Οι βεντούζες αποτελούν μία από τις παλαιότερες θεραπευτικές πρακτικές που έχουν χρησιμοποιηθεί σε πολλούς πολιτισμούς για περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια. Αν και οι περισσότεροι τις συνδέουν με την Παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική, η χρήση τους ήταν ιδιαίτερα γνωστή και στον ελλαδικό χώρο. Μέχρι και πριν από λίγες δεκαετίες, σχεδόν κάθε γειτονιά είχε κάποιον «πρακτικό» που εφάρμοζε βεντούζες για πόνους στη μέση, στους ώμους, για το «κρύωμα», ακόμη και για αναπνευστικά προβλήματα. Η λαϊκή ιατρική στην Ελλάδα διατήρησε τη μέθοδο αυτή μέχρι και τα μέσα του 20ού αιώνα, ενώ υπάρχουν ιστορικές περιγραφές που καταγράφουν τη χρήση της σε πολλές περιοχές της χώρας.
Η ιστορία της βεντουζοθεραπείας, όμως, είναι ακόμη παλαιότερη. Αναφορές υπάρχουν στην Αρχαία Αίγυπτο, ενώ ο Ιπποκράτης και αργότερα ο Γαληνός περιέγραψαν τη χρήση της για διάφορες παθήσεις. Με την ανάπτυξη της σύγχρονης ιατρικής η μέθοδος εγκαταλείφθηκε σταδιακά στη Δύση, παρέμεινε όμως ζωντανή στην Κίνα, στη Μέση Ανατολή και σε αρκετές χώρες της Μεσογείου. Τα τελευταία χρόνια γνώρισε νέα άνθηση, ιδιαίτερα μετά την εμφάνισή της σε κορυφαίους αθλητές όπως ο Michael Phelps στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016, γεγονός που αναζωπύρωσε το επιστημονικό ενδιαφέρον. Το βασικό ερώτημα είναι αν οι βεντούζες αποτελούν μια θεραπεία που στηρίζεται μόνο στην παράδοση ή αν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητά τους.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχουν δημοσιευθεί εκατοντάδες επιστημονικές εργασίες και δεκάδες κλινικές δοκιμές. Οι περισσότερες αφορούν τη χρήση των βεντουζών σε μυοσκελετικούς πόνους, όπως ο πόνος στη μέση, στον αυχένα, στους ώμους και στα γόνατα. Παράλληλα, έχουν εξεταστεί και άλλες εφαρμογές, όπως οι πονοκέφαλοι, η ημικρανία, ο έρπητας ζωστήρας, οι αθλητικές κακώσεις, ακόμη και τα συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος.
Η σημαντικότερη εικόνα προέρχεται όχι από μία μόνο μελέτη αλλά από τις λεγόμενες συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις. Πρόκειται για έρευνες που συγκεντρώνουν τα αποτελέσματα πολλών κλινικών δοκιμών και αξιολογούν συνολικά την ποιότητα των επιστημονικών δεδομένων. Οι περισσότερες από αυτές συμφωνούν σε ένα βασικό συμπέρασμα. Οι βεντούζες φαίνεται ότι μπορούν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση σε ορισμένους ανθρώπους με μυοσκελετικό πόνο, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για χρόνιο πόνο στον αυχένα ή στη μέση. Σε αρκετές μελέτες οι ασθενείς ανέφεραν μικρότερη ένταση πόνου και καλύτερη κινητικότητα σε σχέση με όσους δεν έλαβαν καμία θεραπεία ή έκαναν μόνο απλές παρεμβάσεις.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα έχει αποδειχθεί οριστικά. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πολλές από τις διαθέσιμες μελέτες έχουν μικρό αριθμό συμμετεχόντων, διαφορετικές τεχνικές εφαρμογής και μεθοδολογικούς περιορισμούς. Ως αποτέλεσμα, η συνολική ποιότητα των αποδείξεων χαρακτηρίζεται συνήθως ως χαμηλή έως μέτρια. Με άλλα λόγια, υπάρχουν ενδείξεις ότι η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες για ασφαλή συμπεράσματα.
Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες δεν προσπαθούν μόνο να διαπιστώσουν αν οι βεντούζες λειτουργούν, αλλά και να κατανοήσουν τον μηχανισμό δράσης τους. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εργασίες δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Analytical Chemistry. Οι ερευνητές ανέπτυξαν μια νέα μη επεμβατική τεχνική που επιτρέπει να συλλέγονται και να αναλύονται οι πτητικές χημικές ουσίες που απελευθερώνονται από το δέρμα κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Στην πιλοτική αυτή μελέτη συμμετείχαν δώδεκα υγιείς εθελοντές. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι μετά την εφαρμογή των βεντουζών άλλαζαν τα επίπεδα δεκατριών διαφορετικών πτητικών οργανικών ενώσεων στην επιφάνεια του δέρματος. Το εύρημα δείχνει ότι η θεραπεία προκαλεί μετρήσιμες βιολογικές αλλαγές στην περιοχή εφαρμογής.
