Η εμφάνιση της Bactrocera zonata στη Λακωνία αποτελεί σοβαρό πλήγμα για την ελληνική παραγωγή, καθώς τα δέντρα-ξενιστές της καλύπτουν μεγάλο μέρος της καλλιεργούμενης γης
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μέσω του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας, ανακοίνωσε την εμφάνιση και επιβεβαίωση του επιβλαβούς οργανισμού προτεραιότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, Bactrocera zonata (peach fruit fly, guava fruit fly), στην Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας. Πρόκειται για ένα μη ευρωπαϊκό είδος της οικογένειας Tephritidae, γνωστό για τις εκτεταμένες ζημιές που προκαλεί σε δεκάδες καλλιεργούμενα φυτά.
Γιατί προκαλεί ανησυχία
Η Bactrocera zonata είναι είδος με τεράστια προσαρμοστικότητα και πληθώρα ξενιστών – ξεπερνά τα 50 διαφορετικά είδη καλλιεργούμενων φυτών. Κύριοι ξενιστές του εντόμου είναι η γκουάβα, το μάνγκο, το ροδάκινο, το βερίκοκο, το μήλο, το σύκο, τα εσπεριδοειδή και το ρόδι. Η παρουσία της σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής καταδεικνύει την ικανότητά της να εξαπλώνεται σε διαφορετικά περιβάλλοντα, ενώ οι τροπικοί ξενιστές αποτελούν δυνητικές πύλες εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σημεία υψηλής επικινδυνότητας θεωρούνται τα σύνορα, οι σταθμοί φυτοϋγειονομικού ελέγχου, τα συσκευαστήρια, οι αποθήκες και τα σημεία λιανικής πώλησης φρούτων.
Βιολογία και αναπαραγωγή
Το έντομο δεν παρουσιάζει διάπαυση, γεγονός που σημαίνει ότι, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες και τη διαθεσιμότητα τροφής, μπορεί να ολοκληρώσει πολλές γενιές τον χρόνο. Το πιο κοινό στάδιο διαχείμασης είναι αυτό της νύμφης.
Τα ενήλικα άτομα τρέφονται με ουσίες πλούσιες σε ζάχαρη και πρωτεΐνες και φτάνουν σε σεξουαλική ωριμότητα σε περίπου δύο εβδομάδες, διάστημα που μπορεί να παραταθεί σε χαμηλές θερμοκρασίες. Τα θηλυκά γεννούν ομάδες από 3 έως 9 αυγά κάτω από τη φλούδα αναρτημένων καρπών, με ένα μόνο θηλυκό να παράγει περισσότερα από 200 αυγά στη διάρκεια της ζωής του. Οι προνύμφες τρέφονται με τη σάρκα του καρπού, προκαλώντας αλλοιώσεις που συχνά επιδεινώνονται από μολύνσεις με βακτήρια και μύκητες.
Μετά την ολοκλήρωση της ανάπτυξής τους, οι προνύμφες εξέρχονται από τον καρπό και νυμφώνονται στο έδαφος, σε βάθος 5–10 εκατοστών. Η διάρκεια του σταδίου της νύμφης εξαρτάται από τη θερμοκρασία και κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 1 και 2 εβδομάδων.
Μορφολογικά χαρακτηριστικά
- Αυγό: Μικρό, επιμήκες, υπόλευκο, μήκους 1,0–1,2 mm.
- Προνύμφη: Άποδη και ακέφαλη, λευκωπή, μήκους 7,5–10 mm.
- Νύμφη: Βαρελόσχημη, κιτρινωπού χρώματος, μήκους 4,2–5,8 mm.
- Ενήλικο: Κοκκινοκαφέ με κιτρινωπά σημάδια, μήκους περίπου 6 mm.
Συμπτώματα στους καρπούς
Οι προσβεβλημένοι καρποί φέρουν μικρά νύγματα ωοτοκίας στη φλούδα, τα οποία σε σκληρότερους καρπούς εξελίσσονται σε καστανές ουλές. Στο εσωτερικό, οι προνύμφες προκαλούν μαλάκωμα του πολτού, βαθύτερες αλλοιώσεις και τελικά πρόωρη πτώση του καρπού. Η διάγνωση είναι δύσκολη στα αρχικά στάδια, ενώ συχνά απαιτείται άνοιγμα του καρπού για τον εντοπισμό των προνυμφών. Τα συμπτώματα μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με αυτά της μύγας της Μεσογείου, γεγονός που περιπλέκει την αναγνώριση.
Επιπτώσεις και μέτρα προστασίας
Η εμφάνιση της Bactrocera zonata στη Λακωνία αποτελεί σοβαρό πλήγμα για την ελληνική παραγωγή, καθώς τα δέντρα-ξενιστές της καλύπτουν μεγάλο μέρος της καλλιεργούμενης γης. Οι αρχές έχουν εντείνει τους ελέγχους σε συσκευαστήρια, αγορές και σημεία εισαγωγών, ενώ καλούνται οι παραγωγοί να βρίσκονται σε επαγρύπνηση και να ενημερώνουν άμεσα για κάθε ύποπτη προσβολή.
Η έγκαιρη ανίχνευση και η εφαρμογή φυτοϋγειονομικών μέτρων αποτελούν τη βασική γραμμή άμυνας, καθώς η εγκατάσταση του εντόμου μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την αγροτική παραγωγή και τις εξαγωγές.
