Η σιλδεναφίλη, γνωστή για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας, μπορεί να είναι πιθανή θεραπεία του συνδρόμου Leigh, μιας σπάνιας και σοβαρής παιδικής διαταραχής
Η σιλδεναφίλη, το δραστικό συστατικό του Viagra, μπορεί να προσφέρει νέα ελπίδα σε άτομα που ζουν με σύνδρομο Leigh, μια σπάνια και σοβαρή παιδική διαταραχή. Ερευνητές από το Charité — Universitätsmedizin Berlin, σε συνεργασία με συνεργάτες από το Πανεπιστήμιο Heinrich Heine του Ντίσελντορφ (HHU), το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ντίσελντορφ (UKD) και το Ινστιτούτο Fraunhofer για Μεταφραστική Ιατρική και Φαρμακολογία ITMP στο Αμβούργο, δημοσίευσαν στο περιοδικό Cell την μελέτη, σύμφωνα με την οποία, το φάρμακο βελτίωσε τα συμπτώματα σε μια μικρή ομάδα ασθενών.
Το σύνδρομο Leigh είναι μια σπάνια μεταβολική πάθηση που επηρεάζει τον εγκέφαλο και τους μύες, συνήθως εμφανίζεται στη βρεφική ηλικία ή στην πρώιμη παιδική ηλικία. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν μυϊκή αδυναμία, δυσκολία στην κατάποση, προβλήματα αναπνοής, επιληπτικές κρίσεις και καθυστερημένη νοητική ανάπτυξη. Η ασθένεια είναι κληρονομική και προς το παρόν ανίατη, με πολλά παιδιά να πεθαίνουν μέσα σε λίγα χρόνια από τη διάγνωση. Με συχνότητα εμφάνισης μία στις 36.000 γεννήσεις, το σύνδρομο Leigh ταξινομείται ως σπάνια ασθένεια σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες. Σε μια πιλοτική μελέτη έξι ασθενών, η θεραπεία με σιλδεναφίλη συνδέθηκε με μετρήσιμες βελτιώσεις στην εξέλιξη της νόσου.
Οι ερευνητές αναγνώρισαν τη σιλδεναφίλη, έναν αναστολέα PDE-5, γνωστό για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας, ως πιθανή θεραπεία. Το φάρμακο χρησιμοποιείται επίσης σε βρέφη για τη θεραπεία της πνευμονικής υπέρτασης λόγω της ικανότητάς του να διαστέλλει τα αιμοφόρα αγγεία. Στη μελέτη, έξι ασθενείς ηλικίας μεταξύ 9 μηνών και 38 ετών έλαβαν συνεχή θεραπεία με σιλδεναφίλη. Μέσα σε λίγους μήνες, πολλοί εμφάνισαν ισχυρότερους μύες και ορισμένοι παρουσίασαν βελτιώσεις στα νευρολογικά συμπτώματα. Οι ασθενείς ανέκαμψαν επίσης πιο γρήγορα από μεταβολικές κρίσεις, δηλαδή υπερφόρτωση του ενεργειακού μεταβολισμού, η οποία μπορεί να επιδεινώσει ξαφνικά την πορεία αυτής της διαταραχής.
«Για παράδειγμα, στην περίπτωση ενός παιδιού που υποβλήθηκε σε θεραπεία με σιλδεναφίλη, η απόσταση βάδισης δεκαπλασιάστηκε, από 500 σε 5.000 μέτρα», όπως εξηγεί ο καθηγητής Μάρκους Σούελκε. «Σε ένα άλλο παιδί, η θεραπεία κατέστειλε πλήρως τις μεταβολικές κρίσεις που εμφανίζονταν σχεδόν μηνιαίως, ενώ ένας άλλος ασθενής δεν υπέφερε πλέον από επιληπτικές κρίσεις».
Ο Markus Schuelke, γιατρός και επιστήμονας στο Τμήμα Παιδιατρικής Νευρολογίας του Charité και ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης, δήλωσε: «Τέτοια αποτελέσματα βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών με σύνδρομο Leigh. Ενώ θα πρέπει να επιβεβαιώσουμε αυτές τις αρχικές παρατηρήσεις σε μια πιο ολοκληρωμένη μελέτη, είμαστε πολύ ευχαριστημένοι που βρήκαμε ένα πολλά υποσχόμενο υποψήφιο φάρμακο για τη θεραπεία αυτής της σοβαρής κληρονομικής νόσου».
