…για να φιλοξενηθούμε στο Οινοποιείο – Ξενοδοχείο Αβέρωφ και να το απολαύσουμε, βιώνοντας μια ξεχωριστή, οινική εμπειρία, με ένα μπουκάλι Κατώγι Αβέρωφ!
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν οι περισσότεροι Έλληνες οινοποιοί αρκούνταν σε παραδοσιακές μεθόδους και γηγενείς ποικιλίες, ο Ευάγγελος Αβέρωφ οραματίστηκε κάτι τολμηρό, που θα άλλαζε για πάντα το τοπίο της ελληνικής αμπελοκαλλιέργειας. Στις απόκρημνες πλαγιές της Πίνδου, φύτεψε τα πρώτα αμπέλια Cabernet Sauvignon στην Ελλάδα και εμφιάλωσε κρασί, στο κελάρι του σπιτιού του, στο Μέτσοβο – κρασί, που θα έφερε το όνομα Κατώγι Αβέρωφ.
”Κλήματα από τη Γαλλία σε χώμα ελληνικό ορεινό…”, έγραφε η ετικέτα του πρώτου αυτού κρασιού, την οποία είχε σχεδιάσει ο ίδιος ο Αβέρωφ, με σχολαστική φροντίδα. Ωστόσο, αυτό το εγχείρημα ήταν κάτι πολύ περισσότερο, από ένα απλό μεράκι. Ενταγμένη σε μια ευρύτερη προσπάθεια -που ήδη περιλάμβανε ένα τεράστιο έργο για την οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής- η οινοπαραγωγική δραστηριότητα του Αβέρωφ γεννήθηκε από ένα όραμα: να αναζωογονήσει τις εγκαταλελειμμένες πλαγιές της Πίνδου και να αναστήσει την παλιά, αμπελουργική παράδοση, που άνθισε στην περιοχή κατά τον 18ο και 19ο αιώνα.
Με τη βοήθεια Ελλήνων και Γάλλων επιστημόνων, ο Αβέρωφ δημιούργησε έναν από τους πιο φημισμένους και υψομετρικά ορεινότερους αμπελώνες στην Ελλάδα, κατασκευάζοντας ένα μικρό οινοποιείο, στις ανατολικές παρυφές του Μετσόβου. Το κόκκινο κρασί Κατώγι έγινε γρήγορα γνωστό σε όλη τη χώρα και απέσπασε βραβεία διεθνώς. Το κρασί αυτό θα γινόταν το πρώτο σκαλοπάτι, για την επέκταση των ελληνικών ποικιλιών και την ανάμειξή τους με ξένες ποικιλίες – μια φιλοσοφία, που αντιπροσώπευε μια από τις πρώτες εφαρμογές της αυθεντικής, αμπελουργικής-οινολογικής εκμετάλλευσης στην Ελλάδα, ένα μοντέλο παραγωγής, που θα κυριαρχούσε τρεις δεκαετίες αργότερα, αναδεικνύοντας τις τεράστιες δυνατότητες των ελληνικών αμπελώνων.
Η σημασία της συμβολής του Αβέρωφ υπήρξε καθοριστική. Σε μια εποχή, που το ελληνικό κρασί ήταν, σε μεγάλο βαθμό, άγνωστο στη διεθνή σκηνή, απέδειξε ότι το ελληνικό terroir, όταν συνδυάζεται με επιστημονική εξειδίκευση και μεθόδους παραγωγής, που εστιάζουν στην ποιότητα, μπορεί να παράγει κρασιά εξαιρετικού χαρακτήρα και διεθνούς αναγνώρισης.
Μετά το θάνατο του Ευάγγελου Αβέρωφ, το 1990, η Κατώγι Αβέρωφ Α.Ε., υπό τη διοίκηση του διευθύνοντος συμβούλου Σωτήρη Ιωάννου, αναπτύχθηκε ραγδαία, παραμένοντας πιστή στη φιλοσοφία του ιδρυτή. Φυτεύτηκαν νέοι αμπελώνες στην περιοχή του Μετσόβου, δοκιμάστηκαν νέες ποικιλίες αμπέλου και δημιουργήθηκαν νέα χαρμάνια κρασιών. Το κτίριο του οινοποιείου εκσυγχρονίστηκε και επεκτάθηκε διαδοχικά. Η συνολική παραγωγή αυξήθηκε και η διανομή των προϊόντων διευρύνθηκε τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Σήμερα, η Κατώγι Αβέρωφ, υπό τη διεύθυνση του Αλέξανδρου Ιωάννου, εγγονού του Ευάγγελου Αβέρωφ, συνεχίζει την καλλιέργεια αμπελώνων στην περιοχή του Μετσόβου, με ιδιαίτερη έμφαση στην αναβίωση γηγενών ποικιλιών της περιοχής. Το κτήμα έχει επίσης εμπλακεί ενεργά στον οινοτουρισμό, προσφέροντας στους επισκέπτες μια καθηλωτική εμπειρία, που τους συνδέει με τη γη, την ιστορία και τη φιλοσοφία, που διέπει την οινοποίηση.