Οι ίδιοι οι ερευνητές, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις διατυπώσεις τους. Τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πως οι βεντούζες απομακρύνουν τοξίνες από τον οργανισμό, όπως συχνά υποστηρίζεται στη λαϊκή παράδοση. Η μελέτη δείχνει μόνο ότι αλλάζει το χημικό περιβάλλον του δέρματος κατά τη διάρκεια της θεραπείας και ότι το φαινόμενο αυτό αξίζει να διερευνηθεί σε μεγαλύτερες κλινικές μελέτες.
Έτσι, η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα είναι πιο ξεκάθαρη από ό,τι πριν από λίγα χρόνια. Οι βεντούζες δεν αποτελούν μια «θαυματουργή» θεραπεία, ούτε υπάρχουν αποδείξεις ότι θεραπεύουν κάθε πάθηση για την οποία χρησιμοποιούνται παραδοσιακά. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορούν πλέον να απορριφθούν ως μια πρακτική χωρίς καμία επιστημονική βάση, καθώς αρκετές μελέτες δείχνουν ότι σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να προσφέρουν πραγματικό, έστω και περιορισμένο, θεραπευτικό όφελος.
Για πολλές γενιές στην Ελλάδα οι βεντούζες συνδέθηκαν περισσότερο με το κρυολόγημα και τις ιώσεις παρά με τον μυοσκελετικό πόνο. Η εικόνα του ανθρώπου ξαπλωμένου μπρούμυτα, με τα χαρακτηριστικά κυκλικά σημάδια στην πλάτη, αποτελούσε μέρος της λαϊκής θεραπευτικής παράδοσης. Το ερώτημα, όμως, είναι αν αυτή η εμπειρία τόσων γενεών επιβεβαιώνεται σήμερα από την επιστήμη.
Η πιο ισχυρή ένδειξη υπέρ της βεντουζοθεραπείας αφορά τον πόνο. Το 2025 δημοσιεύθηκε νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών, με σκοπό να επανεξετάσει συνολικά την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των βεντουζών στην αντιμετώπιση του πόνου. Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα έδειξαν ότι η θεραπεία μπορεί να μειώσει τον πόνο σε ορισμένες καταστάσεις. Το πρόβλημα είναι ότι η ποιότητα των επιμέρους μελετών παρουσιάζει σημαντικές διαφορές και κίνδυνο μεροληψίας, επομένως το θετικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως οριστική απόδειξη αποτελεσματικότητας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή στον πόνο είναι δύσκολο να δημιουργηθεί ένα πραγματικά πειστικό placebo. Ο άνθρωπος που δέχεται βεντούζες αισθάνεται την αναρρόφηση και βλέπει τα χαρακτηριστικά σημάδια στο δέρμα του. Επομένως γνωρίζει ότι δέχθηκε τη θεραπεία. Οι προσδοκίες του μπορούν να επηρεάσουν το πόσο έντονο πόνο αναφέρει μετά.
Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι υπάρχει πιθανή επίδραση του placebo δεν σημαίνει ότι όλη η δράση των βεντουζών είναι placebo. Η αναρρόφηση προκαλεί πραγματικές φυσιολογικές μεταβολές στους ιστούς. Μεταβάλλεται προσωρινά η τοπική κυκλοφορία, ασκείται μηχανική πίεση στο δέρμα και στους υποκείμενους ιστούς και ενεργοποιούνται αισθητικοί υποδοχείς που συμμετέχουν στην αντίληψη του πόνου.
Μία επιστημονική ανασκόπηση που εξέτασε 64 εργασίες γύρω από τους πιθανούς μηχανισμούς δράσης κατέληξε ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός μηχανισμός που να εξηγεί τις επιδράσεις της βεντουζοθεραπείας. Έχουν προταθεί νευρικοί, κυκλοφορικοί και ανοσολογικοί μηχανισμοί, καθώς και μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται τα ερεθίσματα του πόνου. Πρόκειται όμως σε μεγάλο βαθμό για πιθανές εξηγήσεις και όχι για πλήρως αποδεδειγμένους μηχανισμούς. Ένας απλός τρόπος να το καταλάβουμε είναι να σκεφτούμε τι συμβαίνει όταν τρίβουμε ενστικτωδώς ένα σημείο του σώματος που χτυπήσαμε. Το καινούργιο αισθητικό ερέθισμα μπορεί προσωρινά να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτός ο πόνος. Στις βεντούζες το ερέθισμα είναι πολύ ισχυρότερο και διαρκεί περισσότερο.
