Διαδοχικά περιστατικά υπερβάσεων φυτοφαρμάκων και σοβαρές ελλείψεις στους ελέγχους ασφάλειας τροφίμων της Αλβανίας
Οι προειδοποιήσεις για υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε αλβανικές πιπεριές και λαχανικά πληθαίνουν τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας μια εικόνα συστηματικού προβλήματος στους ελέγχους ασφάλειας τροφίμων της χώρας. Το πιο πρόσφατο περιστατικό καταγράφηκε από την αρμόδια αρχή τροφίμων της Σλοβενίας, η οποία, στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος δειγματοληψιών, εντόπισε υπέρβαση του φυτοφαρμάκου tebufenpyrad σε παρτίδα κίτρινης πιπεριάς προέλευσης Αλβανίας (Lot BR50). Το προϊόν διακινήθηκε από τη Trgo Zvono d.o.o. στο Ζάγκρεμπ και διανεμήθηκε μέσω της εταιρείας Fructus d.o.o. στη Σλοβενία. Παρά το ότι η υπέρβαση ορίου οδήγησε σε άμεση απόσυρση της παρτίδας, η εκτίμηση κινδύνου έδειξε ότι η συγκεκριμένη ποσότητα δεν αναμένεται να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών. Παρ’ όλα αυτά, δόθηκε η δυνατότητα στους πολίτες να επιστρέψουν το προϊόν στο σημείο αγοράς.
Δεν είναι η πρώτη φορά που εντοπίζονται επικίνδυνα υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε πιπεριές αλβανικής προέλευσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τον Σεπτέμβριο του 2025 είχε σημάνει συναγερμός στο δίκτυο RASFF, όταν η Σλοβενία εντόπισε εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις πολλαπλών φυτοφαρμάκων σε κόκκινη πιπεριά τύπου «kapia». Στις αναλύσεις της 26ης Αυγούστου βρέθηκαν υπερβάσεις-ρεκόρ. Το formetanate έφτασε τα 0,16 mg/kg, δηλαδή 1500% πάνω από το επιτρεπτό όριο, το acetamiprid ξεπέρασε το όριο κατά 244% και το flonicamid κατά 190%. Η παρτίδα χαρακτηρίστηκε ως «σοβαρός κίνδυνος» και ανακλήθηκε άμεσα από την αγορά, συνοδευόμενη από δημόσια προειδοποίηση.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, τον Ιούλιο 2025, ένα ακόμη περισταλικό είχε καταγραφεί στο RASFF, πάλι από τις σλοβενικές αρχές. Σε φρέσκες πιπεριές εισαγόμενες από την Αλβανία, εντοπίστηκε υπέρβαση 133% στη δραστική ουσία flonicamid, με συγκέντρωση 0,70 mg/kg, ενώ το ανώτατο επιτρεπτό όριο είναι 0,3 mg/kg.
Τον Ιούνιο του 2024 είχαν ανακληθεί αλβανικές πάπρικες λόγω επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, ενώ λίγους μήνες νωρίτερα η Ιταλία είχε προχωρήσει σε απόσυρση πλαστικών πιάτων αλβανικής προέλευσης λόγω χημικής επιμόλυνσης. Το 2023 είχε προηγηθεί και περιστατικό με φράουλες από την Αλβανία, για τις οποίες η Ελλάδα ενημέρωσε το RASFF μετά τον εντοπισμό υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων κατά τον συνοριακό έλεγχο. Ακόμη πιο σοβαρό ήταν το περιστατικό του 2022, όταν ανακλήθηκαν φιλέτα γαύρου σε κονσέρβα λόγω υψηλών επιπέδων ισταμίνης.
Η επανάληψη αντίστοιχων ευρημάτων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ενισχύει την εικόνα ότι οι αλυσίδες παραγωγής και ελέγχου στη γειτονική χώρα εμφανίζουν σημαντικά κενά τα οποία επιβεβαιώθηκαν και σε έλεγχο ευρωπαίων αξιωματούχων. Σε έκθεση του 2024, διαπιστώθηκε ότι οι επιθεωρητές τροφίμων της χώρας δεν διαθέτουν επαρκή εκπαίδευση σε βασικά πρότυπα, όπως το HACCP, ενώ σοβαρές ελλείψεις καταγράφηκαν και στους ελέγχους αλιευτικών προϊόντων για εξαγωγή προς την ΕΕ. Υπενθυμίζεται επιπλέον ότι τον Σεπτέμβριο του 2025, η αλβανική δικαιοσύνη εξέδωσε βαριές ποινές μετά την υπόθεση των 8 τόνων ντομάτας που εξήχθησαν στην Κροατία και βρέθηκαν επιμολυσμένες με την απαγορευμένη ουσία chlorefenapyr. Η ιδιοκτήτρια της εταιρείας εξαγωγής “Era-Fruit” προφυλακίστηκε, ενώ δύο κρατικοί επιθεωρητές τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό, καθώς κατηγορούνται για συγκάλυψη, απάτη και πλαστογράφηση εγγράφων.
*Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ασφάλειας τροφίμων και απευθύνεται στον κλάδο και στους επαγγελματίες τροφίμων, όπως και σε συνειδητοποιημένους καταναλωτές. Το παρόν άρθρο έχει σκοπό να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στους επιστήμονες τροφίμων και επαγγελματίες που σχεδιάζουν τα συστήματα και μέτρα ασφάλειας τροφίμων των επιχειρήσεων τροφίμων. Τα συμβάντα ασφάλειας τροφίμων σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν πολύτιμα εισερχόμενα δεδομένα στην ανάλυση επικινδυνότητας της διαδικασίας διαχείρισης τροφίμων (HACCP) που υποχρεούται να συντάσσει και να διατηρεί βάση νόμου, κάθε επιχείρηση τροφίμων.
