Ελλείψεις στους ελέγχους αλιευτικών προϊόντων της Αλβανίας για εξαγωγή προς την ΕΕ
Η Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων (DG SANTE) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσίευσε την τελική της έκθεση για τον έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στην Αλβανία από τις 13 έως τις 24 Ιανουαρίου 2025, στο πλαίσιο του προγράμματος ελέγχων σε τρίτες χώρες. Στόχος της αποστολής ήταν να αξιολογηθεί η συμμόρφωση της αλβανικής νομοθεσίας και των συστημάτων ελέγχου με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των τροφίμων και ειδικότερα για τα αλιευτικά προϊόντα που προορίζονται για εξαγωγή στην ΕΕ.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι αρμόδιες αρχές της Αλβανίας εφαρμόζουν επίσημα συστήματα ελέγχου και πιστοποίησης που στηρίζονται σε νομικό πλαίσιο αντίστοιχο με εκείνο της ΕΕ. Τα συστήματα αυτά καλύπτουν όλη την αλυσίδα παραγωγής των αλιευτικών προϊόντων, από την αλίευση έως την εξαγωγή, και παρέχουν τη βάση για την έκδοση των απαραίτητων πιστοποιητικών υγείας που απαιτούνται για την είσοδο των προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, η DG SANTE επισημαίνει ότι ορισμένες αδυναμίες μειώνουν την αξιοπιστία των εγγυήσεων που παρέχει η χώρα.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι επιθεωρητές δεν εποπτεύονται επαρκώς και δεν λαμβάνουν συστηματική εκπαίδευση, ιδιαίτερα σε θέματα υγιεινής και εφαρμογής του συστήματος HACCP (Ανάλυση Κινδύνων και Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου). Ως αποτέλεσμα, παραβάσεις δεν εντοπίζονται ή δεν καταγράφονται σωστά κατά τους ελέγχους, με συνέπεια να μην διορθώνονται εγκαίρως. Επιπλέον, εντοπίστηκαν ελλείψεις στη διαδικασία ένταξης των επιχειρήσεων στον κατάλογο των εγκεκριμένων για εξαγωγή στην ΕΕ, ανεπαρκής συχνότητα επιθεωρήσεων πλοίων και αδυναμίες σε ορισμένες αναλυτικές παραμέτρους εργαστηρίων. Αν και τα προβλήματα αυτά θεωρούνται περιορισμένης επίδρασης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απηύθυνε συστάσεις προς τις αλβανικές αρχές να λάβουν διορθωτικά μέτρα για την ενίσχυση της εποπτείας, της εκπαίδευσης και της συνέπειας των επισήμων ελέγχων, ώστε να διασφαλιστεί πλήρως η ασφάλεια των αλιευτικών προϊόντων που εξάγονται προς την ΕΕ.
Η Αλβανία απαντώντας στην έκθεση, αποδέχεται τις συστάσεις της DG SANTE και δήλωσε ότι προχωρά σε ενίσχυση της εκπαίδευσης και εποπτείας των επιθεωρητών για υγιεινή και HACCP. Η Εθνική Αρχή Τροφίμων έχει εκπονήσει σχέδιο εκπαίδευσης για το 2025–2026 (εσωτερικά σεμινάρια, TAIEX, πρόγραμμα “EU for Food Safety”) και θέτει σε ισχύ διαταγές του Γενικού Διευθυντή (11 και 24 Ιουνίου 2025) για συστηματική επίβλεψη των ελέγχων, μέσω e-inspection και επιτόπιων επανελέγχων. Παράλληλα, η λίστα εγκαταστάσεων εγκεκριμένων για εξαγωγές στην ΕΕ έχει επικαιροποιηθεί και προβλέπεται τακτική παρακολούθηση για τυχόν αλλαγές.
Για τη συχνότητα και κάλυψη των ελέγχων, υπογράφηκε στις 25 Ιουνίου 2025 συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Διεύθυνσης Αλιείας και της Εθνικής Αρχής Τροφίμων για ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο (VMS) και καλύτερο προγραμματισμό επιθεωρήσεων πλοίων στα λιμάνια Δυρραχίου, Αυλώνας, Αγίων Σαράντα και Λέζιας· ζητήθηκε επίσης άδεια επέκτασης ωραρίου επιθεωρήσεων. Θεσπίζεται διαδικασία ώστε όλες οι μη συμμορφώσεις να ανιχνεύονται, να καταγράφονται και να διορθώνονται εντός προθεσμιών, με τριμηνίαιες αξιολογήσεις πρακτικών ελέγχου από την κεντρική υπηρεσία και υποχρεώσεις αναφοράς από τους περιφερειακούς προϊσταμένους.
Στα εργαστηριακά, ο επίσημος δειγματοληπτικός σχεδιασμός για PFAS θα αναθεωρηθεί με βάση εκτίμηση κινδύνου το 2026. Έως τότε προβλέπεται υπεργολαβία αναλύσεων σε διαπιστευμένο ευρωπαϊκό εργαστήριο. Για υδράργυρο, το εργαστήριο επαναξιολογεί εντός 2025 τα όρια ανίχνευσης/ποσοτικοποίησης ώστε να ευθυγραμμιστούν με τα κριτήρια της ΕΕ, ενώ για ισταμίνη διατηρεί την υφιστάμενη διαπιστευμένη HPLC-DAD μέθοδο, αλλά δρομολογεί υιοθέτηση και διαπίστευση της EN ISO 19343 έως το 2028 μέσω σειράς δράσεων (SOP, δύο κύκλοι TAIEX εκπαίδευσης, επικύρωση και τελική διαπίστευση). Συνολικά, η χώρα δεσμεύεται σε σαφή χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης ενεργειών κατά το 2025–2028.
