Ένα γονίδιο που δρα κυρίως στον λιπώδη ιστό και στους μυς και όχι στον εγκέφαλο ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους βιολογικούς παράγοντες που αυξάνουν την ευαισθησία στη νευρική ανορεξία. Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη που εντόπισε σπάνιες, δυνητικά επιβλαβείς γενετικές παραλλαγές του γονιδίου PLIN4 σε ασθενείς με νευρική ανορεξία με σχεδόν τετραπλάσια συχνότητα σε σχέση με τον πληθυσμό αναφοράς. Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή μεγάλο μέρος της έρευνας για τη νευρική ανορεξία έχει επικεντρωθεί στον εγκέφαλο, στη συμπεριφορά και στους μηχανισμούς που σχετίζονται με την εικόνα σώματος και τον φόβο αύξησης του βάρους. Το PLIN4, αντίθετα, εμπλέκεται στη ρύθμιση του τρόπου με τον οποίο τα κύτταρα αποθηκεύουν λίπος, γεγονός που στρέφει την προσοχή των ερευνητών και στον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός αποθηκεύει και χρησιμοποιεί την ενέργεια.
Η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε αλληλούχιση ολόκληρου του εξώματος, δηλαδή των περιοχών του DNA που περιέχουν τις οδηγίες για την παραγωγή πρωτεϊνών, σε 154 ασθενείς με νευρική ανορεξία. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα επιλεγμένη ομάδα, στην οποία περιλαμβάνονταν άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, πολλαπλές αποτυχημένες προσπάθειες θεραπείας ή ασυνήθιστα κλινικά χαρακτηριστικά. Συνολικά, 17 από τους 154 ασθενείς, ποσοστό 11%, έφεραν σπάνια γενετική παραλλαγή του PLIN4 που θεωρήθηκε δυνητικά επιβλαβής. Στον πληθυσμό αναφοράς μη Φινλανδών Ευρωπαίων, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 3,2%. Η στατιστική ανάλυση έδειξε σχεδόν τετραπλάσια πιθανότητα παρουσίας αυτών των παραλλαγών στους ασθενείς με ανορεξία, με λόγο πιθανοτήτων 3,86.Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν το εύρημα σε έξι ασθενείς, οι οποίοι έφεραν παραλλαγές που προβλέπεται ότι μπορούν να διακόψουν τη φυσιολογική λειτουργία του γονιδίου. Σε τέσσερις από τις έξι οικογένειες, η ίδια γενετική αλλαγή εντοπίστηκε και σε στενό συγγενή που είχε επίσης διαταραχή πρόσληψης τροφής, προσφέροντας πρόσθετη ένδειξη ότι η συγκεκριμένη γενετική περιοχή αξίζει περαιτέρω διερεύνηση. Το PLIN4 κωδικοποιεί την perilipin 4, μια πρωτεΐνη που σχετίζεται με τα λιπιδικά σταγονίδια των κυττάρων και τον τρόπο αποθήκευσης των λιπών. Οι ερευνητές θεωρούν επομένως ότι οι διαταραχές στη βιολογία των λιπιδικών σταγονιδίων μπορεί να αποτελούν έναν από τους μηχανισμούς που συμβάλλουν στη νευρική ανορεξία σε ένα μέρος των ασθενών.
Δεν σημαίνει ότι βρέθηκε «το γονίδιο της ανορεξίας»
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι το αποτέλεσμα δεν σημαίνει πως το PLIN4 προκαλεί από μόνο του τη νευρική ανορεξία. Η διαταραχή θεωρείται πολυγονιδιακή, πράγμα που σημαίνει ότι πολλοί γενετικοί παράγοντες μπορούν να συμβάλλουν στην ευαισθησία ενός ανθρώπου, μαζί με βιολογικούς, ψυχολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Επιπλέον, η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε μια εξειδικευμένη ομάδα 154 ασθενών και οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι το εύρημα πρέπει να επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερους και ανεξάρτητους πληθυσμούς προτού γίνει γνωστό πόσο ευρέως ισχύει. Το γεγονός ότι η επιβάρυνση του PLIN4 εντοπίστηκε με στατιστικά σημαντικό τρόπο μεταξύ των 32 υποψήφιων γονιδίων που εξετάστηκαν, ωστόσο, δίνει ισχυρό κίνητρο για νέες έρευνες.
Η ανακάλυψη μπορεί να έχει σημασία και για την αναζήτηση νέων θεραπειών. Η νευρική ανορεξία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται κυρίως με διατροφική αποκατάσταση και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, ενώ δεν υπάρχει ειδικά εγκεκριμένο φάρμακο για τη θεραπεία της ίδιας της διαταραχής. Αν μελλοντικές μελέτες επιβεβαιώσουν ότι ο τρόπος αποθήκευσης και μεταβολισμού του λίπους αποτελεί σημαντικό κομμάτι της νόσου, οι σχετικές βιολογικές οδοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν νέους στόχους για θεραπευτική έρευνα.
Το επόμενο βήμα της ερευνητικής ομάδας είναι να αναζητήσει γενετικές διαφορές που επηρεάζουν τον τρόπο αποθήκευσης του λίπους και την ευαισθησία στη νευρική ανορεξία, αλλά και να εξετάσει τον λιπώδη ιστό ασθενών για πιθανές βιολογικές ανωμαλίες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν καλύτερα τη σύνδεση. Η ίδια η μελέτη, επομένως, δεν αλλάζει ακόμη την κλινική αντιμετώπιση, αλλά μεταφέρει ένα μέρος της έρευνας από τον εγκέφαλο προς τον μεταβολισμό και τον λιπώδη ιστό, προσθέτοντας ένα νέο κομμάτι στο πολύπλοκο βιολογικό παζλ της νευρικής ανορεξίας.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Psychiatry.