Ακριβώς γι’ αυτό οι βεντούζες έχουν γίνει δημοφιλείς και στον αθλητισμό. Αθλητές υψηλού επιπέδου τις χρησιμοποιούν με στόχο τη μυϊκή αποκατάσταση, τη μείωση της δυσκαμψίας και την αντιμετώπιση του πόνου μετά την προπόνηση. Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα διαφορά ανάμεσα στη δημοτικότητα της μεθόδου και στις αποδείξεις που υπάρχουν. Συστηματική ανασκόπηση τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών σε επαγγελματίες και ερασιτέχνες αθλητές διαπίστωσε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία ήταν περιορισμένα και δεν επέτρεπαν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά της στον αθλητισμό. Με άλλα λόγια, ένας αθλητής μπορεί πραγματικά να αισθάνεται καλύτερα μετά τις βεντούζες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί πως οι μύες του αναρρώνουν γρηγορότερα ή ότι αυξάνεται η αθλητική του απόδοση.
Και τι γίνεται με το κρυολόγημα;
Εδώ η επιστημονική εικόνα είναι πολύ πιο αδύναμη. Οι βεντούζες έχουν χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά σε διαφορετικούς πολιτισμούς για συμπτώματα που σχετίζονται με το αναπνευστικό και τις λοιμώξεις. Αυτό όμως δεν αποτελεί απόδειξη ότι επηρεάζουν τον ιό που προκαλεί μια λοίμωξη. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκείς υψηλής ποιότητας κλινικές αποδείξεις ότι οι βεντούζες μπορούν να σκοτώσουν έναν αναπνευστικό ιό, να σταματήσουν μια ίωση ή να μειώσουν αξιόπιστα τη διάρκειά της. Είναι διαφορετικό πράγμα, όμως, η θεραπεία της λοίμωξης και διαφορετικό η προσωρινή ανακούφιση κάποιων συμπτωμάτων της.
Ένας άνθρωπος με ίωση μπορεί να έχει μυαλγίες, πόνο στην πλάτη, αίσθημα βάρους και μυϊκή δυσφορία. Εφόσον οι βεντούζες μπορούν ενδεχομένως να επηρεάσουν την αντίληψη του μυοσκελετικού πόνου, είναι πιθανό κάποιος να αισθανθεί προσωρινά καλύτερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι καταπολεμήθηκε ο ιός. Εδώ βρίσκεται πιθανότατα και ένα μέρος της εξήγησης για τη μακρόχρονη φήμη που απέκτησαν οι βεντούζες απέναντι στο κρυολόγημα. Κάποιος έκανε βεντούζες, αισθανόταν καλύτερα και λίγες ημέρες αργότερα είχε αναρρώσει. Επειδή όμως οι περισσότερες απλές ιογενείς λοιμώξεις υποχωρούν από μόνες τους, είναι πολύ δύσκολο από μια προσωπική εμπειρία να γνωρίζουμε πόσο συνέβαλε η θεραπεία και πόσο η φυσιολογική πορεία της λοίμωξης.
Βγάζουν τελικά «τοξίνες»;
Αυτός είναι ίσως ο πιο ενδιαφέρων ισχυρισμός γύρω από τις βεντούζες και συγχρόνως ένας από τους περισσότερο παρεξηγημένους. Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι βεντούζες κάνουν γενική «αποτοξίνωση» του οργανισμού. Ο όρος «τοξίνες», άλλωστε, χρησιμοποιείται συχνά χωρίς να προσδιορίζεται ποια συγκεκριμένη χημική ουσία εννοείται. Η έρευνα του 2026 που δημοσιεύθηκε στο Analytical Chemistry κάνει το θέμα πολύ πιο ενδιαφέρον, χωρίς όμως να αποδεικνύει την αποτοξίνωση. Οι ερευνητές κατάφεραν για πρώτη φορά να συλλέξουν απευθείας μέσα από τις βεντούζες ουσίες που απελευθερώνονταν από το ανθρώπινο δέρμα και διαπίστωσαν μεταβολές σε 13 διαφορετικές ενώσεις πριν και μετά την εφαρμογή της αναρρόφησης. Αυτό αποδεικνύει κάτι συγκεκριμένο: κατά τη διάρκεια της βεντουζοθεραπείας συμβαίνουν μετρήσιμες χημικές μεταβολές στην επιφάνεια του δέρματος.