Το σύνδρομο Leigh επηρεάζει περίπου ένα στα 36.000 παιδιά, γεγονός που καθιστά την έρευνα ιδιαίτερα δύσκολη. «Ο χαμηλός αριθμός κρουσμάτων δυσχεραίνει την έρευνα για την ασθένεια και παρουσιάζει ορισμένα εμπόδια στην επείγουσα αναζήτησή μας για αποτελεσματικές θεραπείες», εξηγεί ο Markus Schuelke. Επειδή υπάρχουν τόσο λίγοι ασθενείς, είναι δύσκολο να διεξαχθούν μεγάλες κλινικές δοκιμές. Οι ερευνητές συχνά χρειάζεται να συνεργάζονται σε πολλά κέντρα και χώρες. Επιπλέον, η άμεση μελέτη της νόσου είναι περίπλοκη, καθώς ο εγκεφαλικός ή νευρικός ιστός δεν μπορεί εύκολα να συλλεχθεί από τους ασθενείς.
«Αυτή είναι η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα φαρμακευτική εξέταση για τη θεραπεία του συνδρόμου Leigh», τονίζει ο Δρ. Ole Pless, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το ITMP. «Έδειξε ότι η σιλδεναφίλη, μεταξύ άλλων φαρμάκων, βελτίωσε την ηλεκτρική λειτουργικότητα των νευρικών κυττάρων».
Περαιτέρω πειράματα επιβεβαίωσαν αυτά τα ευρήματα. Σε οργανοειδή εγκεφάλου, τα οποία είναι μικροσκοπικά τρισδιάστατα μοντέλα εγκεφαλικού ιστού, η σιλδεναφίλη προήγαγε την ανάπτυξη των νευρικών κυττάρων. Σε ζωικά μοντέλα, βελτίωσε τον ενεργειακό μεταβολισμό και παρέτεινε τη διάρκεια ζωής.
«Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, αποφασίσαμε να χορηγήσουμε το φάρμακο ως μέρος μιας ατομικής θεραπευτικής δοκιμής σε έξι ασθενείς με σύνδρομο Leigh», όπως δήλωσε ο καθηγητής Alessandro Prigione από το Τμήμα Γενικής Παιδιατρικής, Νεογνολογίας και Παιδιατρικής Καρδιολογίας στο UKD. «Ένας άλλος καθοριστικός παράγοντας ήταν το γεγονός ότι υπήρχαν διαθέσιμα λεπτομερή δεδομένα ασφάλειας για τη μακροχρόνια χρήση της σιλδεναφίλης σε παιδιά, καθώς το δραστικό συστατικό έχει ήδη εγκριθεί για άλλες παιδιατρικές διαταραχές». Ο πρώτος ασθενής έλαβε θεραπεία στο Charité, και ακολούθησαν επιπλέον ασθενείς στο Ντίσελντορφ, το Μόναχο και την Μπολόνια. Συνολικά, η θεραπεία ήταν καλά ανεκτή.
Μετά από αυτά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) χορήγησε στη σιλδεναφίλη το καθεστώς ορφανού φαρμάκου (ODD) για σπάνιες ασθένειες. Αυτός ο χαρακτηρισμός μπορεί να βοηθήσει στην επιτάχυνση της διαδικασίας ανάπτυξης και έγκρισης. Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα να διεξάγουν μια μεγαλύτερη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο κλινική δοκιμή σε όλη την Ευρώπη, στο πλαίσιο του έργου SIMPATHIC EU. Αυτό το επόμενο βήμα θα καθορίσει εάν τα πρώιμα ευρήματα μπορούν να επιβεβαιωθούν σε μια ευρύτερη ομάδα ασθενών.
Συνεργασία και Χρηματοδότηση Μελετών
Επικεφαλής της μελέτης ήταν οι Charité (καθ. Markus Schuelke), HHU και UKD (καθ. Alessandro Prigione), ITMP (Dr. Ole Pless), Université du Luxembourg (καθ. Antonio del Sol) και Università di Verona (Δρ. Emanuela Bottani). Πρόσθετες ερευνητικές ομάδες από τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία, την Πολωνία, την Ιταλία, την Ελλάδα και τις ΗΠΑ συνεισέφεραν. Η χρηματοδότηση παρείχε το Γερμανικό Ίδρυμα Έρευνας (DFG), το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Παιδείας και Έρευνας της Γερμανίας, τη Στρατηγική Αριστείας των γερμανικών ομοσπονδιακών και κρατιδιακών κυβερνήσεων (NeuroCure Cluster of Excellence) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(26)00173-X?_returnURL=https%3A%2F%2Flinkinghub.elsevier.com%2Fretrieve%2Fpii%2FS009286742600173X%3Fshowall%3Dtrue
