Η ένταση των ελέγχων αυξάνεται καθώς το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης καταγράφει σημαντική άνοδο στις ειδοποιήσεις για επικίνδυνα προϊόντα
Η τρίτη εβδομάδα του Ιανουαρίου σηματοδοτήθηκε από μια αισθητή κλιμάκωση της δραστηριότητας επιτήρησης της ασφάλειας των τροφίμων στην Ευρώπη. Κατά το διάστημα από 12 έως 18 Ιανουαρίου το σύστημα RASFF επεξεργάστηκε συνολικά 78 ειδοποιήσεις παρουσιάζοντας αύξηση 15% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα. Τα φρέσκα προϊόντα παρέμειναν στο επίκεντρο της προσοχής όμως το στοιχείο που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η συγκέντρωση των προβλημάτων σε συγκεκριμένους κωδικούς χώρες προέλευσης και χημικές ουσίες γεγονός που υποδεικνύει συστηματικές αστοχίες στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Από το σύνολο των ειδοποιήσεων οι 65 αφορούσαν τρόφιμα οι 10 ζωοτροφές και οι 3 υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά διατήρησαν την πρώτη θέση με 15 ειδοποιήσεις ενώ ακολούθησαν κατά πόδας οι διαιτητικές τροφές και τα συμπληρώματα διατροφής με 14 αναφορές. Η άνοδος αυτή στα συμπληρώματα οφείλεται κυρίως σε παραβάσεις επισήμανσης μη εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας αλλά και στη συνεχιζόμενη κρίση μόλυνσης με cereulide σε βρεφικά παρασκευάσματα που κυκλοφορούν σε πολλές χώρες.
Τα φρέσκα προϊόντα υπό το μικροσκόπιο
Οι κίνδυνοι στα φρέσκα προϊόντα χωρίστηκαν σε τρεις κύριες κατηγορίες που αφορούν τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων τα προβλήματα αποθήκευσης και τη φυσική επιμόλυνση. Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων αποτέλεσαν την κυρίαρχη αιτία ανακλήσεων με 11 περιστατικά να αφορούν μη εγκεκριμένες ουσίες στην ΕΕ. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ήταν τα κόκκινα φασόλια από τη Βραζιλία όπου η ανίχνευση της ουσίας acephate επαναλήφθηκε τέσσερις φορές μέσα σε μία εβδομάδα υποδηλώνοντας είτε μια προβληματική εφοδιαστική αλυσίδα είτε την αυστηροποίηση των συνοριακών ελέγχων για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια.
Σημαντικές καταγραφές υπήρξαν επίσης για τα αποξηραμένα σύκα από την Τουρκία όπου εντοπίστηκαν ωχρατοξίνη Α και αφλατοξίνες. Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε η περίπτωση «βιολογικών» αποξηραμένων σύκων στα οποία ανιχνεύθηκαν οι μη εγκεκριμένες ουσίες permethrin και tetramethrin. Παράλληλα το Βέλγιο εξέδωσε ειδοποίηση για τεμαχισμένα μανιτάρια που περιείχαν κομμάτια από πλαστικό και γυαλί υπενθυμίζοντας ότι οι κίνδυνοι στην επεξεργασμένη παραγωγή δεν είναι μόνο χημικοί αλλά και φυσικοί λόγω πλημμελών ελέγχων στις γραμμές συσκευασίας.
Γεωγραφικά πρότυπα κινδύνου
Η ανάλυση της προέλευσης των προβληματικών προϊόντων ανέδειξε τις ΗΠΑ στην πρώτη θέση με 10 ειδοποιήσεις που αφορούσαν κυρίως τα συμπληρώματα διατροφής. Ακολούθησε η Κίνα με 8 αναφορές σε διάφορες κατηγορίες όπως οι σταφίδες και οι πιπεριές τσίλι ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε 7 ειδοποιήσεις που αφορούσαν σχεδόν αποκλειστικά την παρουσία Salmonella σε άλευρα πουλερικών για ζωοτροφές. Εντός της ΕΕ η Πολωνία και η Γαλλία σημείωσαν από 5 περιστατικά αποδεικνύοντας ότι η ευρωπαϊκή προέλευση δεν αποτελεί πάντα εγγύηση μηδενικού κινδύνου.
Οι κυριότεροι κίνδυνοι για την εβδομάδα αυτή ήταν:
- Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων με 24 ειδοποιήσεις που αντιστοιχούν στο 30,8% του συνόλου.
- Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί με 20 ειδοποιήσεις καλύπτοντας το 25,6% των περιπτώσεων.
- Οι μυκοτοξίνες που κατέγραψαν 15 περιστατικά και αφορούσαν κυρίως αποξηραμένους καρπούς.
Η σχεδόν ισομερής κατανομή μεταξύ χημικών βιολογικών και μυκητολογικών κινδύνων υποδηλώνει την πολυδιάστατη φύση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι αγοραστές και οι παραγωγοί.
