Έλεγχοι σε 542 δείγματα αποκαλύπτουν συνεχιζόμενη παρουσία PFAS στην τροφική αλυσίδα – Περιβαλλοντικές οργανώσεις να ζητούν δεσμευτικά όρια
Η Food and Drug Administration δημοσιοποίησε νέα στοιχεία από ελέγχους για υπερ- και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες (PFAS) σε τρόφιμα που συλλέχθηκαν το 2024 στο πλαίσιο της Μελέτης Συνολικής Διατροφής (Total Diet Study – TDS), επιβεβαιώνοντας ότι η μόλυνση της τροφικής αλυσίδας με τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά» παραμένει υπαρκτό ζήτημα δημόσιας υγείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εσωτερικός πληροφοριοδότης αποκάλυψε παράνομη παραγωγή εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται κατεψυγμένες πίτσες παγκόσμιας μάρκας μετά από κρούσματα τροφικών δηλητηριάσεων
Τα PFAS έχουν χαρακτηριστεί διεθνώς ως «forever chemicals» επειδή δεν αποδομούνται με φυσικό τρόπο και παραμένουν για δεκαετίες σε έδαφος, νερό, τρόφιμα, ζώα και ανθρώπους. Η επιστημονική βιβλιογραφία τα συνδέει με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνων, βλάβες στο ήπαρ και την καρδιά, διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος και αναπτυξιακά προβλήματα σε βρέφη και παιδιά. Η διατροφική έκθεση μέσω μολυσμένων τροφίμων και νερού θεωρείται βασική οδός εισόδου τους στον ανθρώπινο οργανισμό.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ένα ή περισσότερα PFAS ανιχνεύθηκαν σε 39 από τα 542 δείγματα τροφίμων, ποσοστό 7,2%. Τα τρόφιμα στα οποία εντοπίστηκαν ίχνη PFAS περιλαμβάνουν θαλασσινά όπως μπακαλιάρο, γαρίδες, αχιβάδες, σολομό και τιλάπια, αλλά και άλλα προϊόντα όπως γατόψαρο, πεπερόνι, μοσχαρίσια μπριζόλα, κιμά, φιλέτο κοτόπουλου, κρέμα γάλακτος, πλήρες και άπαχο γάλα, καθώς και λάχανο kale. Οι ανιχνεύσεις αυτές αφορούν συγκεντρώσεις κάτω από το όριο ποσοτικοποίησης αλλά πάνω από το όριο ανίχνευσης της μεθόδου που χρησιμοποιεί η FDA. Παράλληλα, σε γαρίδες, αχιβάδες, γατόψαρο και τιλάπια εντοπίστηκαν και PFAS σε επίπεδα πάνω από το όριο ποσοτικοποίησης.
Η FDA επισημαίνει ότι, συνολικά από το 2019 έως σήμερα, έχει αναλύσει 1.352 δείγματα τροφίμων στο πλαίσιο του TDS, με το 95% αυτών να μην εμφανίζει ανιχνεύσιμα PFAS. Οι έλεγχοι καλύπτουν έως και 30 διαφορετικές ενώσεις της συγκεκριμένης ομάδας χημικών, οι οποίες είναι γνωστές για την εξαιρετική ανθεκτικότητά τους και τη συσσώρευσή τους στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό.
Με αφορμή τα νέα δεδομένα, η Environmental Working Group υποστηρίζει ότι ενισχύεται η ανάγκη θέσπισης δεσμευτικών ορίων για τα PFAS στα τρόφιμα. Όπως σημειώνει η οργάνωση, το γεγονός ότι οι περισσότερες ανιχνεύσεις αφορούν χαμηλά επίπεδα δεν αναιρεί τον κίνδυνο, καθώς τα PFAS συσσωρεύονται στον οργανισμό με την πάροδο του χρόνου. Τον Απρίλιο του 2025, η Environmental Working Group κατέθεσε επίσημα σχόλια προς την FDA, ζητώντας την υιοθέτηση υποχρεωτικών και νομικά δεσμευτικών ορίων για τις συγκεκριμένες ουσίες στα τρόφιμα. Ο FDA, από την πλευρά του, δηλώνει ότι τα αποτελέσματα των ελέγχων χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση κινδύνου και τον καθορισμό επόμενων βημάτων, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινώσει μέχρι στιγμής συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για τη θέσπιση ορίων στα τρόφιμα.
