Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την προοπτική δημιουργίας επιφανειών που δεν θα απαιτούν συνεχή απολύμανση, μειώνοντας την εξάρτηση από χημικά και περιορίζοντας τους κινδύνους για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.
Από πάγκους κουζίνας και γραφεία μέχρι χειρολαβές σε μέσα μεταφοράς και οθόνες κινητών, οι επιφάνειες που αγγίζουμε καθημερινά μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς μετάδοσης παθογόνων. Η μόλυνση συχνά προκύπτει όταν κάποιος αγγίξει μια μολυσμένη επιφάνεια και στη συνέχεια το πρόσωπό του, ιδιαίτερα τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα. Μια νέα γενιά «έξυπνων» επιφανειών υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο περιορίζεται η μετάδοση ιών στην καθημερινότητα. Ερευνητές ανέπτυξαν ένα λεπτό πλαστικό φιλμ με νανοδομή, το οποίο μπορεί να καταστρέφει ιούς απλώς με την επαφή, χωρίς τη χρήση χημικών απολυμαντικών. Η ανάγκη για τέτοιες λύσεις είναι προφανής.
Οι συμβατικές μέθοδοι βασίζονται στον καθαρισμό και την απολύμανση, όμως αυτές έχουν σημαντικά μειονεκτήματα. Τα απολυμαντικά πρέπει να παραμένουν στην επιφάνεια για κάποιο χρονικό διάστημα ώστε να είναι αποτελεσματικά, κάτι που δεν είναι πάντα πρακτικό. Επιπλέον, οι επιφάνειες επαναμολύνονται εύκολα, ενώ η εκτεταμένη χρήση χημικών μπορεί να βλάψει τόσο το περιβάλλον όσο και τον εξοπλισμό, αλλά και να συμβάλει στην ανάπτυξη ανθεκτικών μικροοργανισμών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| LIDL Fr: Ανακαλεί 8 παρτίδες καρότων με επικίνδυνη ουσία που επηρεάζει τη λειτουργία του θυροειδούς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Κάψουλες καφέ με τοξικά φυτοφάρμακα και καρκινογόνο ακρυλαμίδιο – Τι έδειξε ο εργαστηριακός έλεγχος σε 17 δημοφιλείς μάρκες
Η νέα προσέγγιση διαφοροποιείται πλήρως, καθώς δεν βασίζεται στη χημεία αλλά στη φυσική δομή της επιφάνειας. Το υλικό αποτελείται από ένα λεπτό ακρυλικό φιλμ καλυμμένο με χιλιάδες νανομετρικούς πυλώνες, δηλαδή δομές μεγέθους δισεκατομμυριοστού του μέτρου. Παρότι η επιφάνεια φαίνεται λεία στην αφή, σε μικροσκοπικό επίπεδο είναι γεμάτη από αυτές τις προεξοχές, οι οποίες «πιάνουν» τους ιούς και ασκούν μηχανική πίεση στο εξωτερικό τους περίβλημα μέχρι να διαρραγεί.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Ανακαλείται μεταλλικός τρίφτης τυριού που πωλήθηκε σε μεγάλη αλυσίδα – Κίνδυνος πνιγμού από μεταλλικά κομμάτια
Η ιδέα προέρχεται από τη φύση. Φτερά εντόμων, όπως των τζιτζικιών και των λιβελούλων, διαθέτουν αντίστοιχες νανοδομές που μπορούν να καταστρέφουν βακτήρια. Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι η βακτηριοκτόνος δράση αυτών των επιφανειών δεν οφείλεται σε χημικές ιδιότητες αλλά στο σχήμα τους, το οποίο προκαλεί μηχανική καταπόνηση στα κύτταρα των μικροοργανισμών.
Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες εφάρμοσαν αυτή την αρχή σε έναν κοινό ανθρώπινο ιό, τον ιό παραγρίπης τύπου 3, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει ασθένειες του αναπνευστικού όπως βρογχιολίτιδα και πνευμονία. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα έδειξαν ότι έως και το 94% των ιικών σωματιδίων καταστράφηκαν ή υπέστησαν μη αναστρέψιμη βλάβη μέσα σε μία ώρα από την επαφή με την επιφάνεια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η απόσταση μεταξύ των νανοπυλώνων αποδείχθηκε πιο κρίσιμη από το ύψος τους. Η μέγιστη αποτελεσματικότητα καταγράφηκε όταν οι δομές απείχαν περίπου 60 νανόμετρα μεταξύ τους, επιτρέποντας τη βέλτιστη «παγίδευση» και καταστροφή των ιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| Η τεχνητή νοημοσύνη ανακάλυψε νέο «αντίπαλο» του Ozempic, ο οποίος μάλιστα δεν έχει παρενέργειες
Ένα ακόμη πλεονέκτημα του υλικού είναι η ευελιξία και η δυνατότητα μαζικής παραγωγής. Σε αντίθεση με προηγούμενες άκαμπτες νανοδομές, το νέο φιλμ μπορεί να εφαρμοστεί σε ποικίλες επιφάνειες, από ιατρικό εξοπλισμό και μέσα μαζικής μεταφοράς μέχρι συσκευασίες τροφίμων και ηλεκτρονικές συσκευές. Παρότι το υλικό εμφανίζει υψηλή ανθεκτικότητα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν είναι άτρωτο. Όπως κάθε υλικό, υπόκειται σε φθορά λόγω φυσικών και χημικών παραγόντων με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή ανοίγει τον δρόμο για πιο βιώσιμες και ασφαλείς λύσεις στον έλεγχο της μετάδοσης ιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έχετε ακόμη κόκκινα αυγά; Ήρθε η ώρα να τα πετάξετε ΑΜΕΣΩΣ
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την προοπτική δημιουργίας επιφανειών που δεν θα απαιτούν συνεχή απολύμανση, μειώνοντας την εξάρτηση από χημικά και περιορίζοντας τους κινδύνους για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Οι νανοδομημένες επιφάνειες φαίνεται να αποτελούν ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο στη συνεχιζόμενη προσπάθεια περιορισμού των λοιμώξεων σε χώρους με υψηλή ανθρώπινη δραστηριότητα.
