Πώς η αύξηση της θερμοκρασίας επηρεάζει την απόδοση της φωτοσύνθεσης και την αντοχή στο θερμικό στρες των ελληνικών ποικιλιών αμπέλου
Νέα επιστημονική μελέτη από ερευνητές του Τμήματος Επιστήμης Οίνου, Αμπέλου και Ποτών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και του Εργαστηρίου Αμπελουργίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό agronomy, εξετάζει πώς η αύξηση της θερμοκρασίας επηρεάζει την απόδοση της φωτοσύνθεσης και την αντοχή στο θερμικό στρες των ελληνικών ποικιλιών αμπέλου. Χρησιμοποιώντας τις διεθνείς ποικιλίες Sauvignon Blanc και Merlot ως σημεία αναφοράς, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ελληνικές ποικιλίες Μοσχάτο και Ασύρτικο παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αντοχή στη ζέστη μεταξύ των λευκών, ενώ η Μαυροδάφνη ξεχώρισε μεταξύ των ερυθρών. Οι ποικιλίες αυτές διαχειρίζονται αποτελεσματικά την περίσσεια φωτός, προστατεύοντας το φωτοσυνθετικό τους σύστημα.
Αντίθετα, ποικιλίες όπως το Σαββατιανό και το Αγιωργίτικο έδειξαν αυξημένη ευαισθησία σε θερμοκρασίες άνω των 35°C. Παρ’ όλα αυτά, το Αγιωργίτικο κατάφερε να διατηρήσει τη λειτουργία του φωτοσυνθετικού του μηχανισμού ακόμη και στους 40°C, υιοθετώντας πιο «αμυντικές» φωτοπροστατευτικές στρατηγικές. Το Merlot, παρότι ανθεκτικό στην οξειδωτική καταπόνηση, δεν επέδειξε μηχανισμούς προστασίας, με αποτέλεσμα μείωση της φωτοσυνθετικής του δραστηριότητας. Η ποικιλία Μοσχοφίλερο φάνηκε η πιο ευάλωτη στο θερμικό και φωτοοξειδωτικό στρες.
Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι πέρα από τη γενετική αντοχή, ο ρόλος των μορφολογικών χαρακτηριστικών των φύλλων είναι κρίσιμος. Μικρότερα και παχύτερα φύλλα βοηθούν το φυτό να ρυθμίζει καλύτερα τη θερμοκρασία του και να αντέχει τις υψηλές θερμοκρασίες. Αυτό το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για περιοχές με έντονη ηλιοφάνεια και υψηλές θερμοκρασίες, όπως οι ελληνικοί αμπελώνες.
Η έρευνα υπογραμμίζει τη σημασία επιλογής ποικιλιών με αυξημένη αντοχή στη ζέστη, καθώς η κλιματική αλλαγή προκαλεί πιο συχνά και έντονα κύματα καύσωνα, απειλώντας την παραγωγικότητα και την ποιότητα του κρασιού. Οι επιστήμονες προτείνουν επίσης πρακτικές όπως η μεταφορά αμπελώνων σε μεγαλύτερα υψόμετρα ή ψυχρότερες περιοχές και η χρήση σκίασης, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της αμπελοκαλλιέργειας.
Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας προσφέρουν πολύτιμα δεδομένα για την επιλογή κατάλληλων ποικιλιών και το σχεδιασμό βιώσιμων στρατηγικών διαχείρισης. Μελλοντικές μελέτες στο πεδίο θα επικεντρωθούν στην επίδραση συνδυασμένων παραγόντων, όπως το φως και η έλλειψη νερού, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η ανθεκτικότητα των ελληνικών αμπελώνων στο μεταβαλλόμενο κλίμα.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2073-4395/15/10/2344
Αναφορά: Βένιος Ξενοφών, Γεώργιος Μπανίλας, Ευάγγελος Μπέρης, Κατερίνα Μπινιάρη και Ηλίας Κόρκας. 2025. “Ανοχή στο θερμικό στρες και φωτοσυνθετικές αντιδράσεις σε παροδικές εντάσεις φωτός ελληνικών ποικιλιών αμπέλου” Agronomy 15, αρ. 10: 2344. https://doi.org/10.3390/agronomy15102344
