Η μεταποίηση του εισβολικού μαργαριτοφόρου στρειδιού Pinctada radiata σε προϊόντα διατροφής μπορεί να είναι οικονομικά βιώσιμη στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη ερευνητών του Τμήματος Αλιείας και Υδατοκαλλιεργειών του Πανεπιστημίου Πατρών και της Advanced Planning & Consulting SA. Η εργασία δημοσιεύθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Fishes του MDPI. Η έρευνα εξετάζει αποκλειστικά την αξιοποίηση βιομάζας που προέρχεται από ελεγχόμενη αφαίρεση άγριων πληθυσμών P. radiata και αποκλείει την υδατοκαλλιέργεια, την εκτροφή, τον εμπλουτισμό αποθεμάτων και τη μεταφορά του είδους σε άλλες περιοχές.
Το Pinctada radiata, γνωστό ως μαργαριτοφόρο στρείδι ή rayed pearl oyster, είναι δίθυρο μαλάκιο ινδοειρηνικής προέλευσης που έχει εγκατασταθεί ευρέως στην Ανατολική Μεσόγειο μετά τη διέλευσή του μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Οι πληθυσμοί του εμφανίζουν παρατεταμένη αναπαραγωγική περίοδο και συνεχή ανανέωση, χαρακτηριστικά που ευνοούν την εγκατάσταση και εξάπλωσή του. Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί σταθεροί πληθυσμοί του, μεταξύ άλλων στον εσωτερικό Σαρωνικό, ενώ η μελέτη το αντιμετωπίζει ως μη αυτόχθονο εισβολικό είδος του οποίου η εμπορική αξιοποίηση πρέπει να συνδέεται με ελεγχόμενη αφαίρεση από το φυσικό περιβάλλον και όχι με καλλιέργεια ή μεταφορά σε νέες περιοχές. Ως τρόφιμο παρουσιάζει ενδιαφέρον λόγω της βρώσιμης σάρκας του και της δυνατότητας μεταποίησης σε κατεψυγμένα, παναρισμένα, καπνιστά και διατηρημένα σε ελαιόλαδο προϊόντα. Η βιβλιογραφία που εξετάζουν οι ερευνητές αναφέρει ευνοϊκή θρεπτική σύσταση και αποδόσεις σάρκας, καθώς και συμμόρφωση με απαιτήσεις ασφάλειας τροφίμων όταν το είδος συλλέγεται από εγκεκριμένες ζώνες παραγωγής και υποβάλλεται σε κατάλληλο υγειονομικό χειρισμό.
Τα στρείδια που χρησιμοποιήθηκαν προήλθαν από εγκεκριμένες ζώνες παραγωγής κατηγορίας Α στον εσωτερικό Σαρωνικό, μεταξύ Μεγάλου Πεύκου και Σαλαμίνας, και μεταφέρθηκαν την ίδια ημέρα σε αδειοδοτημένο κέντρο αποστολής οστρακοειδών. Το οικονομικό μοντέλο προβλέπει επεξεργασία 45.000 κιλών νωπού P. radiata ετησίως, με παραγωγή 9.037,5 κιλών τελικών προϊόντων. Μελετήθηκαν κατεψυγμένη ωμή ψίχα σε συσκευασία κενού, κατεψυγμένη παναρισμένη ψίχα, αχνιστή και καπνιστή ψίχα σε κενό και αχνιστή ψίχα διατηρημένη σε ελαιόλαδο με μεσογειακά βότανα.
Η απαιτούμενη επένδυση υπολογίστηκε σε 85.800 ευρώ και περιλαμβάνει εξοπλισμό ψύξης και κατάψυξης, επεξεργασίας, συσκευασίας, επισήμανσης και χειρισμού. Η μελέτη εκτιμά ετήσια έσοδα 213.795 ευρώ και συνολικό ετήσιο κόστος παραγωγής 154.279,92 ευρώ. Το αποτέλεσμα προ φόρων υπολογίζεται σε 59.515,08 ευρώ και η ετήσια ταμειακή ροή μετά φόρων σε 50.240,56 ευρώ.
Με πλήρη ιδιωτική χρηματοδότηση, ο χρόνος αποπληρωμής της επένδυσης εκτιμάται σε 1,71 έτη και η σωρευτική καθαρή ταμειακή ροή πενταετίας σε 165.402,78 ευρώ. Με δημόσια συγχρηματοδότηση 60%, η ιδιωτική συμμετοχή περιορίζεται στα 34.320 ευρώ και ο χρόνος αποπληρωμής στα 0,68 έτη.
Για την ασφάλεια τροφίμων, οι συγγραφείς αναφέρουν διαθέσιμα δεδομένα που υποστηρίζουν την καταλληλότητα του P. radiata για ανθρώπινη κατανάλωση όταν συλλέγεται από εγκεκριμένες περιοχές και εφαρμόζονται κατάλληλες συνθήκες υγιεινής. Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν πραγματοποίησε ανεξάρτητους μικροβιολογικούς ελέγχους μετά τη μεταποίηση, μελέτες διάρκειας ζωής ή αξιολόγηση αλλεργιογονικότητας των εξεταζόμενων προϊόντων, δοκιμές που θα απαιτούνταν πριν από ευρύτερη εφαρμογή τους.
Σύνδεσμος για την επιστγημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2410-3888/11/9/558
Αναφορά: Kilitzidis, Ioannis C., Maria Kamilari, Orestis Anagnopoulos, Nikos Bourdaniotis, and John A. Theodorou. 2026. “Removal-Based Valorization of the Invasive Pearl Oyster Pinctada radiata (Leach, 1814): Economic Feasibility of Value-Added Seafood Processing in Greece” Fishes 11, no. 9: 558. https://doi.org/10.3390/fishes11090558
