι οι γνωστικές απαιτήσεις της ομιλίας παρεμβαίνουν στους νευρωνικούς μηχανισμούς που ξεκινούν και ελέγχουν τις κινήσεις των ματιών, οι οποίοι αποτελούν το πρώτο κρίσιμο στάδιο της οπτικοκινητικής επεξεργασίας κατά την οδήγηση. Τα αποτελέσματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία της προσοχής στο πότε και πώς μιλά ο οδηγός, καθώς ακόμη και φαινομενικά ακίνδυνες συνομιλίες μπορεί να επηρεάζουν την οδήγηση με τρόπους που δεν γίνονται άμεσα αντιληπτοί.
Φωτογραφία άρθρου shutterstock