Δεν αποδεικνύει όμως ότι αυτές οι ουσίες ήταν επικίνδυνες «τοξίνες» που έπρεπε να φύγουν από τον οργανισμό ούτε ότι η απομάκρυνσή τους προσφέρει θεραπευτικό αποτέλεσμα. Για να αποδειχθεί κάτι τέτοιο θα πρέπει να γίνουν πολύ μεγαλύτερες μελέτες, σε ασθενείς και όχι μόνο σε υγιείς εθελοντές, και να συνδεθούν οι συγκεκριμένες χημικές μεταβολές με πραγματική βελτίωση της υγείας. Έτσι, η επιστήμη φαίνεται να βρίσκεται κάπου ανάμεσα στην απόλυτη απόρριψη και στους υπερβολικούς θεραπευτικούς ισχυρισμούς.
Οι βεντούζες προκαλούν πραγματικές αλλαγές στο σώμα και υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορούν να μειώσουν προσωρινά ορισμένες μορφές πόνου. Δεν έχει όμως αποδειχθεί ότι θεραπεύουν ιώσεις, ότι «καθαρίζουν» το σώμα από τοξίνες ή ότι επιταχύνουν με βεβαιότητα την αποκατάσταση των αθλητών. Ίσως λοιπόν η παλιά ελληνίδα γιαγιά που έβαζε βεντούζες στο κρυωμένο εγγόνι της να είχε παρατηρήσει ένα πραγματικό αποτέλεσμα — την προσωρινή ανακούφιση. Αυτό όμως απέχει αρκετά από το να πούμε ότι είχε ανακαλύψει θεραπεία για την ίωση. Και αυτή ακριβώς είναι η διαφορά που προσπαθεί σήμερα να ξεκαθαρίσει η επιστήμη.
Πηγές:
Liu, S., Guan, X., Wei, C., Huang, Q., Yan, X., & Zenobi, R. (2026). Noninvasive Analysis of Skin Emanations during Cupping Therapy by Thin-Film Solid-Phase Microextraction and Dielectric Barrier Discharge Ionization Mass Spectrometry. Analytical Chemistry, 98(24), 18259–18267. https://doi.org/10.1021/acs.analchem.6c02559 Άμεσος σύνδεσμος στο άρθρο (ACS): https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.analchem.6c02559
Al-Bedah, A. M. N., Elsubai, I. S., Qureshi, N. A., Aboushanab, T. S., Ali, G. I. M., El-Olemy, A. T., Khalil, A. A. H., Khalil, M. K. M., & Alqaed, M. S. (2019). The medical perspective of cupping therapy: Effects and mechanisms of action. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 9(2), 90–97. https://doi.org/10.1016/j.jtcme.2018.03.003
PMID: 30963043
PMCID: PMC6435947
Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30963043/ Bridgett, R., Klose, P., Duffield, R., Myles, P. S., Lauche, R., & Cramer, H. (2018). Effects of cupping therapy in amateur and professional athletes: Systematic review of randomized controlled trials. The Journal of Alternative and Complementary Medicine, 24(3), 208–219. https://doi.org/10.1089/acm.2017.0191
PMID: 29185802
Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29185802/ Green, A. (1971). Scarification, cupping and other traditional measures, with references to folk medicine in Greece and elsewhere. Australasian Journal of Dermatology, 12(2), 89–96. https://doi.org/10.1111/j.1440-0960.1971.tb00751.x Kim, S., Lee, S.-H., Kim, M.-R., Kim, E.-J., Hwang, D.-S., Lee, J., Shin, J.-S., Ha, I.-H., & Lee, Y. J. (2018). Is cupping therapy effective in patients with neck pain? A systematic review and meta-analysis. BMJ Open, 8(11), e021070. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2017-021070
PMID: 30397006
PMCID: PMC6231582
Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30397006/ Liu, S., Guan, X., Wei, C., Huang, Q., Yan, X., & Zenobi, R. (2026). Noninvasive analysis of skin emanations during cupping therapy by thin-film solid-phase microextraction and dielectric barrier discharge ionization mass spectrometry. Analytical Chemistry, 98(24), 18259–18267. https://doi.org/10.1021/acs.analchem.6c02559 Moura, C. C., Chaves, É. C. L., Cardoso, A. C. L. R., Nogueira, D. A., Corrêa, H. P., & Chianca, T. C. M. (2018). Cupping therapy and chronic back pain: Systematic review and meta-analysis. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 26, e3094. https://doi.org/10.1590/1518-8345.2888.3094
PMID: 30462793 Qureshi, N. A., Ali, G. I. M., Abushanab, T. S., El-Olemy, A. T., Alqaed, M. S., El-Subai, I. S., & Al-Bedah, A. M. N. (2017). History of cupping (Hijama): A narrative review of literature. Journal of Integrative Medicine, 15(3), 172–181. https://doi.org/10.1016/S2095-4964(17)60339-X
PMID: 28494847
Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28494847/ Sina, R. E., & Bokhari, A. A. (2023, updated 2026). Cupping Therapy. In StatPearls. StatPearls Publishing.
PMID: 30855841
Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538253/