Το τυροκομείο του Ιδρύματος Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα λειτουργεί στο Μέτσοβο από το 1955, αντιπροσωπεύοντας μια άλλη πτυχή, του ολοκληρωμένου οράματος του Αβέρωφ. Στόχος του ήταν να το λειτουργήσει ως πρακτική σχολή. Για το σκοπό αυτό, κανόνισε για νέους Μετσοβίτες, από κτηνοτροφικές οικογένειες να σπουδάσουν τυροκομία στην Ιταλία. Συνδύασαν τις μεθόδους παραγωγής ορισμένων, ιταλικών τυριών με αντίστοιχες ελληνικές τεχνικές, γεννώντας το Μετσοβόνε – ένα τυρί, που παρασκευάζεται εδώ και πάνω από 40 χρόνια, με τη μεθοδολογία της pasta filata και την ιταλική τεχνική provolone.
Το καπνιστό Μετσοβόνε παράγεται από μη παστεριωμένο αγελαδινό γάλα ή ένα μείγμα με κατσικίσιο γάλα (που δεν υπερβαίνει το 10%). Το γάλα που χρησιμοποιείται συλλέγεται από τα γύρω ορεινά χωριά της Πίνδου. Ο καπνός, που ευθύνεται για το χρυσοκίτρινο χρώμα και τη χαρακτηριστική γεύση του, προέρχεται από την καύση χόρτων, φύλλων και βοτάνων – μια διαδικασία που προσδίδει στο τυρί έναν μοναδικό χαρακτήρα, με βάση το terroir.
Το τυρί μπορεί να σερβιριστεί σκέτο, ως επιτραπέζιο τυρί (αφού το αφήσετε εκτός ψυγείου για 20 λεπτά, για να εκτιμήσετε πλήρως την πλούσια γεύση και τη μακρά του επίγευση), ψητό στη σχάρα (που μετριάζει την ένταση του καπνού και αναδεικνύει τα πλούσια, αρωματικά λιπαρά) ή τριμμένο πάνω σε ψητές πατάτες ή μανιτάρια, όπου λιώνει και εμπλουτίζει τις γήινες γεύσεις τους. Το Ίδρυμα παράγει επίσης και άλλα τυριά, σε περιορισμένες ποσότητες, όπως: μετσοβέλλα, γραβιέρα, γιδίσιο ή μαΐσιο με χονδρό πιπέρι κ.ά.
Το τυροκομείο τιμήθηκε με βραβείο ποιότητας το 2009. Το βραβείο παρέλαβε ο διευθυντής του Ιδρύματος Τοσίτσα, κ. Κώστας Τρίτος, ο οποίος δήλωσε: “Το τυροκομείο του Ιδρύματος ήταν μια από τις πολλές πρωτοβουλίες, που κρατούν τους ανθρώπους στην Ήπειρο και ιδιαίτερα στο Μέτσοβο. Το Ίδρυμα ιδρύθηκε με χρήματα του Μ. Τοσίτσα, αλλά οφείλει τη δραστηριότητά του στο όραμα και το πάθος του Ευάγγελου Αβέρωφ, οραματιστή και ισόβιου προέδρου του”.
Στο δρόμο προς το Μέτσοβο, ιδιαίτερα το φθινόπωρο, οι επισκέπτες συναντούν ένα μαγευτικό, εποχιακό τοπίο. Οι γήινοι τόνοι και η ηρεμία του τοπίου δημιουργούν μια ατμόσφαιρα ξεχωριστή.
Φτάνοντας στο Οινοποιείο – Ξενοδοχείο Αβέρωφ, η φιλοξενία και η δημιουργία ιδιαίτερων, οινικών εμπειριών έχουν προτεραιότητα. Αλλά και οι εκδρομές στις γύρω περιοχές είναι μαγικές, μέσα στα γήινα χρώματα και τη γαλήνια ομορφιά του τοπίου. Το κτήμα προσφέρει στους επισκέπτες όχι μόνο γευσιγνωσία κρασιού, αλλά μια ολοκληρωμένη εμπειρία, που περιλαμβάνει διαμονή, γαστρονομία με τοπικά προϊόντα και ξεναγήσεις, που φωτίζουν την ιστορία και τη φιλοσοφία πίσω από κάθε φιάλη.
Η συνέργεια μεταξύ του Κατώγι Αβέρωφ και του τυροκομείου Ιδρύματος Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα αποτελεί παράδειγμα της ολοκληρωμένης προσέγγισης της περιφερειακής ανάπτυξης, που υπερασπίστηκε ο Ευάγγελος Αβέρωφ.
Τα προϊόντα του τυροκομείου, εκτός από το Μέτσοβο, τα βρίσκουμε και σε επιλεγμένα σούπερ μάρκετ και παντοπωλεία.
