Σχεδόν το 62% των αναφορών προς το παγκόσμιο δίκτυο INFOSAN τη διετία 2024–2025 προήλθε από το ευρωπαϊκό σύστημα RASFF.
Συνολικά 442 ειδοποιήσεις σχετικά με ζητήματα ασφάλειας τροφίμων έλαβε το Διεθνές Δίκτυο Αρχών για την Ασφάλεια των Τροφίμων (INFOSAN) κατά τη διετία 2024–2025. Από αυτές, οι 273 διαβιβάστηκαν μέσω του ευρωπαϊκού Συστήματος Ταχείας Ειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF), αντιπροσωπεύοντας το 61,8% του συνόλου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Pizza Fan: Αναφορές στον ΕΦΕΤ σε συνομιλίες της δικογραφίας για προειδοποιήσεις πριν από ελέγχους
Τι σημαίνουν όμως οι 442 ειδοποιήσεις; Πρόκειται για επίσημες αναφορές και πληροφορίες που φτάνουν στο διεθνές δίκτυο από τις αρμόδιες αρχές σχετικά με περιστατικά ασφάλειας τροφίμων που έχουν ή ενδέχεται να αποκτήσουν διασυνοριακή διάσταση. Οι ειδοποιήσεις μπορεί να αφορούν τον εντοπισμό παθογόνων μικροοργανισμών, όπως η Salmonella και η Listeria, την παρουσία χημικών ουσιών, μη δηλωμένων αλλεργιογόνων ή άλλων κινδύνων σε τρόφιμα που διακινούνται διεθνώς.
Πώς εξελίχθηκαν οι αναφορές τα προηγούμενα χρόνια
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, το INFOSAN ενεπλάκη σε 197 περιστατικά το 2023 και 198 το 2022, ενώ το 2021 είχαν καταγραφεί 248. Το 2020 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 127 και το 2019 μόλις 84. Οι αριθμοί δείχνουν ότι η δραστηριότητα του διεθνούς δικτύου έχει ενισχυθεί σημαντικά σε σχέση με τα επίπεδα πριν από το 2020.
Η διετία 2024–2025 αντιστοιχεί σε 221 ειδοποιήσεις κατά μέσο όρο ετησίως. Το μέγεθος αυτό είναι αριθμητικά υψηλότερο κατά περίπου 12% από τα 197 περιστατικά του 2023, αλλά η σύγκριση χρειάζεται προσοχή, καθώς δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι δύο μετρήσεις χρησιμοποιούν ακριβώς την ίδια μεθοδολογία. Σε κάθε περίπτωση, η αύξηση των αναφορών δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη επιδείνωσης της ασφάλειας των τροφίμων. Μπορεί να συνδέεται και με την εντατικοποίηση των ελέγχων, την καλύτερη λειτουργία των μηχανισμών επιτήρησης, την αυξημένη συμμετοχή των εθνικών αρχών και την ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών.
Οι μικροβιολογικοί κίνδυνοι στο επίκεντρο
Οι επίσημες αναφορές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αναδεικνύουν τη σημασία των μικροβιολογικών κινδύνων στη διεθνή ασφάλεια τροφίμων. Ενδεικτικά, κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2023, από τα 51 περιστατικά στα οποία ενεπλάκη το INFOSAN, τα 34 αφορούσαν βιολογικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων των Listeria monocytogenes, Salmonella και Escherichia coli.
Παράλληλα, οι διεθνείς μηχανισμοί επιτήρησης ασχολούνται με περιστατικά χημικής επιμόλυνσης, παρουσίας ξένων σωμάτων και μη δηλωμένων αλλεργιογόνων. Η ποικιλία των κινδύνων καταδεικνύει ότι η ασφάλεια των τροφίμων δεν αφορά αποκλειστικά τις τροφιμογενείς λοιμώξεις, αλλά ένα ευρύτερο φάσμα πιθανών απειλών για τη δημόσια υγεία.
Περισσότερες από έξι στις δέκα ειδοποιήσεις της διετίας 2024–2025 προήλθαν από το ευρωπαϊκό σύστημα RASFF. Το RASFF αποτελεί τον μηχανισμό ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων ευρωπαϊκών αρχών όταν εντοπίζονται κίνδυνοι που σχετίζονται με τρόφιμα και ζωοτροφές. Μέσω του συστήματος, οι αρχές μπορούν να ενημερώνονται για προβληματικά προϊόντα και να προχωρούν, όπου απαιτείται, σε ελέγχους, αποσύρσεις ή ανακλήσεις.
Όταν ένα περιστατικό έχει ευρύτερη διεθνή διάσταση, η ανταλλαγή πληροφοριών με το INFOSAN επιτρέπει την ενημέρωση και άλλων χωρών. Ωστόσο, το υψηλό ποσοστό συμμετοχής του RASFF δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη ευθύνεται για το 61,8% των παγκόσμιων κινδύνων ασφάλειας τροφίμων. Αποτυπώνει το ποσοστό των ειδοποιήσεων προς το INFOSAN που διαβιβάστηκαν μέσω του συγκεκριμένου ευρωπαϊκού μηχανισμού.
Τι σημαίνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα
Η λειτουργία των διεθνών συστημάτων ειδοποίησης έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, τόσο ως χώρα εισαγωγής όσο και ως χώρα εξαγωγής τροφίμων. Η συμμετοχή των ελληνικών αρμόδιων αρχών στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς επιτρέπει την έγκαιρη ενημέρωση όταν εντοπίζεται κίνδυνος σε προϊόν που έχει διακινηθεί ή ενδέχεται να διακινηθεί στην ελληνική αγορά.
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, η αποτελεσματική ιχνηλασιμότητα, η τήρηση των διαδικασιών αυτοελέγχου και η δυνατότητα άμεσης απόσυρσης ή ανάκλησης προϊόντων αποτελούν κρίσιμα στοιχεία διαχείρισης τέτοιων περιστατικών. Τα στοιχεία της διετίας 2024–2025 αναδεικνύουν κυρίως την έκταση της διεθνούς ανταλλαγής πληροφοριών για την ασφάλεια των τροφίμων. Δεν αρκούν, όμως, για να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι τα τρόφιμα παγκοσμίως έχουν γίνει πιο επικίνδυνα. Το ουσιαστικό ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσες ειδοποιήσεις καταγράφονται, αλλά πόσο γρήγορα εντοπίζονται οι κίνδυνοι, ενημερώνονται οι εμπλεκόμενες χώρες και λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των καταναλωτών.
