Νέα δεδομένα στη σήμανση και την ηλεκτρονική ταυτοποίηση των αιγοπροβάτων φέρνει η εφαρμογή του ηλεκτρονικού ενδοστομαχικού βώλου, ο οποίος για το 2026 καθίσταται υποχρεωτικός, στο πλαίσιο της επιλεξιμότητας για ενισχύσεις, στις μεγάλες κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις με δυναμικότητα άνω των 900 αιγών και προβάτων.
Σύμφωνα με όσα υπενθυμίζει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και προβλέπει η ΚΥΑ 148097/2026 (ΦΕΚ Β΄ 3300/11.06.2026), η τοποθέτηση ηλεκτρονικού ενδοστομαχικού βώλου στα αιγοπρόβατα ηλικίας άνω των έξι μηνών αποτελεί προϋπόθεση για την επιλεξιμότητα των ζώων στο πλαίσιο ενωσιακών ή εθνικών προγραμμάτων ενίσχυσης και παρεμβάσεων.
Για τις Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης του 2026 το νέο σύστημα εφαρμόζεται πιλοτικά και αφορά αποκλειστικά εκμεταλλεύσεις δυναμικότητας άνω των 900 αιγοπροβάτων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι στις συγκεκριμένες μονάδες η υποχρέωση δεν περιορίζεται σε ένα δείγμα του κοπαδιού, αλλά αφορά όλα τα επιλέξιμα ζώα ηλικίας άνω των έξι μηνών. Από το 2027 προβλέπεται καθολική εφαρμογή του συστήματος σε όλες τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων της χώρας.
Τι είναι ο ηλεκτρονικός ενδοστομαχικός βώλος
Ο λεγόμενος «ηλεκτρονικός βώλος» είναι ουσιαστικά ένα ειδικό μέσο ηλεκτρονικής ταυτοποίησης του ζώου. Δεν πρόκειται για εξωτερικό ενώτιο που τοποθετείται στο αυτί, αλλά για ειδική κάψουλα που χορηγείται από το στόμα και παραμένει στο πεπτικό σύστημα του ζώου. Στο εσωτερικό του βρίσκεται ηλεκτρονικός πομποδέκτης (transponder), ο οποίος φέρει μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης. Ο κωδικός μπορεί να αναγνωστεί με κατάλληλο ηλεκτρονικό αναγνώστη χωρίς να χρειάζεται να αφαιρεθεί ο βώλος από το ζώο.
Με απλά λόγια, λειτουργεί ως μια μόνιμη «ηλεκτρονική ταυτότητα» του αιγοπροβάτου. Ο κωδικός του συνδέεται με το συμβατικό ενώτιο και με την εγγραφή του ζώου στην ψηφιακή βάση δεδομένων, επιτρέποντας την ασφαλέστερη ταυτοποίηση και ιχνηλασιμότητά του. Η χρήση του αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στο να περιοριστούν λάθη ή παρατυπίες στην ταυτοποίηση των ζώων και να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να διασταυρώνουν ηλεκτρονικά ποιο ζώο ανήκει σε ποια εκμετάλλευση και ποια στοιχεία έχουν δηλωθεί γι’ αυτό.
Η ηλεκτρονική ταυτοποίηση των αιγοπροβάτων είναι σημαντική σε περιπτώσεις εμφάνισης μεταδοτικών νοσημάτων. Ο ηλεκτρονικός βώλος δεν μετρά την υγεία του ζώου και δεν μπορεί να διαγνώσει κάποια ασθένεια. Επιτρέπει, όμως, την ασφαλή και μοναδική ταυτοποίηση κάθε ζώου και τη σύνδεσή του με τα στοιχεία που τηρούνται στην ψηφιακή βάση ιχνηλασιμότητας. Έτσι, όταν εμφανίζεται ένα νόσημα σε μια εκτροφή, οι κτηνιατρικές αρχές μπορούν να έχουν σαφέστερη εικόνα για την ταυτότητα και την προέλευση των ζώων και, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα στοιχεία ιχνηλασιμότητας, να διευκολύνεται η διερεύνηση των μετακινήσεων και των πιθανών επαφών μεταξύ εκμεταλλεύσεων. Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε υγειονομικές κρίσεις, όπως αυτές που προκαλούν μεταδοτικά νοσήματα των αιγοπροβάτων, καθώς η γρήγορη ιχνηλάτηση αποτελεί βασικό εργαλείο για τον περιορισμό της διασποράς και την εφαρμογή κτηνιατρικών μέτρων.
Οι τρεις προϋποθέσεις για να θεωρείται επιλέξιμο το ζώο
Για να θεωρείται επιλέξιμο ένα αιγοπρόβατο ηλικίας άνω των έξι μηνών, θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά τρεις βασικές προϋποθέσεις:
- να φέρει συμβατικό ενώτιο τύπου 1,
- να φέρει ηλεκτρονικό ενδοστομαχικό βώλο με μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης, ο οποίος αντιστοιχεί στον κωδικό του ενωτίου,
- να έχει καταχωριστεί στην Ψηφιακή Βάση Ιχνηλασιμότητας Αιγών και Προβάτων.
Επομένως, δεν αρκεί ένας παραγωγός απλώς να παραγγείλει τους ηλεκτρονικούς βώλους.
Η ηλεκτρονική παραγγελία των μέσων σήμανσης αποτελεί μόνο το πρώτο στάδιο της διαδικασίας. Μετά την ψηφιακή έγκριση και την παραγγελία ακολουθεί η τοποθέτηση του βώλου και η καταχώριση των σχετικών στοιχείων. Οι συγκεκριμένες ενέργειες πραγματοποιούνται αποκλειστικά από εξουσιοδοτημένο κτηνίατρο, ενώ η καταχώριση πρέπει να ολοκληρώνεται εντός δύο ημερών από την τοποθέτηση.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή οι κτηνοτρόφοι: η παραγγελία του βώλου από μόνη της δεν καθιστά το ζώο επιλέξιμο. Για να ολοκληρωθεί η διαδικασία απαιτείται ο βώλος να έχει πράγματι τοποθετηθεί στο ζώο και τα στοιχεία του να έχουν περαστεί στην προβλεπόμενη ψηφιακή βάση.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι κτηνοτρόφοι
Το ΥΠΑΑΤ καλεί τις εκμεταλλεύσεις που εντάσσονται στην πιλοτική εφαρμογή του 2026, δηλαδή εκείνες με δυναμικότητα άνω των 900 αιγών και προβάτων, να ολοκληρώσουν χωρίς καθυστέρηση τη διαδικασία εφόσον δεν το έχουν ήδη πράξει.
Το θέμα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τις μεγάλες μονάδες. Με δεδομένο ότι από το 2027 προβλέπεται η καθολική εφαρμογή του μέτρου, όλοι οι αιγοπροβατοτρόφοι καλούνται να προετοιμαστούν εγκαίρως για τις νέες απαιτήσεις ηλεκτρονικής σήμανσης και καταχώρισης των ζώων τους. Η ψηφιακή υπηρεσία για την παραγγελία μέσων σήμανσης αιγοπροβάτων είναι διαθέσιμη μέσω του http://gov.gr/
