Δύο νέες μελέτες αποκαλύπτουν ότι τα βιοαποικοδομήσιμα σκεύη μιας χρήσης περιέχουν αντιοξειδωτικά πρόσθετα που μεταναστεύουν στα τρόφιμα
Τα βιοαποικοδομήσιμα πλαστικά αντιμετωπίζονται ευρέως ως πιο ασφαλείς και φιλικότερες προς το περιβάλλον εναλλακτικές έναντι των συμβατικών πλαστικών. Αυτή η αντίληψη υπόκειται σε αναθεώρηση, καθώς δύο νέες μελέτες αναδεικνύουν έναν παραβλεπόμενο κίνδυνο: Τα αντιοξειδωτικά πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή αυτών των υλικών μπορεί να είναι τοξικά, επίμονα στο περιβάλλον και ικανά να μεταναστεύουν από τη συσκευασία στα τρόφιμα.
Τι έδειξε η αξιολόγηση κινδύνου
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και το ETH Zürich αξιολόγησαν τους κινδύνους 507 φυσικών και συνθετικών αντιοξειδωτικών και εννέα παραγώγων τους, λαμβάνοντας υπόψη την αντίστασή τους στην αποσύνθεση, την επιμονή τους στο περιβάλλον, την τοξικότητά τους για ανθρώπους και υδρόβιους οργανισμούς, το δυναμικό βιοσυσσώρευσης και την κινητικότητά τους. Το 74,4% των αξιολογηθέντων αντιοξειδωτικών κρίθηκε τοξικό, ενώ το 61% δεν είναι εύκολα βιοαποικοδομήσιμο. Επιπλέον, 4,8% ταξινομήθηκαν ως PBT ουσίες (επίμονες, βιοσυσσωρευτικές, τοξικές) και 2,1% ως PMT ουσίες (επίμονες, κινητικές, τοξικές). Από τότε που η ΕΕ υιοθέτησε αυτές τις κατηγορίες ως νέες κατηγορίες κινδύνου το 2023, οι ουσίες αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα ανησυχητικές στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Τα περισσότερα εντοπισμένα PBT και PMT ήταν πρωτεύοντα αντιοξειδωτικά, δηλαδή φαινολικές ενώσεις και αμίνες που ανήκουν στις ομάδες παραγώγων εμποδιζόμενης φαινόλης.
Τι βρέθηκε στα βιοαποικοδομήσιμα σκεύη
Σε μια δεύτερη μελέτη, ερευνητές αξιολόγησαν 39 κινεζικά προϊόντα μιας χρήσης σχεδιασμένα για βιοαποικοδόμηση, καθώς κουτιά takeaway, πιάτα, πιρούνια και καλαμάκια. Από τα 20 αντιοξειδωτικά που εξετάστηκαν, ανιχνεύτηκαν δέκα στα προϊόντα, ενώ 16 από τα 39 δοκιμαζόμενα προϊόντα περιείχαν δύο ή περισσότερα αντιοξειδωτικά ταυτόχρονα.
Τα προϊόντα με βάση το άμυλο περιείχαν αντιοξειδωτικά σε ποσοστό 100%, ενώ μόνο τα μισά προϊόντα PLA (πολυγαλακτικό οξύ) τα περιείχαν και κανένα από τα προϊόντα με βάση τις ίνες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς τα προϊόντα από άμυλο, όπως πιάτα από καλαμπόκι ή πατάτα και μαχαιροπίρουνα από μείγματα αμύλου, αντιμετωπίζονται συχνά ως οι πιο «φυσικές» και ασφαλείς επιλογές. Τα τρία πιο συχνά ανιχνευόμενα αντιοξειδωτικά, Irganox 1010, Irganox 1076 και Irgafos 168, ταξινομήθηκαν ως PBT ουσίες, με το Irganox 1010 να ταξινομείται επίσης ως επίμονο και τοξικό. Και τα τρία χαρακτηρίστηκαν ως μη εύκολα βιοαποικοδομήσιμα.
Γιατί αυτό είναι σημαντικό
Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν ότι η αξιολόγηση της ασφάλειας των υλικών επαφής με τρόφιμα δεν μπορεί να περιορίζεται στην τοξικότητα μεμονωμένα. Ουσίες που φαίνονται αποδεκτές από τοξικολογική άποψη μπορούν ταυτόχρονα να είναι επίμονες στο περιβάλλον, βιοσυσσωρευτικές και κινητικές, δηλαδή ικανές να μεταφέρονται μακριά από την πηγή τους. Η ετικέτα «βιοαποικοδομήσιμο» δεν αποτελεί εγγύηση ούτε για την περιβαλλοντική αδράνεια ούτε για την ασφάλεια ως υλικό επαφής με τρόφιμα. Απεναντίας, τα προϊόντα με βάση το άμυλο, που συχνά παρουσιάζονται ως οι πιο φυσικές επιλογές, φαίνεται να περιέχουν τα περισσότερα αντιοξειδωτικά πρόσθετα, ενισχύοντας την ανάγκη για αναθεώρηση των κριτηρίων αξιολόγησης ασφάλειας που εφαρμόζονται σε αυτή την κατηγορία προϊόντων.
